Tóc Rụng Từng Mảng Là Bệnh Gì? Nguyên Nhân, Cách Điều Trị

Tóc rụng từng mảng là một bệnh tự miễn dịch, xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công các nang tóc khỏe mạnh. Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên. Theo quan điểm Đông y, đây còn được gọi là chứng “Ban thốc”, liên quan mật thiết đến sự suy yếu của khí huyết và tạng phủ.

Bệnh rụng tóc từng mảng là gì dưới góc nhìn y học?

Rụng tóc từng mảng (Alopecia Areata) là một bệnh tự miễn dịch, trong đó hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công các nang tóc khỏe mạnh. Điều này khiến tóc rụng thành các mảng nhỏ, thường là trên da đầu. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể lan rộng đến các bộ phận khác của cơ thể, chẳng hạn như lông mi, lông mày, râu và lông ở các bộ phận khác.

Y học cổ truyền gọi rụng tóc từng mảng là “Ban thốc” hoặc “Quỷ thề đầu”. Dưới lăng kính Đông y, mái tóc không chỉ là vẻ ngoài mà là sự kết tinh của “huyết” và “thận”. Khi chính khí suy yếu, ngoại tà xâm nhập hoặc nội thương do tình chí (tâm lý), các nang tóc không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến việc rụng đột ngột thành từng vùng trơn láng.

Tình trạng này có thể dẫn đến một số triệu chứng điển hình:

• Rụng tóc thành những mảng nhỏ, thường là trên da đầu, nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến lông mi, lông mày.
• Mảng rụng tóc có thể có hình tròn hoặc oval, với giới hạn rõ rệt.
• Da đầu ở vùng rụng tóc thường trơn láng, không có dấu hiệu viêm hoặc sưng đỏ, đây là điểm khác biệt so với rụng tóc do nấm.

Rụng tóc thành mảng có thể tự khỏi trong vòng vài tháng hoặc vài năm tùy vào chính khí của mỗi người. Tuy nhiên, nếu không được điều chỉnh đúng cách, bệnh rất dễ trở thành mãn tính và tái phát khi sức khỏe suy giảm.

Có thể bạn quan tâm: viêm da đầu gây rụng tóc và cách điều trị toàn diện

Nguyên nhân gây ra tóc rụng từng mảng: Sự kết hợp giữa nội nhân và ngoại nhân

Nguyên nhân chính xác theo Tây y vẫn đang được nghiên cứu và có liên quan mật thiết đến yếu tố tự miễn. Tuy nhiên, khi đối chiếu với các học thuyết cổ truyền, chúng ta có thể thấy sự tương đồng trong các nhóm nguyên nhân sau:

• Di truyền: Nếu trong gia đình có người mắc bệnh, nguy cơ của bạn cao hơn. Đông y gọi đây là bẩm thụ tiên thiên bất túc (thể chất yếu từ trong bụng mẹ).
• Căng thẳng (Tình chí nội thương): Stress kích thích hệ thống miễn dịch tấn công nang tóc. Trong Đông y, lo âu quá mức làm hại tạng Tỳ, uất ức làm hại tạng Can, khiến khí huyết ngưng trệ, không lưu thông đến đỉnh đầu để nuôi tóc.
• Nhiễm trùng: Các yếu tố ngoại tà như nấm hay vi khuẩn có thể là tác nhân kích ứng.
• Bệnh tự miễn khác: Rụng tóc từng mảng thường đi kèm với bệnh bạch biến hoặc vẩy nến, cho thấy sự mất cân bằng hệ thống miễn dịch toàn thân.

Có thể bạn quan tâm: trẻ sơ sinh bị rụng tóc có mắc bệnh gì không? nên làm gì?

Rụng tóc từng mảng có nguy hiểm không?

Về mặt sinh lý học, bệnh lý này thường không nguy hiểm đến tính mạng vì nó không gây đau đớn hay tổn thương nội tạng trực tiếp. Tuy nhiên, sự “tấn công” vào thẩm mỹ lại gây ra những tổn thương tâm lý sâu sắc. Việc mất tóc đột ngột có thể khiến người bệnh rơi vào trạng thái tự ti, lo âu, thậm chí trầm cảm, tạo thành một vòng lặp bệnh lý: Càng lo lắng tóc càng rụng nhiều.

Ngoài ra, rụng tóc thành mảng có thể là “hồi chuông cảnh báo” về sự suy giảm sức đề kháng. Nếu xuất hiện cùng các triệu chứng như mệt mỏi, đau khớp hay thay đổi sắc tố da, bà con cần chú ý tầm soát các bệnh lý tự miễn hệ thống tiềm ẩn.

Cách chữa tóc rụng từng mảng hiệu quả: Cân bằng giữa Tây y và Đông y

Hiện nay có nhiều hướng tiếp cận để phục hồi mái tóc, tùy vào mức độ và nhu cầu của từng người bệnh.

1. Thuốc điều trị theo Tây y

Phương pháp này tập trung vào việc ức chế phản ứng miễn dịch tại chỗ và kích thích tuần hoàn máu đến nang tóc:

• Thuốc bôi (Minoxidil): Kích thích sự phát triển của tóc bằng cách giãn mạch, tăng dưỡng chất.
• Thuốc uống: Có tác dụng mạnh hơn nhưng cần thận trọng với các tác dụng phụ lên hệ thống.
• Tiêm Corticosteroid: Một biện pháp mạnh để ức chế hệ miễn dịch tại vùng da đầu bị rụng tóc, ngăn chặn quá trình đào thải tóc.

2. Điều trị bằng tinh hoa Y học cổ truyền

Ưu điểm của Đông y là sự an toàn, lành tính và tập trung vào việc phục hồi tạng phủ, giúp tóc mọc lại bền vững từ gốc.

Các bài thuốc Đông y thường sử dụng các vị thuốc bổ huyết, ích thận, dưỡng tâm như:

• Hồng sâm, Hoàng kỳ: Đại bổ nguyên khí, tăng cường chính khí cho cơ thể.
• Bạch thược, Bạch truật: Kiện tỳ, dưỡng huyết, giúp tiêu hóa tốt để sinh ra nguồn huyết mới nuôi tóc.
• Cùi nhãn, Táo tàu, Mật ong: An thần, dưỡng tâm, giải tỏa căng thẳng thần kinh.

Cách thực hiện bài thuốc hỗ trợ tại gia:
Bà con có thể phối hợp các vị dược liệu nghiền nhỏ, trộn mật ong nặn thành viên hoàn để uống hàng ngày. Ngoài ra, kinh nghiệm dân gian dùng hạt bưởi ngâm nước để bôi lên da đầu cũng là một cách rất tốt để sát khuẩn nhẹ và kích thích mọc tóc nhờ các tinh dầu tự nhiên.

3. Liệu pháp miễn dịch cục bộ

Bác sĩ da liễu sẽ sử dụng các hoạt chất gây dị ứng nhẹ (như Diphencyprone) bôi lên da đầu để “đánh lạc hướng” hệ miễn dịch, khiến các tế bào bạch cầu ngừng tấn công nang tóc. Tuy nhiên, phương pháp này cần được giám sát chặt chẽ vì có thể gây sưng hạch hoặc phát ban.

4. Phẫu thuật cấy tóc

Trong trường hợp nang tóc đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc rụng kéo dài không thể phục hồi bằng thuốc, cấy tóc (FUT hoặc FUE) là giải pháp cuối cùng. Đây là phương pháp di chuyển các nang tóc khỏe mạnh từ vùng gáy đến vùng bị khuyết thiếu.

Tìm hiểu: cấy tóc là gì? các thông tin cần biết về cấy tóc trị hói

Phòng ngừa và chăm sóc mái tóc theo lời khuyên chuyên gia

Để ngăn chặn tình trạng “Quỷ thề đầu” tái phát, việc thay đổi lối sống là điều kiện tiên quyết:

• Dưỡng tâm, an thần: Thiền định, tập yoga hoặc đơn giản là ngủ đủ giấc giúp cân bằng hệ miễn dịch. Trong Đông y, giấc ngủ trước 23h là lúc Thận và Can phục hồi huyết dịch tốt nhất.
• Chế độ ăn uống “bổ huyết”: Tăng cường các thực phẩm màu đen như đậu đen, mè đen (vừng đen) vì theo học thuyết ngũ hành, màu đen đi vào tạng Thận, giúp tóc đen và khỏe.
• Tránh hóa chất mạnh: Hạn chế sấy nhiệt cao và các loại dầu gội có tính tẩy rửa mạnh làm tổn thương lớp màng bảo vệ da đầu.
• Massage da đầu: Dùng các ngón tay chải đầu nhẹ nhàng hàng ngày để kích thích kinh lạc, giúp “huyết hành phong tự diệt”.

Tình trạng tóc rụng từng mảng thường không duy trì vĩnh viễn. Khi phát hiện các triệu chứng ban đầu, bà con nên chủ động tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, kết hợp giữa chẩn đoán hiện đại và phương pháp điều trị Đông y bảo tồn để đạt hiệu quả tốt nhất.

Có thể bạn quan tâm:

• rụng tóc vành khăn là gì? nguyên nhân và phương pháp điều trị
• rụng tóc nhiều – nguyên nhân và các biện pháp điều trị