Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em: Đừng để sưng đau cản bước con trẻ

Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em là một dạng rối loạn tự miễn thường xảy ra ở nhóm đối tượng có độ tuổi từ 13 đến 16. Bệnh nếu không được điều trị kịp thời có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của trẻ.

Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em dưới góc nhìn y học cổ truyền

Viêm khớp dạng thấp thiếu niên xuất hiện ở trẻ từ 13 đến 16 tuổi, có thể biến mất sau vài tháng hoặc kéo dài. Bệnh được coi là mạn tính khi biểu hiện bệnh kéo dài từ 6 tuần đến 3 tháng, gây ảnh hưởng đến sự phát triển xương của các bé.

Trong Đông y, căn bệnh này được xếp vào phạm vi chứng Tý. Khi chính khí (sức đề kháng) của trẻ còn non nớt, các tác nhân bên ngoài như Phong, Hàn, Thấp thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, làm khí huyết ứ trệ, không thông suốt tại các khớp xương mà sinh ra sưng, đau, tê cứng. Khác với người trưởng thành, cơ thể trẻ em đang trong giai đoạn hình thành và phát triển mạnh mẽ về xương khớp, do đó mọi sự tắc nghẽn ở kinh lạc đều có thể dẫn đến những hệ lụy dài hạn về tầm vóc và khả năng vận động.

Bệnh viêm khớp dạng thấp ở trẻ em có thể xảy ra ở một hoặc nhiều khớp như khớp ngón tay, cổ tay, ngón chân, cổ chân… Dựa vào khớp liên quan cũng như triệu chứng và thời gian ảnh hưởng mà bệnh có thể phân thành các loại khác nhau:

• Thể Oligoarticular: Ảnh hưởng đến năm khớp nhỏ hoặc ít hơn, thường gặp ở cổ tay, khuỷu tay, và đầu gối, chiếm khoảng 50% trường hợp.
• Thể Đa khớp: Ảnh hưởng đến 5 khớp hoặc nhiều hơn, thường là khớp bàn chân, tay, hàm và cổ, chiếm 30-40% trường hợp.
• Khởi phát toàn thân (bệnh Still): Ít gặp, ảnh hưởng đến 10-15% trẻ em bị viêm khớp, tác động đến nhiều khớp và các cơ quan nội tạng.

“Khi tạng phủ bất hòa, huyết mạch chẳng thông, thì tà khí dễ dàng trú ngụ tại khớp xương. Trẻ em như búp trên cành, việc điều dưỡng cần sự nhu hòa nhưng phải đi vào tận gốc rễ của căn nguyên.”

Căn nguyên và cơ chế hình thành triệu chứng

Y học hiện đại cho rằng viêm khớp dạng thấp ở trẻ em là do rối loạn tự miễn khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các khớp xương khỏe mạnh. Các yếu tố như di truyền, chấn thương, thừa cân và môi trường có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Trong đó, di truyền đóng vai trò quan trọng khi kháng nguyên HLA di truyền từ bố mẹ tới con, làm tăng sự nhạy cảm với bệnh.

Dưới lăng kính Đông y, nguyên nhân sâu xa thường do tạng Can và Thận bị hư tổn. Can chủ cân (gân), Thận chủ cốt (xương). Khi hai tạng này suy yếu, không nuôi dưỡng được xương khớp, tạo điều kiện cho ngoại tà (phong, hàn, thấp) lưu khu trú lâu ngày tại khớp. Thấp tà có tính chất dính trệ, khó dứt, khiến các đợt sưng đau thường tái đi tái lại, đặc biệt là khi thời tiết chuyển mùa.

Chấn thương dù nhỏ cũng có thể làm khí huyết vùng đó bị ứ trệ, trong khi thừa cân tạo áp lực lớn lên khớp, thúc đẩy quá trình viêm và thoái hóa nhanh hơn. Ngoài ra, yếu tố môi trường như vi rút, vi khuẩn hoặc biến chứng từ bệnh lao cũng được xem là những tác nhân kích hoạt “tà khí” bên trong cơ thể bộc phát.

Tham khảo: Các bài thuốc nam chữa viêm khớp dạng thấp phổ biến

Nhận diện các biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng viêm khớp dạng thấp ở các bé có thể xuất hiện theo từng đợt hoặc xảy ra liên tục. Tùy thuộc vào mức độ viêm và thể trạng mà trẻ có những biểu hiện nhận biết không giống nhau:

• Các khớp xương bị sưng tấy, co cứng và đau, nhất là vào mỗi buổi sáng hoặc trưa sau khi ngủ dậy. Đây là biểu hiện của tình trạng khí huyết ngưng trệ sau một đêm nghỉ ngơi dài.
• Đối với trường hợp viêm khớp dạng thấp thiếu niên toàn thân, trẻ có biểu hiện sốt cao, xuất hiện phát ban và sưng hạch bạch huyết. Trong Đông y, đây là dấu hiệu của nhiệt độc xâm nhập vào phần huyết.
• Cơ thể mệt mỏi, giảm cân không rõ nguyên nhân do tỳ vị hư hàn, không vận hóa được tinh chất từ thức ăn để nuôi dưỡng cơ thể.

Bệnh viêm khớp dạng thấp ở các bé nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động. Khi tình trạng viêm kéo dài, không chỉ xương khớp bị tổn thương mà các cơ quan khác cũng bị ảnh hưởng do hỏa độc thiêu đốt tân dịch, dẫn đến các biến chứng như viêm mống mắt, viêm màng bồ đào, mờ mắt hoặc nhạy cảm với ánh sáng.

Chẩn đoán và các phương pháp hỗ trợ cải thiện

Để chẩn đoán viêm khớp dạng thấp ở trẻ em, y học hiện đại dựa vào các triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu:

• Xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA): Đo lường nồng độ kháng thể trong máu.
• Tốc độ lắng hồng cầu (ESR): Đánh giá mức độ viêm hiện tại của cơ thể.
• Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra các biểu hiện liên quan đến tạng thận.
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang, CT hoặc MRI để xác định mức độ tổn thương thực thể tại khớp.

Trong việc điều trị, mục tiêu cốt lõi là giảm đau, kiểm soát viêm và bảo tồn chức năng vận động cho trẻ. Các phương pháp Tây y như dùng thuốc chống viêm (NSAIDs), thuốc chống thấp khớp (DMARDs) hay thuốc sinh học thường được chỉ định để kiểm soát nhanh triệu chứng. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc này cần được giám sát chặt chẽ để tránh các tác dụng phụ không mong muốn lên cơ thể non nớt của trẻ.

Bên cạnh đó, các biện pháp bổ trợ đóng vai trò rất quan trọng trong việc phục hồi:

• Vật lý trị liệu: Xoa bóp, bấm huyệt giúp lưu thông kinh lạc, giảm co cứng khớp.
• Chế độ nghỉ ngơi: Giúp cơ thể có thời gian tái tạo và phục hồi chính khí.
• Duy trì cân nặng ổn định: Giảm tải áp lực lên hệ thống cốt cách.

Xem ngay: Điều trị viêm khớp dạng thấp bằng Đông y và lưu ý

Lời căn dặn dành cho gia đình

Chăm sóc một đứa trẻ bị viêm khớp dạng thấp đòi hỏi sự kiên trì và thấu hiểu. Cha mẹ không nên quá hoang mang nhưng tuyệt đối không được chủ quan trước những dấu hiệu đau mỏi tưởng chừng như đơn giản của con. Hãy chú trọng đến chế độ dinh dưỡng giàu dưỡng chất, tránh các thực phẩm gây kích ứng viêm và khuyến khích trẻ vận động nhẹ nhàng để các khớp luôn được linh hoạt.

Có thể bạn quan tâm

• Các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp hiện nay
• Các bài thuốc nam chữa viêm khớp dạng thấp phổ biến

Mỗi đứa trẻ có một cơ địa và tình trạng bệnh lý khác nhau, việc nhận diện đúng biểu hiện để có hướng thăm khám kịp thời là chìa khóa bảo vệ con trẻ khỏi những biến chứng không đáng có. Nếu bà con đang lo lắng về tình trạng xương khớp của con em mình, hãy liên hệ để được lắng nghe và tư vấn cụ thể thông qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.