Sa Búi Trĩ Là Gì – Làm Sao Để Búi Trĩ Thụt Vào Khi Lòi Ra Ngoài?

Sa búi trĩ là tình trạng búi trĩ bị đẩy ra ngoài và xuống khu vực hậu môn khi đi vệ sinh hoặc thực hiện hoạt động vận động mạnh, có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, đặc biệt là người cao tuổi và phụ nữ mang thai.

Sa búi trĩ là gì? Góc nhìn từ Y học cổ truyền

Dưới lăng kính của Y học cổ truyền (YHCT), sa búi trĩ không đơn thuần là một tổn thương tại chỗ mà là hệ quả của tình trạng “khí hư hạ hãm”. Khi trung khí (khí của tỳ vị) bị suy yếu, không còn đủ sức để thăng đề (kéo lên), các tổ chức tại vùng hậu môn sẽ bị sa xuống, tạo thành búi trĩ. Theo Tây y, đây là tình trạng các tĩnh mạch ở trực tràng và hậu môn bị giãn quá mức, mất đi tính đàn hồi dẫn đến việc các cấu trúc này bị đẩy ra ngoài ống hậu môn mỗi khi bệnh nhân đi vệ sinh hoặc vận động mạnh.

Mức độ sa trĩ tiến triển qua các giai đoạn của bệnh trĩ, tương ứng với mức độ hư tổn của chính khí trong cơ thể:

• Giai đoạn 1: Búi trĩ mới hình thành, tĩnh mạch bắt đầu giãn, sưng to nhưng chưa sa ra ngoài. Giai đoạn này thường đi kèm hiện tượng huyết nhiệt, gây chảy máu.
• Giai đoạn 2: Búi trĩ sa ra ngoài khi đi đại tiện nhưng nhờ chính khí vẫn còn khả năng điều tiết nên có thể tự co vào hậu môn sau đó.
• Giai đoạn 3: Trung khí suy yếu nặng, búi trĩ sa ra ngoài và không thể tự co vào. Người bệnh phải dùng tay đẩy mới vào được.
• Giai đoạn 4: Khí hư hạ hãm hoàn toàn, cơ thắt hậu môn lỏng lẻo, búi trĩ nằm thường trực bên ngoài, không thể đẩy vào, tiềm ẩn nguy cơ hoại tử.

Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết dưới góc độ Biện chứng luận trị

Nguyên nhân: Tại sao búi trĩ lại sa?

Theo Đông y, sa búi trĩ là kết quả của sự kết hợp giữa các yếu tố nội nhân (bên trong cơ thể) và ngoại nhân (tác động bên ngoài):

• Táo bón mãn tính (Tràng vị tích nhiệt): Thói quen ăn đồ cay nóng, thiếu chất xơ khiến nhiệt tích tụ tại đại tràng, làm khô tân dịch gây táo bón. Khi phải rặn nhiều, áp lực làm huyết mạch bị giãn và sa xuống.
• Tiêu chảy kéo dài (Tỳ vị hư hàn): Tỳ vị yếu không vận hóa được thức ăn, gây đi ngoài nhiều lần làm tổn thương khí của vùng hậu môn, dẫn đến sa trĩ.
• Mang thai và sinh nở: Thời kỳ này, khí huyết tập trung nuôi thai nhi, đồng thời thai lớn gây chèn ép mạch máu (huyết ứ), kết hợp với sức rặn khi sinh làm khí bị hãm xuống đột ngột.
• Chế độ ăn uống và lối sống: Ít vận động (cửu tọa, cửu lập) khiến khí huyết lưu thông kém, tích tụ tại vùng thấp nhất của cơ thể là hậu môn.

Dấu hiệu và triệu chứng điển hình

Bên cạnh việc nhìn thấy búi thịt thừa, người bệnh còn gặp phải các triệu chứng thể hiện sự mất cân bằng âm dương, khí huyết:

• Ngứa ngáy, tiết dịch (Thấp nhiệt): Vùng hậu môn luôn ẩm ướt, ngứa ngáy do tình trạng thấp nhiệt ứ trệ sinh ra.
• Chảy máu khi đại tiện (Huyết nhiệt, Huyết ứ): Máu đỏ tươi có thể nhỏ giọt hoặc phun thành tia, cho thấy nhiệt đang làm tổn thương mạch máu.
• Đau rát hậu môn: Cảm giác nóng rát như lửa đốt, đặc biệt sau khi đi vệ sinh hoặc khi búi trĩ bị cọ xát.
• Sưng tấy: Búi trĩ bị huyết ứ lâu ngày gây sưng to, căng tức khó chịu.

Có thể bạn muốn biết: Búi trĩ bị xung huyết là gì? Có nguy hiểm không & điều trị

Sa búi trĩ có nguy hiểm không?

Nếu không được can thiệp kịp thời để hồi phục chức năng thăng đề của cơ thể, sa búi trĩ sẽ dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng. Tây y giải thích đây là sự tổn thương thực thể do gián đoạn lưu thông máu và xâm nhập của vi khuẩn.

Các biến chứng bao gồm:

• Thiếu máu (Khí huyết lưỡng hư): Mất máu kéo dài khiến cơ thể suy nhược, sắc mặt nhợt nhạt, hoa mắt chóng mặt.
• Nhiễm trùng hậu môn (Thấp nhiệt độc): Búi trĩ sa ra ngoài thường xuyên bị nhiễm khuẩn từ phân, gây sưng nóng, đỏ đau, thậm chí chảy mủ.
• Nghẹt và Hoại tử búi trĩ: Khi búi trĩ bị cơ thắt hậu môn bóp chặt, máu không thể lưu thông (huyết ứ cực độ) dẫn đến hoại tử tổ chức. Đây là tình trạng cấp cứu, gây đau đớn dữ dội.

Cách làm búi trĩ thụt vào và điều trị hiệu quả

Nguyên tắc điều trị trong Đông y đối với sa búi trĩ thường tập trung vào: Lương huyết chỉ huyết (làm mát và cầm máu), Thanh nhiệt lợi thấp (giảm viêm, sưng), và quan trọng nhất là Bổ trung ích khí để búi trĩ tự co lên một cách tự nhiên.

Chăm sóc và cải thiện tại nhà

Trong trường hợp sa trĩ nhẹ (độ 1, độ 2), các liệu pháp tự nhiên giúp cân bằng lại trạng thái cơ thể rất hiệu quả:

• Chế độ ăn “Thanh dưỡng”: Tăng cường các loại rau củ có tính mát, nhuận tràng tự nhiên như mồng tơi, rau lang, đu đủ. Tránh xa đồ cay, rượu bia vì chúng là nguồn cơn sinh nhiệt, làm nặng thêm tình trạng trĩ.
• Liệu pháp xông ngâm: Ngâm hậu môn bằng nước ấm kết hợp thảo dược (như kinh giới, phèn chua) giúp hoạt huyết, giảm sưng tấy và sát khuẩn tại chỗ.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập như co thắt cơ hậu môn (Kegel) giúp tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ vùng chậu, hỗ trợ việc đẩy búi trĩ vào trong.
• Mẹo dân gian: Sử dụng lá diếp cá (tính hàn, vào kinh can, phế) có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, sát trùng cực tốt cho người bị trĩ.

Có thể bạn quan tâm: Cách chữa bệnh trĩ mới bị dứt điểm tại nhà, không cần thuốc

Sử dụng thuốc điều trị

Hiện nay, việc kết hợp giữa tinh hoa thảo dược và sự minh chứng của khoa học hiện đại đang là xu hướng điều trị bền vững.

Điều trị tại chỗ: Các loại thuốc bôi hoặc đặt chứa thành phần kháng viêm, giảm đau (như Hydrocortisone, Lidocaine) giúp làm dịu tức thì cơn đau rát và co mạch tạm thời. Theo hướng Đông y, các bài thuốc bôi từ thảo dược như thăng ma, sài hồ cũng giúp hỗ trợ làm săn se búi trĩ.

Điều trị toàn thân:
Tây y sử dụng các hoạt chất Flavonoid (như Diosmin, Hesperidin) để làm bền thành mạch, giảm giãn tĩnh mạch.
Đông y sử dụng các bài thuốc kinh điển như “Bổ trung ích khí thang” gia giảm. Các vị thuốc như Đương quy (bổ huyết, hoạt huyết), Hoàng kỳ (bổ khí, thăng đề), Bạch truật (kiện tỳ) phối hợp với các vị thuốc nhuận tràng, tiêu viêm giúp điều trị trĩ từ gốc rễ.

Các phương pháp can thiệp ngoại khoa

Khi búi trĩ đã ở độ 3, độ 4 hoặc có biến chứng, việc phẫu thuật là cần thiết để loại bỏ nhanh chóng vật cản:

• Thắt vòng cao su hoặc Chích xơ: Áp dụng cho trĩ nhỏ, mục đích là làm gián đoạn nguồn máu nuôi búi trĩ, khiến nó tự rụng đi.
• Phương pháp PPH và Longo: Những kỹ thuật hiện đại, ít gây đau đớn vì can thiệp ở vùng không có dây thần kinh cảm giác, giúp kéo búi trĩ trở lại vị trí cũ và cắt bỏ phần thừa.
• Cắt trĩ truyền thống: Hiệu quả triệt để nhưng thường đau nhiều sau mổ và cần thời gian phục hồi lâu hơn.

Kế hoạch chăm sóc và lời khuyên từ bác sĩ

Để bảo vệ vùng hậu môn và ngăn ngừa búi trĩ sa trở lại, bà con cần thiết lập một lối sống “thuận tự nhiên”:

• Vệ sinh đúng cách: Thay vì dùng giấy khô cọ xát, hãy dùng nước ấm sạch để rửa nhẹ nhàng sau mỗi lần đại tiện. Đây là cách tốt nhất để bảo vệ niêm mạc hậu môn vốn đang bị tổn thương.
• Uống đủ nước, ăn đủ xơ: Hãy coi rau xanh và nước lọc là “vị thuốc” hàng ngày để giữ cho hệ tiêu hóa thông suốt, tránh để đại tràng bị tích nhiệt.
• Thói quen đi vệ sinh: Không nên ngồi quá lâu (đặc biệt là vừa đi vừa dùng điện thoại), không rặn mạnh. Hãy tập thói quen đi vệ sinh vào một khung giờ cố định trong ngày.
• Vận động điều độ: Tránh ngồi lì một chỗ quá 60 phút. Hãy đứng dậy đi lại, tập vài động tác nhẹ nhàng để khí huyết vùng chậu được lưu thông.

Sa búi trĩ dù phiền toái và đau đớn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta biết cách lắng nghe cơ thể và điều trị đúng hướng. Sự kết hợp giữa y học hiện đại và những bài thuốc quý từ Nam dược chính là “chìa khóa” giúp bà con tìm lại sự thoải mái trong cuộc sống hàng ngày.

Tham khảo thêm:

• Học ngay Cách chữa bệnh trĩ bằng mồng tơi đơn giản mà hiệu quả
• Người bị bệnh trĩ nên ăn gì, kiêng gì nhanh khỏi nhất?