Phong thấp chạy: Đau nhức di chuyển và cách trị tận gốc từ tạng phủ

Phong thấp chạy là một cụm từ dân gian thường dùng để mô tả tình trạng đau nhức xương khớp mang tính chất di chuyển. Tuy nhiên, dưới lăng kính của Y học cổ truyền, đây không chỉ đơn thuần là cảm giác đau mà là hệ quả của sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí bên trong cơ thể.

Phong thấp chạy dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, phong thấp chạy thuộc phạm vi chứng Tý, cụ thể là Hành tý. Chữ “Hành” ở đây có nghĩa là di chuyển, phản ánh đúng đặc tính của phong tà. Khi cơ thể có chính khí suy yếu, các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài bao gồm Phong (gió), Hàn (lạnh) và Thấp (độ ẩm) sẽ thừa cơ xâm nhập vào các đường kinh lạc.

Trong ba loại tà khí này, nếu Phong tà chiếm ưu thế, nó sẽ dẫn dắt cơn đau đi khắp cơ thể. Bởi đặc tính của phong là “thiện hành nhi số biến” – hay di chuyển và biến hóa nhanh chóng. Chính vì vậy, người bệnh thường cảm thấy đau nhức không cố định ở một vị trí mà “chạy” từ khớp này sang khớp khác, khi thì đau ở cổ tay, khi lại chuyển sang khớp gối hoặc cổ chân.

“Chính khí tồn nội, tà bất khả can” – Khi sức đề kháng và nguồn năng lượng bên trong dồi dào, tà khí khó lòng xâm phạm. Nỗi đau của phong thấp chạy chính là lời cảnh báo về một hàng rào bảo vệ cơ thể đang bị lung lay.

Nhận diện các biểu hiện của chứng Hành tý

Người bệnh bị phong thấp chạy thường gặp phải những triệu chứng điển hình, phản ánh sự rối loạn của khí huyết và kinh lạc:

• Cơn đau có tính chất di chuyển rõ rệt, không khu trú cố định tại một khớp xương.
• Khớp có thể có biểu hiện sưng nhẹ hoặc đỏ, nhưng cảm giác đau nhức toàn thân thường chiếm ưu thế.
• Khó khăn trong việc co duỗi các khớp, đặc biệt là vào thời điểm thời tiết giao mùa hoặc khi có gió lạnh.
• Cơ thể thường xuyên mệt mỏi, sợ gió, sợ lạnh, đôi khi kèm theo sốt nhẹ do phản ứng của chính khí với tà khí.
• Mạch tượng thường thấy là mạch Phù (nổi bên ngoài) – biểu hiện của tà khí đang xâm phạm phần biểu của cơ thể.

Cần lưu ý rằng, phong thấp không chỉ ảnh hưởng đến hệ xương khớp mà còn làm cản trở sự lưu thông của khí huyết. Khi huyết không thông sẽ sinh ra thống (đau), lâu ngày dẫn đến tình trạng gân mạch co rút, cơ thể suy nhược.

Tham khảo: triệu chứng của bệnh viêm đa khớp dạng thấp và cách phòng tránh

Căn nguyên sâu xa và mối liên hệ tạng phủ

Tại sao cùng gặp mưa gió nhưng có người bị bệnh, có người không? Y học cổ truyền lý giải điều này thông qua chức năng của các tạng phủ, đặc biệt là Can và Thận. Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân (gân). Khi chức năng của hai tạng này suy yếu, hệ thống xương khớp và dây chằng không được nuôi dưỡng đầy đủ, tạo điều kiện cho phong, hàn, thấp xâm nhập và trú ngụ.

Ngoài ra, tạng Tỳ đóng vai trò vận hóa thủy thấp. Nếu Tỳ hư, thấp khí tích tụ bên trong kết hợp với phong tà bên ngoài sẽ khiến tình trạng “chạy” của cơn đau trở nên phức tạp và dai dẳng hơn. Việc hiểu rõ mối liên hệ này giúp chúng ta thấy rằng việc chỉ giảm đau tại chỗ là chưa đủ, mà cần phải phục hồi từ bên trong.

Phương hướng hỗ trợ cải thiện theo Đông y

Nguyên tắc chủ đạo trong xử lý phong thấp chạy là “Khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc”. Tùy vào từng thể bệnh và mức độ xâm nhập của tà khí mà có các phương pháp phù hợp:

Sử dụng các thảo dược tự nhiên

Đông y ưu tiên các vị thuốc có tính chất phát tán phong tà và bổ huyết. Các bài thuốc như Quyên tý thang gia giảm thường được sử dụng để điều hòa lại sự lưu thông khí huyết. Các vị thuốc như Phòng phong, Khương hoạt có tác dụng đuổi gió, trừ thấp; kết hợp với Đương quy, Xích thược để hoạt huyết, vì “huyết hành phong tự diệt” – khi dòng máu lưu thông tốt thì phong tà sẽ tự bị đẩy lùi.

Trị liệu không dùng thuốc

Châm cứu, bấm huyệt hoặc thủy châm vào các huyệt đạo như Phong môn, Phong trì, Huyết hải, Túc tam lý là những cách hữu hiệu để khai thông sự bế tắc trong kinh mạch. Nhiệt trị liệu bằng cách chườm thảo dược nóng cũng giúp giãn mạch, hỗ trợ tà khí thoát ra ngoài qua đường mồ hôi.

Lời khuyên trong sinh hoạt và phòng ngừa

Để hỗ trợ quá trình cải thiện bệnh và ngăn ngừa phong tà xâm nhập sâu hơn, mỗi người cần xây dựng một lối sống lành mạnh và phù hợp với nguyên lý dưỡng sinh:

• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng cổ, lưng và các khớp khi thời tiết chuyển lạnh hoặc có gió lùa. Hạn chế để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với hơi ẩm trong thời gian dài.
• Vận động hợp lý: Các bài tập nhẹ nhàng như dưỡng sinh, yoga hoặc đi bộ giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng đình trệ dẫn đến đau nhức.
• Chế độ dinh dưỡng: Bổ sung các loại thực phẩm có tính ấm, giàu dinh dưỡng cho xương khớp. Hạn chế đồ ăn sống lạnh (hàn lương) và các chất kích thích có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm.
• Nghỉ ngơi điều độ: Tránh làm việc quá sức hoặc căng thẳng kéo dài, vì tinh thần bất ổn cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng vận hóa của tạng phủ.

Trong Đông y, không có một công thức chung cho tất cả mọi người. Mỗi cơ thể là một tiểu vũ trụ với những đặc điểm riêng biệt, vì vậy việc thăm khám cụ thể là điều cần thiết để có lộ trình chăm sóc đúng đắn.

Phong thấp chạy tuy gây ra nhiều bất tiện và đau đớn nhưng nếu được nhận diện sớm và điều chỉnh đúng cách theo nguyên lý Đông y, sức khỏe xương khớp hoàn toàn có thể được cải thiện. Đừng chủ quan với những cơn đau “chạy” khắp cơ thể, bởi đó là dấu hiệu cho thấy hệ thống phòng vệ của bạn đang cần được chăm sóc.

Xem thêm: top 5 cách chữa trị bệnh phong thấp tại nhà hiệu quả nhất

có thể bạn quan tâm

• bị bệnh phong thấp kiêng ăn gì? lời khuyên từ bác sĩ
• 4 loại thuốc chữa phong thấp của nhật được tin dùng nhất hiện nay

Nếu bà con đang gặp phải những cơn đau khớp di chuyển và muốn tìm hiểu sâu hơn về cơ địa của mình, hãy liên hệ để nhận được sự tư vấn chuyên môn kỹ lưỡng qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.