Rò Hậu Môn: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Rò hậu môn là một tình trạng y tế phổ biến gây ra sự khó chịu và đau nhức ở vùng hậu môn. Tình trạng này thường được điều trị bằng phẫu thuật hoặc đặt seton theo Tây y, tuy nhiên dưới góc nhìn Đông y, đây là chứng bệnh có căn nguyên sâu xa từ sự mất cân bằng bên trong cơ thể.

Bệnh rò hậu môn là gì?

Rò hậu môn (trong Đông y gọi là chứng Linh giang hay Mạch lươn) là một đường hầm bất thường hình thành giữa ống hậu môn và da xung quanh hậu môn. Đường hầm này thường là hậu quả của các ổ áp xe quanh hậu môn bị vỡ ra, không được điều trị dứt điểm dẫn đến việc tụ mủ và chất thải từ trực tràng.

Bệnh rò hậu môn có nhiều loại khác nhau như rò đơn giản, rò phức tạp và rò trên da. Đặc điểm này phản ánh sự đa dạng trong cách mà căn bệnh này biểu hiện ở các bệnh nhân. Vị trí của đường rò thường không cố định mà có thể nằm ở bất kỳ vị trí nào xung quanh hậu môn. Sự thay đổi về vị trí này cũng góp phần tạo ra sự phức tạp trong việc điều trị bệnh.

Kích thước của đường rò cũng đa dạng, từ nhỏ đến lớn. Việc hiểu rõ về cấu trúc này là quan trọng để đưa ra kế hoạch điều phối các phương pháp Đông – Tây y kết hợp một cách phù hợp nhất.

Có thể bạn muốn biết: sưng 1 cục ở hậu môn – có thể dấu hiệu bệnh nguy hiểm

Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Dưới góc nhìn y khoa hiện đại, rò hậu môn có những nguyên nhân thực thể rõ ràng. Tuy nhiên, khi đối chiếu với Đông y, các nguyên nhân này đều liên quan mật thiết đến sự suy yếu của hệ thống tiêu hóa và miễn dịch.

Nguyên nhân theo Tây y:

• Áp xe hậu môn: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Áp xe là một ổ nhiễm trùng hình thành trong các tuyến hậu môn. Khi áp xe vỡ, nó có thể tạo thành đường hầm rò.
• Bệnh Crohn và bệnh lao: Các bệnh lý viêm nhiễm hệ thống và nhiễm khuẩn đặc hiệu khiến niêm mạc ruột và hậu môn bị tổn thương sâu.
• Chấn thương: Các tác động cơ học như sinh con hoặc biến chứng sau phẫu thuật vùng tầng sinh môn.
• Ung thư: Các khối u ác tính vùng hậu môn trực tràng có thể hoại tử tạo thành lỗ rò.

Triệu chứng điển hình:

• Đau rát và sưng tấy: Đây là biểu hiện của tình trạng viêm nhiễm, nhiệt độc đang bùng phát. Cơn đau thường tăng lên khi ngồi hoặc vận động mạnh.
• Chảy mủ và tiết dịch: Lỗ rò thường xuyên rỉ dịch màu vàng hoặc máu, có mùi hôi khó chịu. Theo Đông y, mủ chính là sự kết hợp giữa huyết hư và nhiệt độc.
• Ngứa ngáy: Dịch rò làm vùng da xung quanh luôn ẩm ướt, sinh ra chứng ngứa (phong ngứa do thấp nhiệt).
• Rối loạn đại tiện: Người bệnh thường cảm thấy đau đớn khi đi tiêu, dẫn đến tâm lý sợ hãi, gây ra táo bón, càng làm tình trạng rò trở nên trầm trọng hơn.

Bệnh rò hậu môn có nguy hiểm không?

Nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách cũng như kịp thời, bệnh rò hậu môn có thể dẫn đến một loạt các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe toàn diện.

Các biến chứng thường gặp bao gồm:

• Nhiễm trùng lan tỏa: Lỗ rò là cửa ngõ để vi khuẩn xâm nhập sâu vào cơ thể, gây nhiễm trùng máu hoặc áp xe đa tầng.
• Tổn thương cơ vòng: Việc đường rò ăn sâu vào các lớp cơ có thể gây mất kiểm soát đại tiện (đại tiện không tự chủ).
• Nguy cơ ác tính hóa: Tình trạng viêm nhiễm mạn tính kéo dài nhiều năm tại đường rò là yếu tố nguy cơ dẫn đến ung thư hậu môn.
• Rò đa khoa: Bệnh tiến triển có thể tạo ra “mạng lưới” đường rò phức tạp xuyên qua trực tràng, niệu đạo và âm đạo ở phụ nữ.

Có thể bạn quan tâm: Bị apxe hậu môn nên ăn gì, kiêng gì tốt cho bệnh?

Phương pháp chẩn đoán

Để xác định chính xác vị trí và độ phức tạp của đường rò, y học hiện đại sử dụng các quy trình thăm khám nghiêm ngặt:

• Khám trực tràng: Bác sĩ chuyên khoa sử dụng kỹ thuật thăm khám bằng tay để cảm nhận độ cứng và hướng đi của đường hầm rò.
• Soi hậu môn (Anoscopy): Sử dụng dụng cụ chuyên dụng để quan sát các tổn thương bên trong ống hậu môn.
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp MRI hoặc siêu âm vùng chậu giúp tạo dựng bản đồ chi tiết của đường rò, đặc biệt là các đường rò phức tạp hoặc rò cao.

Cách điều trị bệnh rò hậu môn

Phẫu thuật – Giải pháp loại bỏ đường rò

Trong giai đoạn cấp tính hoặc khi đường rò đã hình thành rõ rệt, phẫu thuật được xem là lựa chọn hàng đầu của Tây y nhằm cắt bỏ hoặc đóng kín đường hầm.

• Phẫu thuật rạch mở đường rò (Fistulotomy): Cắt dọc theo toàn bộ đường rò để vết thương lành dần từ trong ra ngoài.
• Phẫu thuật đặt vạt niêm mạc: Sử dụng mô khỏe mạnh để che lấp lỗ rò bên trong.

Có thể bạn quan tâm: bị ngứa hậu môn sau khi cắt trĩ – cách xử lý, khắc phục

Kỹ thuật đặt Seton

Đây là phương pháp bảo tồn cơ vòng hậu môn, thường áp dụng cho các đường rò phức tạp hoặc xuyên qua cơ vòng.

• Seton cắt: Dây seton được thắt chặt dần để cắt chậm qua cơ vòng, cho phép vết thương phía sau lành lại trước khi đoạn cơ tiếp theo bị cắt.
• Seton dẫn lưu: Giữ đường rò luôn mở để mủ thoát ra ngoài liên tục, ngăn ngừa hình thành áp xe mới.

Điều trị nội khoa và hỗ trợ tại gia

Bên cạnh các can thiệp ngoại khoa, việc sử dụng thuốc kháng sinh, giảm đau của Tây y kết hợp với các liệu pháp tự nhiên từ Đông y mang lại hiệu quả bền vững:

• Vệ sinh bằng thảo dược: Sử dụng các vị thuốc như khổ sâm, hoàng liên, chè xanh nấu nước ngâm rửa giúp sát trùng, giảm sưng tấy.
• Điều chỉnh chế độ ăn: Tập trung vào các thực phẩm nhuận tràng, thanh nhiệt để giảm áp lực cho vùng hậu môn khi đại tiện.
• Ngâm mông nước ấm: Giúp tăng cường lưu thông khí huyết vùng hạ tiêu, giảm đau và giãn cơ vòng.

Tham khảo thêm: Bị rò hậu môn nên ăn gì và kiêng gì giúp bệnh mau khỏi?

Phòng ngừa rò hậu môn theo nguyên lý dưỡng sinh

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc duy trì một lối sống lành mạnh chính là “lá chắn” tốt nhất trước căn bệnh này:

• Điều trị triệt để các ổ viêm: Tuyệt đối không chủ quan với áp xe hậu môn. Cần xử lý ngay khi có dấu hiệu sưng nóng đỏ đau.
• Dưỡng Tỳ, vị: Ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước. Trong Đông y, việc giữ cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh (Tỳ vị vững vàng) sẽ ngăn chặn việc hình thành thấp nhiệt – nguồn cơn của rò hậu môn.
• Vận động hợp lý: Tránh ngồi quá lâu một chỗ gây ứ trệ khí huyết vùng chậu. Các bài tập nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông thông suốt.
• Vệ sinh đúng cách: Giữ vùng hậu môn khô thoáng, sạch sẽ sau mỗi lần đại tiện.

Rò hậu môn tuy không phải là bệnh nan y nhưng lại gây ra nhiều phiền toái và đau đớn kéo dài. Việc thấu hiểu bệnh dưới cả hai góc độ Đông – Tây y giúp người bệnh có cái nhìn sáng suốt, từ đó lựa chọn được lộ trình điều trị đúng đắn, nhanh chóng trở lại cuộc sống bình thường.

Tham khảo thêm:

• Hậu môn nổi mụn là bệnh gì? Cách nhận biết và điều trị
• Bị nứt kẽ hậu môn nên ăn gì và kiêng gì thì tốt cho bệnh?