Trẻ Bị Zona Thần Kinh: Dấu Hiệu, Cách Xử Lý Và Điều Trị

Trẻ bị zona thần kinh do hệ miễn dịch yếu chưa hoàn thiện. Bệnh chỉ xảy ra ở những trẻ đã từng mắc thủy đậu. Tuy nhiên, không nên lơ là trong điều trị vì sức khỏe và sự phát triển sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều.

Những điều cần biết về bệnh zona thần kinh ở trẻ em dưới góc nhìn y học

Dưới góc nhìn của y học hiện đại (Tây y), zona thần kinh (Herpes Zoster) là kết quả của sự tái hoạt động của virus Varicella-Zoster (VZV) – loại virus gây bệnh thủy đậu. Sau khi trẻ khỏi thủy đậu, virus này không biến mất hoàn toàn mà “ẩn mình” trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi gặp điều kiện thuận lợi, chúng tái hoạt động, di chuyển dọc theo sợi thần kinh ra da, gây nên những mụn nước đặc trưng và cảm giác đau rát dữ dội do tổn thương dây thần kinh.

Trong khi đó, Đông y gọi zona thần kinh là “Xà xuyên sang” (mụn rộp giống hình rắn bò) hoặc “Triền đới sang”. Theo biện chứng luận trị, nguyên nhân cốt lõi là do cơ thể trẻ có “Nội nhiệt” (nóng trong) kết hợp với “Ngoại tà” (độc tố từ bên ngoài) xâm nhập. Khi chính khí (hệ miễn dịch) của trẻ còn non nớt, thấp nhiệt hỏa độc uất kết tại kinh can, đởm, kết hợp với phong nhiệt bên ngoài xâm kích vào phần huyết, gây ra hiện tượng sưng đỏ, nóng rát và nổi mụn mủ trên bề mặt da.

Nguyên nhân gây zona thần kinh ở trẻ

Trẻ em dưới 18 tuổi mắc zona thần kinh chủ yếu là do sự tái hoạt động của virus Varicella – Zoster.

Các yếu tố nguy cơ chính dưới góc độ Đông – Tây y kết hợp:

• Suy giảm hệ miễn dịch (Chính khí hư): Khi cơ thể trẻ mệt mỏi, hệ miễn dịch không đủ sức kiềm tỏa virus, tạo điều kiện cho “ngoại tà” xâm nhập.
• Suy dinh dưỡng (Tỳ vị hư nhược): Tỳ vị là nguồn sinh hóa khí huyết. Trẻ ăn uống kém, thiếu chất dẫn đến nguồn năng lượng bảo vệ cơ thể bị suy kiệt.
• Thời tiết ẩm ướt, mưa nhiều (Thấp tà): Độ ẩm cao là điều kiện để “thấp nhiệt” phát triển mạnh, làm trầm trọng hơn tình trạng viêm nhiễm trên da.
• Trẻ gặp sang chấn tâm lý (Can khí uất kết): Căng thẳng khiến khí huyết lưu thông kém, gây uất kết hỏa độc trong người.
• Trẻ mắc bệnh nan y hoặc đang điều trị hóa chất: Làm suy giảm nghiêm trọng sức chống đỡ của cơ thể.

Tham khảo thêm: bị giời leo có cần kiêng nước không? cách tắm đúng

Dấu hiệu nhận biết khi trẻ bị zona thần kinh

Bệnh lý này thường tiến triển qua các giai đoạn từ huyết nhiệt (sưng đỏ) đến thấp nhiệt (mụn mủ) và cuối cùng là giai đoạn phục hồi. Các triệu chứng điển hình bao gồm:

• Giai đoạn khởi phát: Trong 1 – 3 ngày đầu, tại vùng da tổn thương xuất hiện các mảng đỏ, sau đó nổi mụn mủ li ti. Trong Đông y, đây là biểu hiện của “Can hỏa vượng”, nhiệt độc bắt đầu phát tán.
• Giai đoạn toàn phát: Mụn nước mọc thành chùm dọc theo đường đi của dây thần kinh, gây ngứa ngáy râm ran, đau rát như bị bỏng. Đây là hiện tượng “Huyết ứ, khí trệ” gây đau.
• Triệu chứng toàn thân: Trẻ thường bị sốt, đau đầu, nhức mỏi, uể oải. Trẻ nhỏ thường quấy khóc, bỏ bú do “Tâm hỏa” bất an.
• Giai đoạn thoái lui: Sau 2 – 3 tuần, mụn nước khô lại, đóng vảy và có thể để lại sẹo nếu không được chăm sóc tốt.

Lưu ý khi phát hiện các triệu chứng nghiêm trọng sau đây, bố mẹ cần hết sức cảnh giác:

• Vùng mặt, hố mắt xuất hiện chi chít các đốm mụn nước (Nguy cơ virus xâm nhập dây thần kinh thị giác).
• Sau 10 – 14 ngày nhưng các đốm mụn nước không tự khô và biến mất.
• Tại vị trí mụn nước rất đau rát, trẻ khóc thét không ngủ được.

Bệnh zona thần kinh ở trẻ có nguy hiểm không? Có lây không?

Theo y học hiện đại, zona có thể lây truyền virus VZV cho những người chưa từng bị thủy đậu thông qua tiếp xúc dịch mủ từ mụn nước. Đối với trẻ nhỏ, khả năng lan rộng ra toàn bộ cơ thể là rất nhanh do trẻ hay cào gãi.

Các chuyên gia đánh giá dù không quá nguy hiểm đến tính mạng nhưng bệnh có thể để lại “di chứng” kéo dài:

• Nhiễm trùng da (Bội nhiễm): Vi khuẩn xâm nhập vào các vết trợt loét gây mưng mủ, sưng tấy.
• Ảnh hưởng thần kinh: Gây liệt mặt hoặc suy giảm thị lực nếu zona mọc ở vùng gần mắt (Tây y gọi là biến chứng dây thần kinh số V).
• Sẹo xấu: Tổn thương sâu vào lớp biểu bì da gây mất thẩm mỹ về sau.

Gợi ý: Vì sao sau khi khỏi bệnh zona lại bị ngứa? tư vấn

Các cách điều trị zona thần kinh ở trẻ em

Việc điều trị cần tuân thủ nguyên tắc: Trong uống – Ngoài bôi. Tây y tập trung vào kháng virus và giảm đau, trong khi Đông y tập trung vào thanh nhiệt, giải độc và làm dịu da.

Dung dịch, thuốc bôi ngoài da (Sát khuẩn và làm dịu)

Một số loại dung dịch có tác dụng tốt trong việc ngăn chặn sự lan rộng của “thấp nhiệt” hỏa độc:

• Xanh methylene 1%: Tác dụng sát khuẩn nhẹ, giúp mụn nước nhanh khô. Thường dùng cho zona thần kinh nhẹ.
• Hồ nước: Làm mát da, giảm mức độ sưng viêm cục bộ.
• Calamine lotion: Xoa dịu cảm giác ngứa rát, giúp trẻ bớt khó chịu.

Thuốc kháng virus và thuốc mỡ

Trong các trường hợp cần can thiệp y tế chuyên sâu, các bác sĩ có thể chỉ định:

• Acyclovir: Thuốc kháng virus đặc hiệu. Lưu ý đây là thuốc bôi đặc trị zona thần kinh mạnh, thường chỉ dùng cho trẻ lớn (trên 12 tuổi) hoặc theo chỉ định nghiêm ngặt của bác sĩ.
• Thuốc mỡ kháng sinh: Như Fobancort, Bactroban giúp phòng ngừa tình trạng bội nhiễm vi khuẩn khi mụn nước vỡ ra.

Thuốc giảm đau (Trấn thống)

Khi “khí huyết ứ trệ” gây đau nhức dữ dội, trẻ cần được hỗ trợ giảm đau bằng:

• Thuốc giảm đau tại chỗ: Capsaicin hoặc Lidocain gel.
• Acetaminophen/Ibuprofen: Giúp hạ sốt và giảm đau toàn thân cho trẻ.

Kết hợp chăm sóc hỗ trợ điều trị tại nhà

Việc chăm sóc đóng vai trò 50% trong quá trình hồi phục. Bố mẹ cần lưu ý:

• Vệ sinh vùng da tổn thương bằng nước ấm hoặc nước muối sinh lý nhẹ nhàng.
• Dùng khăn lạnh đắp nhẹ lên vùng da rát để “hạ hỏa” cho da.
• Cắt móng tay để tránh trẻ cào gãi làm vỡ mụn nước gây nhiễm trùng.
• Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton thấm hút mồ hôi tốt.

Chữa zona thần kinh cho trẻ bằng dược liệu tự nhiên (Nam dược tinh túy)

Sử dụng các thảo dược có tính “hàn”, “lương” để sát trùng và giảm viêm là thế mạnh của Đông y:

• Cây nhọ nồi (Cỏ mực): Có tính lương huyết, chỉ huyết. Giã nát lấy nước cốt bôi lên vết thương giúp làm mát và nhanh liền sẹo.
• Lá sung: Chứa các hoạt chất kháng khuẩn tự nhiên. Giã nát cùng chút giấm ăn giúp giảm sưng tấy rất tốt.
• Rau sam: Được mệnh danh là “kháng sinh tự nhiên”, giúp thanh nhiệt giải độc, trị các mụn nhọt, rộp nước hiệu quả.

Đọc thêm: bị bệnh zona kéo dài bao lâu? giải đáp thắc mắc

Biện pháp phòng ngừa bệnh zona thần kinh cho trẻ em

Để bảo vệ trẻ khỏi sự tấn công của virus và ngăn ngừa “hỏa độc” phát tác, cần thực hiện:

• Tiêm chủng đầy đủ: Đặc biệt là vaccine thủy đậu để giảm thiểu nguy cơ tiềm ẩn virus trong cơ thể.
• Giữ gìn vệ sinh: Sử dụng đồ dùng cá nhân riêng biệt, tránh tiếp xúc với nguồn bệnh.
• Dinh dưỡng cân bằng (Dưỡng sinh): Tăng cường thực phẩm giàu vitamin, rau xanh để nuôi dưỡng tỳ vị, nâng cao chính khí.
• Vận động và nghỉ ngơi: Giúp khí huyết lưu thông, tinh thần vui vẻ để hệ miễn dịch luôn ở trạng thái tốt nhất.

Bệnh zona thần kinh ở trẻ em tuy gây nhiều khó chịu và đau đớn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta hiểu đúng về căn nguyên Đông – Tây y kết hợp. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách bằng những phương pháp lành tính sẽ giúp trẻ nhanh chóng vượt qua bệnh tật, trả lại làn da khỏe mạnh và tinh thần thoải mái.

Có thể bạn quan tâm

• trẻ sơ sinh bị zona bôi thuốc gì an toàn hiệu quả?
• các giai đoạn của zona thần kinh và cách xử lý phù hợp