Mẹo Chữa Ghẻ Bằng Lá Khế – Dân Gian Thường Áp Dụng

Lá khế vốn là một trong những loài cây dân dã thường được sử dụng để điều trị bệnh ngoài da, đặc biệt là bệnh ghẻ. Những bài thuốc từ lá khế được sử dụng để giảm ngứa, làm lành vết thương và giảm dị ứng. Bài viết chia sẻ về mẹo chữa ghẻ bằng lá khế được dân gian sử dụng phổ biến hiện nay dưới góc nhìn Y học cổ truyền.

Thành phần hóa học và công năng của lá khế dưới góc nhìn Đông – Tây y

Theo ghi nhận của y học hiện đại, lá khế là một trong nhiều loài thực vật có tính chống viêm cao nhờ thành phần hoạt chất đa dạng từ lá và thân cây. Đối với lá khế, thành phần hoạt chất chính là các nhóm chất flavonoid, saponozid… Ngoài ra trong lá khế còn có nhiều thành phần khác như các loại axit hữu cơ, tanin, muối canxi. Nước lá khế có tác dụng ức chế vi khuẩn và nấm Candida, đồng thời cũng có tác dụng ức chế sự sinh trưởng, đẻ trứng của vi trùng gây bệnh ghẻ. Đối với trẻ em hay người trưởng thành, lá khế đều mang những tác dụng lành tính và hiệu quả trong điều trị bệnh viêm da, mẩn ngứa nói chung.

Lá khế không chỉ được công nhận về thành phần dược tính có trong y học hiện đại. Dưới lăng kính Y học cổ truyền (YHCT), lá khế (tên vị thuốc là Tầm phỏng) là một vị thuốc quý có vị chua, tính hàn (lạnh). Công dụng chính là thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu và tán nhiệt. Sử dụng nước nấu từ lá khế để tắm có thể giúp khu phong, trừ thấp, từ đó giảm hẳn tình trạng ngứa ngáy, khó chịu ngoài da.

Tính đắng, vị chát của lá khế đến từ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên. Nhờ đó mà lá khế có thể cải thiện được tình trạng lở loét, mẩn đỏ, mụn nhọt gây ngứa ngáy trên da. Đông y quan niệm các bệnh ngoài da thường do “nội nhiệt” (nóng trong) kết hợp với “ngoại tà” (yếu tố gây bệnh từ bên ngoài) xâm nhập. Lá khế có tác dụng điều trị từ gốc bằng cách thanh lọc máu, thải độc gan, giúp ổn định chính khí bên trong cơ thể. Ngoài ra, công dụng lợi tiểu của cây khế cũng giúp hỗ trợ bài tiết độc tố qua đường thận, giảm gánh nặng cho da.

Chữa ghẻ bằng lá khế có hiệu quả không?

Trước tiên cần hiểu theo Đông y, bệnh ghẻ (Hàn sang) phát sinh do sự xâm nhập của trùng độc, kết hợp với thấp nhiệt tích tụ tại lớp biểu bì. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm của mùa hè, cộng với điều kiện thời tiết nhiều mưa ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho vi trùng ghẻ sinh sôi và gây bệnh. Con ghẻ có thể lây nhiễm qua con đường tiếp xúc thông thường, hoặc lây nhiễm qua các vật dụng cá nhân dùng chung. Người bệnh sau khi nhiễm vi trùng sẽ bị ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt vào ban đêm (thời điểm âm tính vượng, trùng hoạt động mạnh) và khi cơ thể đổ mồ hôi. Bệnh ghẻ không nguy hiểm, nhưng nếu không điều trị sớm, tình trạng ngứa ngáy kéo dài làm tăng nguy cơ lở loét và nhiễm trùng.

Phương pháp chữa ghẻ bằng lá khế có thể mang lại hiệu quả cải thiện tốt sau thời gian kiên trì áp dụng. Trong các bài thuốc trị ghẻ bằng lá khế, có bài thuốc đắp, thuốc uống và thuốc tắm. Y học cổ truyền chú trọng nguyên tắc “trong uống ngoài bôi”, các chuyên gia cho rằng để cắt nhanh cơn ngứa và đồng thời ngăn chặn tình trạng ghẻ ngứa tái phát thì người bệnh nên kết hợp cả áp dụng các phương pháp điều trị từ trong ra ngoài.

Lá khế được đánh giá là thảo dược có cùng tác dụng trị ngứa hiệu quả, nhưng nếu tình trạng cơn ngứa xảy ra do cơ địa dị ứng thì bài thuốc này có thể không mang lại hiệu quả tuyệt đối. Ngoài ra lá khế cũng không đáp ứng điều trị đối với những trường hợp bệnh nhân bị ngứa do phong nhiệt, phong thấp, phong thấp nhiệt, phong hàn gây ra một cách phức tạp. Phương pháp điều trị này có thể mang lại hiệu quả điều trị khả quan với những trường hợp người bệnh bị ngứa do nhiễm trùng, nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm nấm…

Có thể dùng lá khế đơn độc trong điều trị, hoặc kết hợp với các dược liệu khác như Kim ngân hoa, Liên kiều (kháng sinh Đông y), Đơn lá đỏ (trị ngứa), Ké đầu ngựa (tiêu độc). Dưới dạng thuốc sắc uống hoặc thuốc bôi, rửa ngoài da đều mang lại những hiệu quả tương đương. Cần lưu ý phương pháp chữa ghẻ bằng lá khế có thể hiệu quả với những trường hợp bệnh nhân bị ngứa nhẹ, chưa hình thành các tổn thương nhiễm trùng nghiêm trọng (biến chứng sưng tấy, mủ). Nếu như người bệnh đã có các vết loét, chảy máu hoặc đau nhức trên phạm vi rộng cần đến chuyên khoa da liễu để có biện pháp điều trị kịp thời.

Hướng dẫn cách chữa ghẻ bằng lá khế đúng cách

Trong tài liệu Y học cổ truyền có ghi nhận, tất cả các phần của cây khế đều có thể được dùng để chữa bệnh ngoài da. Vì thế khi dùng lá khế chữa ghẻ nước hay ghẻ khô, người bệnh có thể sử dụng phần lá, hoa và cả cành cây để điều chế thuốc. Có nhiều cách sử dụng lá khế để chữa ghẻ gồm có:

Bài thuốc từ lá khế sao nóng (Sát khuẩn trực tiếp)

Sử dụng nhiệt lượng kết hợp với tinh chất dược liệu là một phương pháp “hỏa trị liệu” đơn giản trong dân gian. Lá khế sau khi được sao nóng sẽ phát huy tác dụng dược tính hiệu quả hơn, đồng thời hơi nóng giúp giãn nở chân lông, giúp thuốc thấm sâu vào rãnh ghẻ.

• Chuẩn bị khoảng 1 nắm lá khế tươi đem đi rửa sạch, sau đó đem lá khế ngâm với nước muối loãng để sát khuẩn (vô cùng quan trọng để tránh tạp khuẩn).
• Đợi đến khi hỗn hợp lá khế khô ráo thì bạn dùng tay vò sơ để ra tinh dầu, sau đó bắc lên chảo nóng sao cùng muối hạt đến khi lá khế héo và nóng đều.
• Sau khi lá khế đổi màu sẫm hơn, bạn cho dược liệu vào tấm khăn hoặc vải mỏng để chườm lên vùng da bị ghẻ.
• Lưu ý trước khi chườm, bạn nên vệ sinh sạch sẽ vùng da bị bệnh, tốt nhất nên thực hiện sau khi tắm.
• Tiếp tục sau đó, bạn sử dụng phần lá khế này để chà xát nhẹ nhàng trực tiếp lên vùng da bị ghẻ trong vòng 20 – 30 phút. Hơi nóng và muối sẽ tiêu diệt con ghẻ và làm khô các mụn nước.
• Bạn có thể thực hiện phương pháp này nhiều lần trong ngày, cho đến khi cơn ngứa dịu hẳn.

Dùng lá khế đắp trực tiếp lên da (Tận dụng kháng sinh tươi)

Một cách chữa ghẻ bằng lá khế rất đơn giản và nhanh chóng là sử dụng bã lá khế giã cùng muối đắp lên vết thương. Theo Đông y, muối có tính sát trùng, giải độc, dẫn thuốc vào kinh lạc. Khi kết hợp với lá khế sẽ tạo thành một hỗn hợp sát khuẩn cực mạnh.

• Bạn chuẩn bị khoảng 100 gram lá khế tươi cùng với một ít muối hạt, đem lá khế rửa nhiều lần và ngâm với nước muối trong khoảng 15 phút.
• Sau đó bạn vớt phần lá khế ra vào cho vào cối giã nát cùng với một ít muối (không nên dùng máy xay quá nhuyễn để giữ được độ đậm đặc của nước cốt).
• Vệ sinh vùng da bị bệnh thật sạch sẽ, thấm khô rồi mới bôi hỗn hợp này lên.
• Sau đó bạn đắp hỗn hợp lá khế giã nhuyễn lên da và cố định bằng băng gạc y tế trong vòng 30 phút để các tinh chất ngấm sâu vào lớp hạ bì.
• Kiên trì áp dụng mỗi ngày cho đến khi các triệu chứng viêm ngứa không còn xuất hiện.

Nấu nước lá khế để tắm (Trị liệu toàn thân)

Đây là phương pháp “Dược dục” (tắm thuốc) trong Đông y, giúp thanh nhiệt toàn thân. Phương pháp tắm nước lá khế có thể áp dụng cho mọi đối tượng, đặc biệt đối với trẻ em bị ghẻ, mẩn ngứa, rôm sảy thì phương pháp này rất hiệu nghiệm và lành tính.

• Bạn chuẩn bị khoảng 100g lá khế (chọn lá bánh tẻ, không quá già hay quá non) và sơ chế sạch sẽ.
• Vò nát lá khế trước khi đun để giải phóng tối đa tinh dầu và hoạt chất.
• Chuẩn bị khoảng 2-3 lít nước để nấu lá khế, đun sôi kỹ sau đó hòa thêm nước sạch hoặc để nguội tự nhiên đến nhiệt độ ấm vừa phải.
• Trong khi tắm, dùng bã lá khế chà xát nhẹ nhàng lên vùng da bị bệnh để làm sạch các lớp vảy sừng, trứng ghẻ.
• Thực hiện 2 lần mỗi ngày để đạt hiệu quả tối ưu. Lưu ý nhiệt độ nước cho trẻ em cần duy trì ở mức 37-38 độ C.

Uống nước sắc lá khế (Thanh nhiệt, thải độc từ bên trong)

Như đã nói, Đông y không chỉ chữa ở bề mặt da mà còn chữa từ tạng phủ. Nấu nước lá khế uống giúp cơ thể thanh nhiệt, hỗ trợ gan thận thải độc tố của ký trùng ghẻ ra ngoài nhanh hơn.

• Chuẩn bị khoảng 1 nắm hoa và cành non của cây khế (phần này chứa nhiều dược tính thanh nhiệt cao).
• Rửa sạch, sắc cùng với 1 lít nước trên lửa nhỏ trong khoảng 10-15 phút.
• Lọc lấy nước uống thay nước trà hàng ngày. Kiên trì dùng trong vòng 2 tuần sẽ thấy làn da khỏe mạnh từ bên trong, không còn hiện tượng nóng rát dưới da.

Cần lưu ý gì khi sử dụng lá khế chữa bệnh ghẻ?

Để tận dụng tối đa công năng của “vị thuốc vườn nhà” này và đảm bảo an toàn, bà con cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Ưu tiên lá khế tự nhiên, không bị phun thuốc trừ sâu hay hóa chất bảo vệ thực vật.
• Phải sơ chế thật kỹ bằng cách ngâm nước muối để loại bỏ trứng côn trùng, bụi bẩn bám trên lá trước khi đắp hoặc uống.
• Kiểm soát nhiệt độ khi chườm hoặc tắm. Trong Đông y, nhiệt độ vừa phải giúp thông kinh hoạt lạc, nhưng quá nóng sẽ làm thương tổn tân dịch dưới da, gây bỏng và khiến vết ghẻ dễ nhiễm trùng hơn.
• Nếu có tiền sử dị ứng với các loại quả chua hoặc thành phần của cây khế, tuyệt đối không nên áp dụng.

Ngoài ra, để bệnh không tái phát (vốn là đặc trưng của bệnh ghẻ), người bệnh cần tuân thủ “Kiềng ba chân” trong điều trị:

1. Thử phản ứng da: Trước khi áp dụng trên diện rộng, hãy bôi thử một ít nước cốt lá khế lên vùng da mỏng ở cổ tay. Nếu sau 1-2 giờ không có hiện tượng đỏ rát thì mới tiếp tục sử dụng.
2. Dinh dưỡng hợp lý: Hạn chế các thực phẩm gây “phát ngứa” như hải sản, thịt bò, đồ cay nóng. Tăng cường rau xanh và nước lọc để hỗ trợ cơ thể giải độc.
3. Vệ sinh môi trường sống: Đây là điểm mấu chốt. Quần áo, chăn màn phải được luộc nước sôi và phơi nắng gắt để tiêu diệt tận gốc trứng ghẻ. Tuyệt đối không gãi mạnh gây trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Chữa ghẻ bằng lá khế là một minh chứng cho trí tuệ của y học dân gian: rẻ tiền, hiệu quả và lành tính. Tuy nhiên, nếu sau 5-7 ngày áp dụng mà các triệu chứng không thuyên giảm hoặc có dấu hiệu sưng đau, bà con nên tìm đến các cơ sở Y học cổ truyền uy tín để được thăm khám và kê đơn các bài thuốc có tính sát trùng, tiêu độc mạnh hơn.

Có thể bạn quan tâm: 5 cây thuốc nam trị ghẻ hiệu quả – mẹo hay dân gian