Rôm Sảy Ở Trẻ Sơ Sinh Và Những Kiến Thức Cha Mẹ Cần Biết

Rôm sảy ở trẻ sơ sinh (hay còn gọi là milia trong Y học hiện đại hoặc thuộc phạm trù “Hãn chẩn” trong Đông y) là một tình trạng da liễu phổ biến, biểu hiện bằng các nốt mẩn đỏ, phát ban hoặc mụn nước li ti. Bệnh thường khu trú tại những vùng da có nhiều nếp gấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với y phục như cổ, vai, ngực, bụng… gây nên cảm giác ngứa ngáy, khiến trẻ bứt rứt, khó ngủ. Hiểu rõ căn nguyên theo cả góc nhìn truyền thống và khoa học sẽ giúp cha mẹ có phương hướng chăm sóc trẻ đúng đắn nhất.

Nguyên nhân và triệu chứng rôm sảy dưới góc nhìn Đông – Tây y

Căn nguyên gây bệnh

Theo Tây y, rôm sảy xảy ra khi các ống dẫn mồ hôi bị bít tắc, khiến mồ hôi bị ứ đọng dưới da thay vì bay hơi. Ngược lại, Đông y nhấn mạnh vào sự mất cân bằng giữa “Khí” và “Huyết”, cùng với việc lỗ chân lông (tấu lý) bị đóng kín do thấp nhiệt. Cụ thể:

• Y phục quá dày: Việc bao bọc trẻ quá kỹ bằng nhiều lớp quần áo khiến nhiệt năng không thể phát tán, gây tình trạng “nhiệt uất”.
• Môi trường nóng bức: Không khí thiếu sự lưu thông, oi nóng là tác nhân ngoại tà trực tiếp khiến cơ thể trẻ sinh nhiệt.
• Vệ sinh bì phu (da) chưa tốt: Mồ hôi, bã nhờn đọng lại lâu ngày trên da làm tắc nghẽn tấu lý, tạo điều kiện cho phong nhiệt phát triển.
• Cơ địa nội nhiệt: Trẻ có tạng người nóng, nếu mẹ ăn quá nhiều đồ cay nóng khi cho con bú cũng có thể truyền nhiệt sang trẻ qua sữa.

Triệu chứng nhận biết

Trẻ bị rôm sảy thường có các biểu hiện rõ rệt trên da, cha mẹ cần quan sát kỹ để phân biệt với các bệnh lý da liễu khác:

• Nổi sần hồng chẩn: Xuất hiện các nốt mẩn li ti màu hồng hoặc đỏ, đôi khi có mụn nước nhỏ ở đầu nốt sần.
• Khu vực phát tác: Thường tập trung tại những nơi tích tụ nhiệt năng nhiều nhất như đầu, cổ, vai, lưng và các nếp gấp khuỷu tay, bẹn.
• Ngứa ngáy, quấy khóc: Theo Đông y, “nhiệt sinh phong”, phong gây ngứa. Trẻ thường xuyên cào gãi, trằn trọc, dễ dẫn đến trầy xước bì phu.

Các liệu pháp điều trị rôm sảy an toàn cho trẻ sơ sinh

Trong Y học cổ truyền, việc điều trị rôm sảy ưu tiên sử dụng các loại thảo dược có tính “Khổ, Hàn” (đắng, lạnh) để thanh nhiệt, giải độc và làm mát da. Dưới đây là những phương pháp dân gian lành tính:

Điều trị bằng Mướp đắng (Khổ qua)

Mướp đắng có tính hàn, vị đắng, tác dụng thanh nhiệt giải độc rất mạnh. Hoạt chất trong mướp đắng giúp làm dịu những nốt mẩn đỏ nhanh chóng.

• Cách thực hiện: Xay nhuyễn 1-2 quả mướp đắng tươi, lọc lấy nước cốt hoặc đun sôi cùng nước sạch để tắm cho bé.

Sử dụng lá Kinh giới

Kinh giới là vị thuốc Nam có tác dụng sơ phong, làm sạch da rất tốt, đặc biệt hiệu quả với các trường hợp mẩn ngứa do phong nhiệt.

• Cách thực hiện: Dùng một nắm lá tươi vò nát lấy nước hoặc đun nước lá khô để tắm hàng ngày cho đến khi hết rôm.

Tắm lá Khế thanh nhiệt

Lá khế vị chua, tính bình, có khả năng tán nhiệt độc, sát trùng, là bài thuốc quý để trị các chứng mề đay, rôm sảy ở trẻ em.

• Cách thực hiện: Rửa sạch lá khế, đun sôi với nước và một chút muối loãng để tắm cho trẻ khoảng 3 lần/tuần.

Sử dụng lá Chè xanh

Chè xanh chứa hàm lượng EGCG cao, giúp kháng khuẩn, chống viêm và hỗ trợ làm lành các tổn thương trên da trẻ sơ sinh.

Lưu ý quan trọng từ bác sĩ: Khi sử dụng các loại lá tắm, cha mẹ cần đảm bảo nguồn nguyên liệu sạch, không thuốc bảo vệ thực vật. Tuyệt đối không tắm lá khi da trẻ đã có dấu hiệu trầy xước, mưng mủ vì dễ gây nhiễm trùng sâu (chứng chốc lở).

Chăm sóc và điều dưỡng trẻ bị rôm sảy tại nhà

Chế độ điều dưỡng (chăm sóc) đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa rôm sảy tái phát. Theo Đông y, cần phải giữ cho “trong mát, ngoài thoáng”.

• Giữ cho bì phu luôn khô ráo: Thường xuyên lau mồ hôi bằng khăn mềm ẩm, giúp tấu lý luôn thông suốt.
• Lựa chọn y phục phù hợp: Ưu tiên chất liệu cotton mềm mại, thấm hút tốt để “Khí” được lưu thông, tránh y phục nylon gây bí bách.
• Điều tiết môi trường sống: Giữ phòng ngủ của trẻ luôn thoáng đãng, mát mẻ, hạn chế tích tụ tạp khí.
• Dinh dưỡng hợp lý: Nếu trẻ đang bú mẹ, người mẹ cần tránh các thực phẩm cay nóng (hành, tỏi, ớt, đồ chiên rán) để tránh truyền nhiệt qua sữa. Có thể bổ sung các loại nước mát cho trẻ lớn hơn như nước rau má, nước cam để thanh nhiệt từ bên trong.

Cảnh báo các dấu hiệu nhiễm trùng (Biến chứng)

Mặc dù rôm sảy thường lành tính, nhưng nếu không được chăm sóc đúng cách, nhiệt độc có thể xâm nhập sâu vào huyết phận gây nhiễm trùng.

Các dấu hiệu nguy hiểm cần lưu ý:

• Vết đỏ lan rộng, sưng nề và trẻ có biểu hiện đau đớn khi chạm vào.
• Xuất hiện tình trạng rỉ dịch vàng hoặc mủ trắng (nhiễm trùng da).
• Sưng hạch bạch huyết vùng cổ, nách hoặc bẹn.
• Trẻ bị phát sốt (trên 37.5 độ C), quấy khóc liên tục hoặc lờ đờ.

Phòng tránh rôm sảy bền vững

Để con trẻ luôn có một làn da khỏe mạnh, việc phòng bệnh nên được ưu tiên hàng đầu:

• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với nắng gắt trong khoảng 10h sáng đến 15h chiều (thời điểm hỏa khí vượng nhất).
• Giữ gìn vệ sinh thân thể cho trẻ hàng ngày bằng các sản phẩm dịu nhẹ, có độ pH phù hợp.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân bằng, đủ nước để cơ thể trẻ tự điều hòa thân nhiệt.

Làn da của trẻ sơ sinh mỏng manh như cánh hoa, đòi hỏi sự nâng niu và thấu hiểu từ cha mẹ. Hy vọng những chia sẻ về cách xử lý rôm sảy theo hướng Đông – Tây y kết hợp này sẽ giúp quý phụ huynh an tâm hơn trên hành trình chăm sóc bé yêu.

Tìm hiểu thêm: Trẻ sơ sinh bị rôm sảy ở mặt – Bệnh lý thường gặp và cách điều trị hiệu quả