Đau dây thần kinh tọa sau sinh: Thấu hiểu căn nguyên để phục hồi

Đau dây thần kinh tọa sau sinh là tình trạng rất nhiều phụ nữ gặp phải. Bệnh lý này khiến mẹ bỉm thường xuyên bị đau nhức trên diện rộng từ vùng hông chạy dọc xuống chân theo chiều dài của dây thần kinh tọa.

Bản chất đau dây thần kinh tọa sau sinh dưới góc nhìn Đông y

Trong Đông y, đau dây thần kinh tọa được xếp vào phạm vi chứng Tý hoặc chứng Thống. Đối với phụ nữ sau sinh, đây là thời điểm cơ thể ở trạng thái “đa hư đa ứ”. Quá trình sinh nở làm mất đi một lượng lớn huyết, dẫn đến tình trạng huyết hư, từ đó không đủ dưỡng chất để nuôi dưỡng kinh mạch và hệ thống xương khớp. Khi chính khí (sức đề kháng của cơ thể) bị suy giảm, tà khí bên ngoài như Phong, Hàn, Thấp dễ dàng xâm nhập vào các kinh lạc ở vùng thắt lưng và hông.

Sự kết hợp của các yếu tố tà khí này gây ra tình trạng khí trệ huyết ứ, làm cản trở sự lưu thông của kinh khí dọc theo kinh Bàng quang và kinh Đởm – hai kinh lạc chính chi phối đường đi của dây thần kinh tọa. Điều này giải thích tại sao cảm giác đau thường lan từ vùng thắt lưng xuống mông, đùi và bắp chân. Nếu không được chú trọng điều chỉnh sớm, tình trạng ứ trệ kéo dài có thể làm suy yếu tạng Can và Thận.

Can chủ cân, Thận chủ cốt. Khi huyết hư không dưỡng được Can, tinh hụt không đủ nuôi Thận, hệ thống gân xương của người mẹ sẽ trở nên lỏng lẻo, dễ bị tổn thương trước các tác động vật lý thông thường.

Nguyên nhân gây đau dây thần kinh tọa sau sinh

Phụ nữ sau sinh thường dễ mắc bệnh đau dây thần kinh tọa do một số nguyên nhân chính yếu sau đây:

Cấu trúc xương khớp và sự chuyển dịch khung chậu

Trong quá trình mang thai, hệ thống xương khớp nhất là vùng xương chậu của phụ nữ sẽ phải giãn ra để tạo không gian cho bé phát triển. Sau khi sinh, khung xương sẽ dần trở lại trạng thái ban đầu trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, dưới tác động của tình trạng thiếu hụt canxi và khí huyết kém, sự chuyển dịch này đôi khi không diễn ra thuận lợi, khiến các khớp xương dễ va vào nhau, trực tiếp chèn ép lên hệ thống kinh lạc và dây thần kinh tọa.

Thừa cân và áp lực trọng trường

Thừa cân sau sinh không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là gánh nặng lớn lên cột sống. Cân nặng dư thừa tạo ra một áp lực cơ học liên tục lên vùng thắt lưng, nơi bắt nguồn của dây thần kinh tọa. Theo lý luận Đông y, sự dư thừa mỡ và dịch cơ thể quá mức cũng là biểu hiện của chứng “Đàm thấp”, gây cản trở dòng chảy của khí huyết, làm nặng thêm tình trạng đau nhức khi vận động.

Thiếu hụt dinh dưỡng và sự suy yếu tạng phủ

Nguyên nhân chính gây đau dây thần kinh tọa ở mẹ bỉm thường liên quan đến sự thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng. Giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ đòi hỏi nguồn tinh chất rất lớn để tạo sữa. Nếu việc bổ sung không tương xứng, cơ thể sẽ rút “vốn liếng” từ xương tủy, làm Thận tinh hao tổn. Khi tạng Thận yếu, cốt tủy không đầy đủ, cột sống dễ bị thoái hóa hoặc thoát vị, gây chèn ép thần kinh.

Thói quen sinh hoạt và yếu tố tâm lý

Chế độ chăm sóc con nhỏ khiến các mẹ bỉm thường xuyên thức khuya, ngủ không đủ giấc. Việc mất ngủ kéo dài làm tổn thương tâm tạng và can huyết, khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, căng thẳng. Sự căng thẳng này vô hình trung làm co thắt các khối cơ vùng lưng, tạo ra các điểm kích hoạt cơn đau thần kinh tọa dọc theo chi dưới.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Dưới góc độ lâm sàng, Lão thấy nhiều Bà con sau sinh bị đau chân, đau hông thường chỉ tập trung xoa dầu hay dán cao tại chỗ đau. Tuy nhiên, thực tế chứng đau dây thần kinh tọa sau sinh có căn nguyên sâu xa từ sự lỏng lẻo của hệ thống dây chằng và sự mất cân bằng tạng phủ sau kỳ vượt cạn. Nhiều trường hợp triệu chứng không nằm ở “chỗ đau”, mà gốc bệnh lại nằm ở cột sống lưng bị lệch trục hoặc do Thận khí quá suy nhược. Nếu chúng ta chỉ lo xử lý triệu chứng đau nhức tức thời mà bỏ qua việc phục hồi cơ địa, bồi bổ khí huyết thì bệnh rất dễ tái phát và chuyển sang giai đoạn mãn tính, gây khó khăn cho việc vận động về sau.

Hướng dẫn chăm sóc và cải thiện cho mẹ bỉm

Tình trạng đau dây thần kinh tọa sau sinh nếu được chăm sóc đúng cách từ giai đoạn sớm có thể hỗ trợ cải thiện rất tốt. Dưới đây là những lưu ý quan trọng dành cho các mẹ:

• Điều chỉnh chế độ nghỉ ngơi: Mẹ bỉm cần tránh mang vác vật nặng hoặc bế bé ở một tư thế quá lâu. Hãy san sẻ việc chăm sóc bé với người thân để có những giấc ngủ sâu, giúp cơ thể tái tạo năng lượng và phục hồi các tổn thương ở hệ thần kinh.
• Dinh dưỡng bổ huyết, cường cốt: Tăng cường các thực phẩm giàu canxi, sắt và các loại vitamin. Theo Đông y, các món ăn từ mộc nhĩ đen, đỗ đen, hoặc hạt sen có tác dụng bồi bổ tạng Thận rất tốt cho phụ nữ sau sinh. Nên nhớ bổ sung đủ nước và tránh các thực phẩm mang tính hàn lạnh, nhiều dầu mỡ.
• Vận động nhẹ nhàng: Thay vì nằm một chỗ quá lâu gây ứ trệ khí huyết, mẹ nên thực hiện các bài tập yoga nhẹ nhàng hoặc đi bộ chậm để giúp gân cốt dẻo dai, lưu thông kinh lạc.
• Giữ ấm cơ thể: Tránh để vùng lưng và chân tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh hoặc nước lạnh, vì tà khí phong hàn là kẻ thù số một của dây thần kinh tọa.

Trong trường hợp các cơn đau có xu hướng lan rộng hoặc tê bì chân tay, việc tìm đến một giải pháp chuyên sâu giúp khu phong, tán hàn và bồi bổ tạng phủ là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Cơ thể phụ nữ sau sinh cần thời gian và sự chăm sóc tận tâm. Đừng để những cơn đau thần kinh tọa làm ảnh hưởng đến hành trình thiêng liêng chăm sóc con trẻ. Hiểu đúng bệnh, thương đúng cách chính là chìa khóa để người mẹ luôn khỏe mạnh và hạnh phúc.

Nếu bà con đang gặp khó khăn do những cơn đau dây thần kinh tọa sau sinh hành hạ, đừng ngần ngại chia sẻ để nhận được sự tư vấn chuyên môn kỹ lưỡng nhất qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.