Khô khớp gối: Hiểu đúng căn nguyên tạng phủ để tránh tàn phế

Khô khớp gối là tình trạng khớp gối bị giảm hoặc không tiết ra dịch khớp, dẫn đến tình trạng thiếu hụt chất bôi trơn, khiến cho khớp gối bị co cứng, khó vận động và phát ra tiếng lục cục khi di chuyển.

Bệnh khô khớp gối là gì dưới lăng kính y học cổ truyền?

Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, khớp gối thuộc về phạm vi chứng Tý. Khô khớp gối là tình trạng khớp gối tiết ra ít hoặc không tiết ra dịch khớp, dẫn đến tình trạng thiếu chất bôi trơn, khiến khớp gối bị co cứng, khó vận động và phát ra tiếng lục cục hay lạo xạo khi co duỗi.

Dịch khớp đóng vai trò quan trọng trong việc bôi trơn, giảm ma sát và nuôi dưỡng các mô sụn trong khớp. Khi thiếu dịch khớp, sụn khớp sẽ bị bào mòn dần, dẫn đến thoái hóa khớp gối. Trong Đông y, dịch khớp được xem là một phần của “tân dịch”. Khi cơ thể bị suy nhược, tạng phủ rối loạn, quá trình sản sinh tân dịch bị đình trệ, khiến các ổ khớp trở nên khô cằn, giống như một cỗ máy thiếu dầu mỡ.

Khớp gối là nơi hội tụ của các đường kinh lạc quan trọng, khi khí huyết lưu thông kém, tân dịch không thể tưới tẩm đầy đủ, khớp ắt sẽ sinh ra tiếng kêu lạo xạo như gỗ mục khô héo.

Nguyên nhân gây khô khớp gối: Sự suy kiệt từ bên trong

Y học hiện đại chỉ ra nhiều nguyên nhân như tuổi tác, chấn thương hay lối sống, nhưng Đông y đi sâu hơn vào căn nguyên của sự suy thoái:

• Can thận hư tổn: Can chủ cân (gân), Thận chủ cốt (xương). Khi tuổi tác cao hoặc lao lực quá độ, tạng Thận suy yếu không nuôi dưỡng được cốt tùy, tạng Can hư không nhuận được cân mạch, dẫn đến khớp gối vừa khô vừa yếu.
• Khí huyết bất túc: Khí huyết là nguồn sống của cơ thể. Khi khí huyết suy kém, không đưa được dưỡng chất đến vùng khớp xa xôi, làm cho dịch khớp (tân dịch) cạn kiệt, sụn khớp không được bảo vệ.
• Ngoại tà xâm nhập: Phong – Hàn – Thấp – Nhiệt khi cơ thể suy yếu sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, làm tắc nghẽn sự vận hành của khí huyết, gây ra tình trạng viêm nhiễm và làm giảm khả năng tiết dịch.
• Lối sống và dinh dưỡng: Lối sống ít vận động hoặc thường xuyên mang vác nặng làm hao tổn chính khí, khiến quá trình thoái hóa diễn ra nhanh hơn.

Dấu hiệu nhận biết và các thể bệnh thường gặp

Các triệu chứng thường gặp của bệnh khô khớp bao gồm:

• Đau nhức âm ỉ: Đau nhức có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên khớp gối. Cơn đau thường xuất hiện khi vận động, leo cầu thang hoặc đứng sau khi ngồi lâu.
• Cứng khớp buổi sáng: Khớp gối có thể bị cứng vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, cần phải xoa bóp một lúc mới vận động lại được.
• Sưng tấy và nhiệt: Khớp gối có thể bị sưng tấy, đặc biệt là sau khi vận động, đây là biểu hiện của thấp nhiệt uất kết.
• Tiếng động lạo xạo: Có thể nghe thấy tiếng lục cục hoặc lạo xạo khi co duỗi khớp gối – đây là dấu hiệu điển hình nhất của sự thiếu hụt tân dịch.
• Giảm khả năng vận động: Khả năng vận động của khớp gối có thể bị giảm sút, khiến người bệnh khó khăn khi đi lại, leo cầu thang hoặc thực hiện các hoạt động khác.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn: Trong quá trình thăm khám lâm sàng cho bà con, Lão nhận thấy rất nhiều trường hợp khô khớp gối không đơn thuần chỉ đau ở vùng gối. Có những người bị đau lan xuống bắp chân hoặc tê mỏi vùng hông, đó là do kinh mạch bị tắc nghẽn diện rộng. Bà con cần lưu ý, nếu chỉ dùng các biện pháp giảm đau tức thời mà bỏ qua việc bồi bổ tạng phủ, điều hòa cơ địa từ bên trong thì dịch khớp sẽ ngày càng cạn kiệt, dẫn đến sụn khớp biến dạng, rất khó phục hồi về sau.

Bệnh khô khớp gối có nguy hiểm không?

Khô khớp gối là tình trạng nơi các bề mặt của khớp gối không được bôi trơn đúng cách do thiếu dịch khớp, dẫn đến cảm giác cứng và khó vận động. Nếu không được chăm sóc và điều hòa kịp thời theo đúng y lý, khô khớp gối có thể gây ra một số biến chứng nghiêm trọng:

• Thoái hóa khớp gối diện rộng: Khô khớp thường là nguyên nhân hàng đầu gây ra thoái hóa. Khi lớp đệm sụn bị mòn, các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau đớn dữ dội.
• Hạn chế vận động và teo cơ: Do đau đớn, người bệnh có xu hướng ngại vận động, lâu dần dẫn đến teo cơ xung quanh khớp gối, làm đôi chân yếu đi rõ rệt.
• Biến dạng khớp: Trong các trường hợp nặng, cấu trúc khớp có thể bị thay đổi, gây ra sự cong vẹo chân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến dáng đi.
• Nguy cơ tàn phế: Đây là biến chứng nặng nề nhất khi khớp gối hoàn toàn mất khả năng vận động do các đầu xương dính liền hoặc sụn khớp phá hủy hoàn toàn.

Biện pháp hỗ trợ cải thiện khô khớp gối

1. Điều chỉnh lối sống và chế độ sinh hoạt

Thay đổi lối sống có thể giúp chúng ta cải thiện tình trạng khô khớp gối và nâng cao sức khỏe tổng thể. Dưới đây là những lưu ý quan trọng:

• Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm áp lực lên khớp gối là cách trực tiếp nhất để ngăn chặn sự bào mòn sụn.
• Tập luyện nhẹ nhàng: Các bài tập như yoga, bơi lội hoặc đi bộ chậm giúp kích thích khí huyết lưu thông, hỗ trợ quá trình tiết dịch khớp tự nhiên.
• Chế độ ăn uống dưỡng sinh: Ưu tiên thực phẩm giàu canxi, vitamin D và các loại rau quả có tính nhuận (như đậu bắp, mồng tơi) để hỗ trợ tân dịch.
• Giữ ấm khớp: Tránh để khớp gối tiếp xúc trực tiếp với luồng gió lạnh hoặc ngâm chân nước đá, vì hàn tà sẽ làm khí huyết ngưng trệ.

2. Phương pháp hỗ trợ từ y học

Việc sử dụng thuốc điều trị cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh các tác dụng phụ lên dạ dày và gan thận:

• Thuốc giảm đau thông thường: Như Paracetamol có thể dùng để cắt cơn đau cấp tính nhưng không giải quyết được căn nguyên.
• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID): Giúp giảm sưng viêm nhanh nhưng cần thận trọng với người có tiền sử bệnh tiêu hóa.
• Vật lý trị liệu: Các kỹ thuật như điện xung, siêu âm hoặc đặc biệt là xoa bóp bấm huyệt trong Đông y giúp khai thông kinh lạc, đưa máu và dưỡng chất về vùng khớp bị khô hiệu quả.

Tham khảo thêm: Người khô khớp gối nên ăn gì, kiêng gì tốt nhất?

Lời dặn về việc chăm sóc sức khỏe xương khớp

Khô khớp gối không phải là vấn đề ngày một ngày hai, đó là tiếng chuông cảnh báo về sự suy giảm chính khí và lão hóa của cơ thể. Thay vì lo lắng, chúng ta nên chủ động thăm khám định kỳ và lựa chọn các phương pháp điều dưỡng an toàn, bền vững để giữ cho đôi chân luôn vững chãi.

Nếu bà con đang gặp phải tình trạng khớp kêu lục cục, vận động khó khăn hoặc đau nhức kéo dài, hãy chủ động tìm đến sự tư vấn từ chuyên gia để có phác đồ điều hòa cơ địa phù hợp nhất. Mọi thắc mắc cần được giải đáp cụ thể, bà con có thể liên hệ trực tiếp qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.

Có thể bạn quan tâm:

• khớp gối (đầu gối) là gì? giải phẫu cấu tạo & bệnh lý
• viêm khớp gối tràn dịch có nguy hiểm không?

Duy trì một tinh thần lạc quan và chế độ sinh hoạt điều độ chính là “chìa khóa” giúp bảo vệ hệ thống xương khớp trường tồn cùng thời gian.