Viêm quanh khớp vai: Hiểu từ gốc để tránh nguy cơ tàn phế

Viêm quanh khớp vai là bệnh lý xảy ra khá phổ biến, gây ra các cơn đau vai gáy, ảnh hưởng lớn đến khả năng vận động và chất lượng sống của người bệnh. Nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến teo cơ, biến dạng khớp, mất chức năng vận động và có thể là tàn phế suốt đời.

Hiểu về viêm quanh khớp vai dưới góc nhìn y học cổ truyền

Trong y học cổ truyền, bệnh viêm quanh khớp vai thuộc phạm vi chứng Kiên tý, Kiên ngưng hoặc Lậu kiên phong. Bản chất của vấn đề không chỉ nằm ở những tổn thương phần mềm quanh khớp như gân, cơ, dây chằng hay bao khớp mà còn là hệ quả của quá trình suy giảm chính khí, tạo điều kiện cho các yếu tố tà khí bên ngoài xâm nhập.

Theo quan điểm Đông y, đôi vai là nơi giao hội của nhiều đường kinh lạc quan trọng. Khi cơ thể mệt mỏi, tạng can và thận bị suy yếu (Can chủ cân, Thận chủ cốt), khả năng bảo vệ của lớp vệ khí bên ngoài bị giảm sút. Lúc này, các yếu tố Phong (gió), Hàn (lạnh) và Thấp (ẩm thấp) thừa cơ len lỏi vào các khe khớp, gây ra tình trạng khí trệ huyết ứ. Chính sự bế tắc này là nguồn cơn dẫn đến các triệu chứng đau nhức, vận động khó khăn mà chúng ta thường gặp.

“Thông bất thống, thống bất thông” – Khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do khí huyết bị tắc nghẽn. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bế tắc tại khớp vai chính là chìa khóa để bảo vệ khả năng vận động lâu dài.

Dựa trên thực tế lâm sàng, tình trạng này thường được chia thành các thể bệnh điển hình:

• Kiên thống (Thể đau vai đơn thuần): Thường do gân cơ bị tổn thương hoặc thoái hóa, gây đau khu trú nhưng chưa hạn chế vận động nhiều.
• Kiên ngưng (Thể đông cứng khớp vai): Khí huyết ứ trệ lâu ngày dẫn đến tình trạng dính bao khớp, khiến khớp vai bị bó chặt, khó cử động.
• Hậu kiên phong (Thể teo cơ): Giai đoạn nặng khi tạng phủ suy kém không đủ nuôi dưỡng, dẫn đến tình trạng cơ bắp xung quanh khớp bị teo nhỏ.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành triệu chứng

Sự hình thành của viêm quanh khớp vai thường là một quá trình tích tụ lâu dài, bắt nguồn từ sự phối hợp giữa những tác động bên ngoài và sự biến đổi bên trong cơ thể:

• Sự suy giảm tự nhiên (Lão hóa): Bước vào độ tuổi trung niên, chức năng của tạng Thận bắt đầu suy giảm, xương khớp không còn được nuôi dưỡng đầy đủ, trở nên khô cứng và dễ bị tổn thương trước các tác động nhẹ.
• Ngoại tà xâm nhập: Thói quen nằm ngủ nơi gió lùa, tắm nước lạnh về đêm hoặc sống trong môi trường ẩm thấp khiến Phong – Hàn – Thấp ngưng trệ tại khớp vai, làm hẹp đường lưu thông của khí huyết.
• Nội thương và chấn thương: Những va chạm trong sinh hoạt hoặc đặc thù công việc phải mang vác nặng, cử động vai quá mức gây ra các vi tổn thương tích tụ, dần dà hình thành các điểm huyết ứ.

Biểu hiện rõ rệt nhất là các cơn đau tăng lên khi về đêm (thời điểm tính Âm thịnh, tính Dương suy) hoặc khi thời tiết thay đổi. Người bệnh thường cảm thấy vai nặng nề, đau nhức sâu trong khớp, thậm chí đau lan lên cổ gáy hoặc xuống cánh tay.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn:
“Bà con cần lưu ý, viêm quanh khớp vai trong nhiều trường hợp triệu chứng không nằm ở chính ‘chỗ đau’. Có những người đau vai nhưng gốc rễ lại nằm ở sự suy yếu của tạng phủ hoặc sự tắc nghẽn của kinh lạc từ vùng cổ gáy. Nếu chúng ta chỉ tập trung xử lý triệu chứng đau tại chỗ bằng các biện pháp giảm đau tức thời mà bỏ qua việc điều chỉnh cơ địa và thông kinh hoạt lạc thì bệnh rất dễ tái phát và chuyển biến sang giai đoạn đông cứng, gây khó khăn lớn cho việc phục hồi.”

Các giai đoạn tiến triển và dấu hiệu nhận biết

Bệnh thường không diễn ra đột ngột mà chuyển biến qua các giai đoạn có đặc điểm riêng biệt, đòi hỏi sự quan sát kỹ lưỡng để có hướng can thiệp phù hợp:

Giai đoạn 1: Khí huyết ứ trệ (Đóng băng)

Đây là lúc các cơn đau xuất hiện thường xuyên, đặc biệt nhức nhối khi chạm vào hoặc khi nằm nghiêng. Cảm giác đau có thể lan rộng, khiến người bệnh bắt đầu e ngại việc cử động vai. Giai đoạn này có thể kéo dài vài tháng, là thời điểm vàng để can thiệp nhằm ngăn chặn tình trạng đông cứng.

Giai đoạn 2: Kinh lạc ngưng trệ (Đông cứng)

Lúc này cơn đau có thể giảm nhẹ nhưng khớp vai bắt đầu bị hạn chế vận động rõ rệt. Các động tác đơn giản như chải đầu, mặc áo hay với tay ra sau đều trở nên khó khăn. Do thiếu sự vận động và nuôi dưỡng, các nhóm cơ quanh vai bắt đầu có dấu hiệu teo nhẹ.

Giai đoạn 3: Phục hồi chính khí (Tan băng)

Nếu được chăm sóc và tập luyện đúng cách, các dải xơ dính bắt đầu giãn ra, kinh lạc dần thông suốt, tầm vận động của vai được cải thiện. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi sự kiên trì rất lớn từ phía người bệnh.

Phương hướng xử lý và điều chỉnh theo y lý Đông y

Mục tiêu cốt lõi trong xử lý viêm quanh khớp vai là “Khu phong, tán hàn, trừ thấp” kết hợp với “Hoạt huyết, hóa ứ” và “Bổ can thận”. Việc phối hợp đa dạng các phương pháp sẽ giúp mang lại hiệu quả bền vững hơn.

Điều chỉnh từ thói quen sinh hoạt

Người bệnh cần giữ ấm vùng vai, tránh để gió lạnh trực tiếp thổi vào khi ngủ. Việc tập luyện các bài tập vận động nhẹ nhàng là vô cùng cần thiết để tránh tình trạng dính khớp. Các bài tập như bò tường, xoay vai nhẹ nhàng giúp kích thích lưu thông máu và duy trì độ linh hoạt của bao khớp.

Sử dụng thảo dược tự nhiên

Trong dân gian, có nhiều vị thuốc hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức vai rất hiệu quả nếu được sử dụng đúng cách:

• Lá lốt: Có tác dụng ôn trung, tán hàn, hạ khí, rất tốt cho người đau vai do nhiễm lạnh.
• Cỏ xước: Giúp mạnh gân cốt, hỗ trợ lưu thông khí huyết xuống các khớp.
• Xương rồng: Sử dụng để chườm nóng bên ngoài giúp giảm tình trạng đau nhức tại chỗ.

Chẩn đoán và can thiệp chuyên sâu

Bên cạnh việc theo dõi các triệu chứng lâm sàng, việc ứng dụng các thành tựu y học hiện đại như siêu âm khớp vai, chụp X-quang hay MRI là cần thiết để đánh giá chính xác mức độ tổn thương của gân cơ và bao khớp. Điều này giúp loại trừ các trường hợp rách đứt gân nghiêm trọng cần can thiệp ngoại khoa.

Trong điều trị bảo tồn, các phương pháp như vật lý trị liệu, tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) hay các liệu pháp nội khoa khác thường được ưu tiên để giảm viêm và kích thích tái tạo mô. Việc lựa chọn phương pháp nào cần được thực hiện dựa trên sự đánh giá cụ thể từ chuyên gia y tế.

Viêm quanh khớp vai không phải là căn bệnh có thể cải thiện trong ngày một ngày hai. Nó đòi hỏi sự thấu hiểu về cơ thể và một lộ trình chăm sóc đúng đắn. Đừng để những cơn đau âm ỉ trở thành rào cản cho cuộc sống năng động của bạn.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc vận động khớp vai hoặc các cơn đau nhức kéo dài ảnh hưởng đến giấc ngủ, hãy chủ động tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn để có lộ trình hỗ trợ cải thiện kịp thời, tránh để lại những di chứng đáng tiếc. Bà con có thể liên hệ trực tiếp để được giải đáp qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.

Xem thêm: Đau khớp vai khi tập gym và cách xử lý tại chỗ

Bài viết liên quan: Các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp mới nhất