Dùng quả sung chữa viêm khớp: Hiệu quả thực hay lời đồn dân gian?

Trong kho tàng kinh nghiệm dân gian, quả sung từ lâu đã được biết đến như một vị thuốc vườn nhà gần gũi, thường được dùng trong các trường hợp đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của y học cổ truyền, việc sử dụng vị thuốc này không chỉ đơn thuần là “đau đâu dùng đó” mà cần sự thấu hiểu sâu sắc về căn nguyên và thể trạng của mỗi người bệnh.

Bản chất của viêm khớp và vai trò của quả sung trong Đông y

Theo y học cổ truyền, viêm khớp thuộc phạm vi chứng Tý. Căn nguyên thường do sự phối hợp của các tác nhân bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) và Nhiệt (nóng). Khi các tà khí này xâm nhập vào cơ thể, chúng khu trú tại các khớp xương, làm cản trở sự vận hành của khí huyết. Nếu tình trạng này kéo dài, các tạng phủ như Can (chủ về cân/gân) và Thận (chủ về cốt/xương) sẽ bị hư suy, dẫn đến hiện tượng thoái hóa và viêm nhiễm mạn tính.

Quả sung, hay còn gọi là Vô hoa quả, mang trong mình vị ngọt chát, tính bình. Trong các tài liệu y học cổ truyền, vị thuốc này có công dụng kiện tỳ, thanh nhiệt, giải độc và tiêu thũng. Chính khả năng tiêu thũng (giảm sưng) và giải độc đã khiến quả sung trở thành một trợ thủ đắc lực trong việc hỗ trợ cải thiện các triệu chứng ngăn ngừa bệnh viêm khớp giai đoạn đầu.

Dưới góc nhìn hiện đại, các dưỡng chất như Canxi, Magie, Kali và Vitamin C có trong quả sung đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng tế bào xương. Đặc biệt, thành phần axit hữu cơ giúp hỗ trợ quá trình kháng viêm tại chỗ, làm dịu các cơn đau khớp khi người bệnh vận động nhiều. Tuy nhiên, cần hiểu rằng quả sung đóng vai trò hỗ trợ, giúp bồi bổ và cải thiện triệu chứng hơn là một phương pháp điều trị thay thế hoàn toàn y lệnh chuyên sâu.

“Y lý Đông y quan niệm: ‘Thông bất thống, thống bất thông’. Nghĩa là khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do khí huyết bị bế tắc. Quả sung tuy tốt nhưng chỉ tác động được một phần vào việc hành huyết, tiêu sưng tại chỗ, chưa thể giải quyết triệt để các rối loạn sâu bên trong tạng phủ.”

Các thể bệnh viêm khớp thường gặp và phản ứng của cơ thể

Tùy theo sự thiên lệch của các loại tà khí mà biểu hiện viêm khớp sẽ khác nhau. Người bệnh cần quan sát kỹ để biết khi nào quả sung có thể phát huy tác dụng tốt nhất:

• Thể Hành tý (do Phong là chính): Đau di chuyển từ khớp này sang khớp khác, sợ gió.
• Thể Thống tý (do Hàn là chính): Đau dữ dội tại một vị trí cố định, gặp lạnh đau tăng, gặp nóng dễ chịu.
• Thể Trước tý (do Thấp là chính): Khớp sưng nề, đau tê nặng nề, vận động khó khăn.
• Thể Nhiệt tý (do Nhiệt là chính): Các khớp sưng, nóng, đỏ, đau rõ rệt, kèm theo sốt nhẹ hoặc miệng khát.

Việc sử dụng quả sung thường mang lại hiệu quả hỗ trợ rõ rệt hơn ở các thể bệnh có kèm theo yếu tố sưng nề (Thấp) nhờ đặc tính tiêu thũng của nó. Đối với các thể bệnh mạn tính liên quan đến hư tổn Can Thận, cần có sự phối hợp các vị thuốc bổ trợ chuyên sâu hơn.

Hướng dẫn sử dụng quả sung trong thực dưỡng hỗ trợ xương khớp

Để tận dụng tối đa giá trị dược tính của quả sung, bà con có thể áp dụng các cách chế biến đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bồi bổ cao dưới đây:

1. Quả sung hầm thịt lợn – Bài thuốc bổ khí huyết, kiện gân cốt

Sự kết hợp giữa quả sung và thịt lợn không chỉ tạo nên một món ăn ngon miệng mà còn giúp kiện tỳ vị, cung cấp dưỡng chất để nuôi dưỡng hệ thống xương khớp bị tổn thương.

Chuẩn bị: Quả sung già (khoảng 500g), thịt lợn nạc hoặc sườn non (300g), hành, gia vị vừa đủ.

Cách làm:

• Thịt lợn rửa sạch, thái miếng vừa ăn, ướp gia vị trong 15 phút.
• Quả sung cắt bỏ cuống, bổ đôi, ngâm nước muối loãng để loại bỏ bớt nhựa và vị chát.
• Xào săn thịt lợn, sau đó thêm nước đun sôi. Khi thịt bắt đầu chín mềm thì cho sung vào hầm cùng.
• Đun nhỏ lửa đến khi sung chín mềm, nêm nếm gia vị cho vừa miệng.

Bà con nên dùng món này khoảng 2-3 lần mỗi tuần để hỗ trợ cải thiện tình trạng sưng đau khớp.

2. Sung tươi tráng trứng gà – Dưỡng tâm, an thần, giảm đau

Cách làm này phù hợp với những người bận rộn, giúp hỗ trợ giảm sưng tấy nhanh chóng nhờ sự kết hợp tính bình của sung và dưỡng chất của trứng.

• Dùng 2-3 quả sung tươi, rửa sạch, thái thành lát mỏng hoặc băm vụn.
• Đập 2-3 quả trứng gà vào bát, thêm sung và gia vị, đánh đều.
• Cho một ít dầu vào chảo, đun nóng rồi đổ hỗn hợp vào tráng chín.

Ngoài ra, đối với những khớp bị sưng đỏ đau nhức, bà con có thể dùng quả sung giã nát, đắp trực tiếp lên vùng khớp viêm. Tuy nhiên, cách này chỉ mang tính chất giảm đau tạm thời tại chỗ.

Những lưu ý đặc biệt khi sử dụng quả sung

Dù là một vị thuốc lành tính, nhưng quả sung không dành cho tất cả mọi người. Nếu sử dụng sai cách hoặc quá liều, có thể dẫn đến những phản ứng không mong muốn:

• Người mắc bệnh thận và túi mật: Trong quả sung chứa hàm lượng oxalate nhất định. Việc tiêu thụ quá nhiều có thể gây kết tinh sỏi, không tốt cho người đang điều trị các bệnh lý về thận.
• Người có đường huyết thấp: Quả sung có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết. Do đó, những người thường xuyên bị tụt huyết áp hoặc đường huyết thấp cần thận trọng khi dùng nhiều.
• Tình trạng xuất huyết: Theo một số ghi chép, dùng sung quá liều có thể gây tính nóng cục bộ, không phù hợp với người đang bị xuất huyết dạ dày hoặc các chứng bệnh liên quan đến rối loạn đông máu.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Dưới góc độ lâm sàng, Lão thấy nhiều bà con khi đau khớp thường chỉ tìm đến các bài thuốc dân gian như quả sung với hy vọng giảm đau nhanh. Tuy nhiên, bà con cần hiểu rằng “chỗ đau” chưa chắc đã là “nguồn gốc” của bệnh. Trong Đông y, khớp sưng đau có thể chỉ là ngọn của vấn đề, còn gốc rễ nằm ở sự suy yếu của khí huyết và tạng phủ bên trong. Việc chỉ chú trọng xử lý triệu chứng bên ngoài mà bỏ qua việc cân bằng lại cơ địa, bồi bổ Can Thận sẽ khiến bệnh dễ tái phát và chuyển biến nặng hơn thành mạn tính. Khi các khớp có dấu hiệu biến dạng hoặc đau lan tỏa, bà con tuyệt đối không nên tự điều trị tại nhà mà cần được thăm khám chuyên sâu bằng Tứ chẩn để có hướng xử lý phù hợp nhất.

Để cải thiện tình trạng viêm khớp một cách khoa học, ngoài việc sử dụng quả sung, người bệnh cần chú ý đến chế độ sinh hoạt. Tránh làm việc nặng quá sức, không nên đứng hoặc ngồi quá lâu một tư thế. Việc giữ ấm các khớp khi thời tiết thay đổi cũng là cách để bảo vệ chính khí, ngăn chặn tà khí xâm nhập.

Tham khảo thêm:

• Các loại cây thuốc nam chữa bệnh xương khớp giúp giảm đau nhức

Sức khỏe xương khớp là nền tảng cho sự vận động và chất lượng cuộc sống. Hãy lắng nghe cơ thể mình từ những tín hiệu nhỏ nhất. Nếu tình trạng sưng đau không có dấu hiệu thuyên giảm sau khi áp dụng các biện pháp tại nhà, đó là lúc bà con cần đến sự tư vấn chuyên môn để bảo vệ hệ xương khớp một cách toàn diện.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc vận động hoặc những cơn đau khớp dai dẳng gây ảnh hưởng đến cuộc sống, hãy kết nối trực tiếp để nhận được những tư vấn tận tình từ chuyên gia qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.