Điều Trị Zona Thần Kinh Và Đau Sau Zona Bằng Đông Y

Điều trị zona thần kinh và đau sau zona bằng Đông y là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các bài thuốc uống, thuốc đắp và liệu pháp châm cứu. Phương pháp này không chỉ tập trung đẩy lùi triệu chứng bên ngoài mà còn chú trọng điều hòa khí huyết, khôi phục chính khí từ bên trong cơ thể.

Bệnh zona thần kinh trong Đông y

Trong y lý cổ truyền, bệnh zona thần kinh được gọi với những cái tên hình tượng như Hỏa đái sang (những nốt phỏng mọc quấn quýt như sợi đai lửa) hay Tri thù sang (vết loét như hình nhện giăng). Dưới góc nhìn của Đông y, căn bệnh này không đơn thuần là tổn thương ngoài da mà là hệ quả của sự mất cân bằng bên trong cơ thể, cụ thể do các nguyên nhân sau:

• Thấp nhiệt nội uất: Cơ thể tích tụ thấp nhiệt lâu ngày khiến kinh Tỳ bị ứ trệ, chức năng vận hóa suy giảm. Nhiệt độc không thoát ra được, tích tụ dưới da mà sinh bệnh.
• Huyết nhiệt hỏa độc: Do hỏa độc kết tụ trong huyết dịch, thúc đẩy sự hình thành của các ban đỏ và mụn nước nóng rát.
• Khí trệ huyết ứ: Tình trạng thấp nhiệt gây tắc nghẽn kinh mạch, khí huyết không lưu thông được dẫn đến những cơn đau nhức nhối đặc trưng của zona.
• Ngoại cảm độc tà: Các yếu tố tà khí từ bên ngoài xâm nhập khi chính khí (sức đề kháng) suy yếu, kết hợp với thấp nhiệt bên trong gây ra các triệu chứng cấp tính.

Xem thêm: Bệnh zona thần kinh ở mắt: Bệnh có nguy hiểm không?

Bài thuốc uống điều trị zona thần kinh bằng Đông y

Tùy theo từng thể bệnh và cơ địa của mỗi người, Đông y chia zona thần kinh thành các thể khác nhau để có phép trị phù hợp. Việc sử dụng thuốc uống giúp thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ giảm đau dây thần kinh sau zona từ gốc.

1. Bài thuốc cho thể Thấp nhiệt (Mụn nước căng bóng, đau nhức)

Thể này thường gặp khi mụn nước to, căng, có màu trắng đục, kèm theo cảm giác ngứa ngáy và đau rát dữ dội.

• Thành phần: Ý dĩ nhân, đậu đỏ (mỗi vị 15g); Kim ngân hoa, Xích phục linh, Địa hoàng, Địa phu tử (mỗi vị 12g); Mã đề, Thược dược, Rau sam (mỗi vị 10g); Thổ hoắc hương, Bội lan (mỗi vị 9g), Cam thảo 6g.
• Cách dùng: Sắc với 1 lít nước, đun nhỏ lửa đến khi còn khoảng 300ml. Chia uống 3 lần/ngày.
• Công dụng: Thanh nhiệt, hóa thấp, lợi niệu, giúp các mụn nước nhanh khô và giảm tình trạng phù nề dưới da.

2. Điều trị thể Nhiệt độc (Nóng rát, khô miệng, táo bón)

• Thành phần: Đậu xanh (15-30g), Thanh thảo tâm, Huyền sâm, Lưỡi hái, Hoàng cầm (mỗi vị 9g), Xích thược, Đơn bì (mỗi vị 6g), Tỳ liên, Địa hoàng, Song hoa (mỗi vị 12g), Rau sam 15g.
• Cách dùng: Sắc uống mỗi ngày 1 thang, chia làm 2-3 lần.
• Đối tượng: Người bệnh có cảm giác như bị bỏng, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, tâm phiền khó ngủ.

3. Bài thuốc trị thể Khí huyết ngưng (Đau nhức kéo dài sau zona)

Đây là thể bệnh khiến bà con mệt mỏi nhất vì các nốt zona đã liền sẹo nhưng cơn đau vẫn còn âm ỉ hoặc dữ dội do khí huyết không lưu thông.

• Thành phần: Nghệ vàng, Kim linh tử, Huyền hồ sách, Cỏ ngọc (mỗi vị 9g), Thanh bì, Sài hồ (mỗi vị 6g), Bạch thược, Xuyên quy (mỗi vị 12g), Xơ mướp 10g.
• Cách dùng: Sắc với 500ml nước trong 20 phút, uống hàng ngày khi thuốc còn ấm.
• Công dụng: Hành khí, hoạt huyết, thông kinh hoạt lạc, giúp giảm đau dây thần kinh hiệu quả.

4. Thể Tỳ hư, thấp trệ (Mụn nước sắc đục, tiêu hóa kém)

• Thành phần: Hậu phác, Thương truật, Phục linh (mỗi vị 16g); Trần bì, Trư linh, Trạch tả, Kim ngân hoa, Bồ công anh (mỗi vị 12g), Cam thảo 6g, Nhục quế và Gừng tươi (mỗi vị 4g), Huyền hồ 8g.
• Cách dùng: Sắc uống 1 thang/ngày.
• Tác dụng: Kiện tỳ, trừ thấp, giúp cơ thể tăng cường chuyển hóa, nhanh chóng làm lành tổn thương.

5. Thể Khí trệ huyết ứ và Can kinh uất nhiệt

Ngoài các thể trên, Đông y còn sử dụng các bài thuốc chứa Đương quy, Đào nhân, Hồng hoa để trị thể khí trệ huyết ứ (nhấn mạnh vào việc phá ứ, giảm đau); hoặc dùng Chi tử, Sinh địa để trị thể Can kinh uất nhiệt (nhấn mạnh vào việc thanh can hỏa).

Đọc thêm: Zona thần kinh ở lưng: Biện pháp điều trị và cách chăm sóc

Thuốc Đông y dạng đắp ngoài da – Giảm đau tức thì

Sử dụng thảo dược tươi đắp ngoài là cách trực tiếp nhất để làm dịu cơn nóng rát và ngăn chặn sự lan rộng của các mụn nước.

• Sử dụng Bạch chỉ: Củ bạch chỉ tươi thái mỏng, phơi khô, tán bột rồi hòa với nước ấm thành hỗn hợp sền sệt, bôi lên vùng da zona.
• Đậu xanh (Lục đậu): Giã nát đậu xanh đã ngâm mềm, đắp trực tiếp giúp thanh nhiệt, làm mát da nhanh chóng.
• Rau sam và Long não: Rau sam có tính hàn, sát khuẩn tốt. Khi trộn nước cốt rau sam với một ít bột long não sẽ tăng khả năng giảm đau và sát trùng.
• Cỏ nhọ nồi: Đây là vị thuốc nam quen thuộc có tác dụng lương huyết, giải độc. Giã nát đắp lên vùng tổn thương giúp các nốt mụn nhanh đóng vảy.

Điều trị bằng phương pháp không dùng thuốc: Châm cứu và Vi cứu

1. Châm cứu giảm đau sau zona

Châm cứu tác động trực tiếp vào hệ thống kinh lạc, giúp khai thông những điểm tắc nghẽn, từ đó giải tỏa cơn đau một cách tự nhiên. Thầy thuốc thường châm các huyệt đạo chính như Khúc trì, Tam âm giao, Dương lăng tuyền… kết hợp với các huyệt theo vùng bị zona (như Thái dương cho vùng trán, Giáp xa cho vùng hàm).

Phép châm linh hoạt: Người trẻ dùng phép “tả” để đuổi tà khí; người già dùng phép “bổ” để nâng cao thể trạng.

2. Phương pháp Vi cứu (Hơ ngải)

Sử dụng điếu ngải cứu đốt cháy để hơ ấm vùng da tổn thương và các huyệt như Tâm du, Phế du. Hơi nóng từ ngải cứu giúp tiêu độc, giảm sưng và đặc biệt hiệu quả trong việc giảm cảm giác đau buốt dây thần kinh.

Lưu ý quan trọng khi điều trị zona bằng Đông y

Dù Đông y lành tính và hiệu quả, nhưng để đạt được kết quả tốt nhất, bà con cần lưu ý:

• Thời điểm vàng: Nên điều trị càng sớm càng tốt, ngay khi xuất hiện những nốt ban đỏ đầu tiên.
• Vệ sinh: Các thảo dược dùng đắp ngoài cần được rửa sạch, đảm bảo vệ sinh để tránh nhiễm trùng (bội nhiễm).
• Đối tượng đặc biệt: Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người cao tuổi cần có sự chỉ định sát sao của thầy thuốc.
• Kết hợp lối sống: Tránh ăn đồ cay nóng, chất kích thích; giữ tinh thần thoải mái vì lo âu, stress sẽ làm cơn đau nặng hơn.

Điều trị zona thần kinh bằng Đông y không chỉ là chữa lành vết thương ngoài da mà còn là một quá trình phục hồi cơ thể toàn diện. Sự kết hợp giữa thảo dược và châm cứu chính là chìa khóa để bà con vượt qua nỗi ám ảnh về những cơn đau sau zona.

Thông tin hữu ích liên quan

• Bệnh zona thần kinh có lây không? Lây như thế nào?
• Bệnh zona bao lâu thì khỏi? Tư vấn bác sĩ
• Cách chữa bệnh zona theo dân gian tại nhà đơn giản