Bị Nổi Mụn Nước Ngứa Khắp Người – Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý

Nổi mụn nước ngứa khắp người là tình trạng biểu mô da xuất hiện các nốt phồng rộp chứa dịch, gây cảm giác châm chích, bứt rứt khó chịu. Theo góc nhìn y học, đây không chỉ đơn thuần là tổn thương bề mặt da mà còn là hệ quả của sự mất cân bằng bên trong cơ thể hoặc tác động tiêu cực từ môi trường ngoại lai.

Tình trạng này thường bắt đầu khu trú ở tay, chân nhưng trong nhiều trường hợp có thể lan rộng toàn thân. Hiểu rõ căn nguyên theo cả lý luận Đông y và thực chứng Tây y sẽ giúp người bệnh có hướng xử lý an toàn, triệt để.

Tình trạng nổi mụn nước ngứa khắp người thường gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý và sinh hoạt của người bệnh

Mụn nước dưới lăng kính y học: Bản chất và biểu hiện

Mụn nước (Vesicles) là những túi nhỏ chứa dịch lỏng (huyết thanh, máu hoặc mủ) hình thành dưới lớp thượng bì. Dưới góc nhìn Tây y, đây là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể nhằm tạo ra một “lớp đệm” ngăn cách phần da tổn thương với tác động bên ngoài, giúp mô bên dưới có thời gian tái tạo.

Đối với Đông y, mụn nước được gọi là hiện tượng “thủy bào”. Nếu dịch trong suốt, đó là do Thấp tà (độ ẩm độc hại) tích tụ. Nếu dịch đục hoặc có mủ, đó là dấu hiệu của Nhiệt độc đã xâm nhập sâu vào phần huyết. Quá trình lành lại của mụn nước nhanh hay chậm phụ thuộc rất nhiều vào chính khí (sức đề kháng) của mỗi người.

Nguyên nhân gây nổi mụn nước ngứa toàn thân

Có rất nhiều tác nhân dẫn đến tình trạng này, từ những va chạm vật lý thông thường cho đến các bệnh lý nội khoa phức tạp.

1. Do ma sát và ngoại lực

Lực ma sát lặp đi lặp lại khiến lớp thượng bì bị tách rời khỏi lớp thân bì, tạo khoảng trống cho dịch huyết thanh đổ đầy. Tình trạng này thường gặp ở lòng bàn tay, bàn chân do đi giày chật hoặc lao động nặng. Tuy nhiên, ở những vùng da mỏng như bẹn, nách, nếu thường xuyên bị cọ xát trong điều kiện nóng ẩm, mụn nước cũng rất dễ xuất hiện và lan rộng.

2. Thấp nhiệt do tác động môi trường (Nhiệt độ)

Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, quá nóng hoặc quá lạnh, đều làm rối loạn sự điều tiết của lỗ chân lông (tấu lý). Nhiệt độ cao khiến mồ hôi không thoát được, tích tụ cùng bụi bẩn gây viêm nhiễm. Theo Đông y, đây là hiện tượng “Nhiệt cực sinh phong”, gây ngứa và nổi mụn nước toàn thân để giải tỏa uất nhiệt.

3. Dị ứng hóa chất (Viêm da tiếp xúc)

Khi da tiếp xúc với các chất kích ứng như mỹ phẩm, chất tẩy rửa, niken, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch. Tây y gọi đây là viêm da tiếp xúc. Các hoạt chất hóa học đóng vai trò như “dị nguyên”, phá vỡ hàng rào bảo vệ da, gây ra các nốt phồng rộp kèm theo cảm giác bỏng rát.

4. Huyết nhiệt và vỡ mạch máu dưới da

Khi huyết nhiệt vượng (máu nóng) hoặc gặp chấn thương, các mạch máu nhỏ dưới da có thể bị vỡ. Máu rò rỉ vào các khoang trống tạo nên mụn nước có màu đỏ hoặc tím sẫm. Đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các tình trạng nghiêm trọng hơn như nhiễm trùng máu hoặc rối loạn tự miễn.

5. Nhóm bệnh lý lý gây mụn nước (Dưới góc độ Đông – Tây y kết hợp)

• Thủy đậu: Do virus Varicella Zoster gây ra. Đông y gọi là “Thủy hoa”, do phong nhiệt độc tà xâm nhập vào phế vị, biểu hiện bằng các nốt mụn nước như hạt ngọc khắp người.
• Bệnh chàm (Eczema): Một tình trạng viêm da mãn tính. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, chàm là do thấp nhiệt uất kết tại da, gây mụn nước, rỉ dịch và bong tróc.
• Bệnh tổ đỉa: Khu trú chủ yếu ở lòng bàn tay, bàn chân nhưng có thể phát tác mạnh khi cơ thể nhiễm độc tố, gây ra các nốt mụn sâu, rất ngứa và khó điều trị dứt điểm nếu không tác động vào tạng phủ.
• Bệnh chốc lở: Thường do vi khuẩn xâm nhập vào các vết xước nhỏ, tạo mụn mủ, phổ biến ở trẻ nhỏ.
• Pemphigus: Một bệnh lý bọng nước tự miễn hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, cần sự can thiệp y tế chuyên sâu.

Cần phân biệt rõ mụn nước do dị ứng thông thường với các bệnh lý tự miễn nguy hiểm

Giải pháp xử lý và điều trị an toàn

Nguyên tắc cốt lõi khi đối phó với mụn nước là bảo vệ lớp màng da, tránh nhiễm trùng và thanh nhiệt giải độc từ bên trong.

Chăm sóc tại chỗ (Phần Ngọn)

Nếu mụn nước chưa vỡ, tuyệt đối không được chọc thủng. Nếu mụn vô tình bị vỡ, cần thực hiện:

• Sát khuẩn bằng nước muối sinh lý hoặc các dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ.
• Sử dụng băng gạc sạch che chắn nhưng không được băng quá chặt để da có không gian “thở” và nhanh khô miệng.
• Tận dụng thảo dược thiên nhiên: Ngâm rửa bằng nước lá trà xanh (kháng khuẩn), lá trầu không (sát trùng) hoặc thoa gel nha đam để làm dịu cơn ngứa và hỗ trợ tái tạo biểu bì.

Điều trị từ căn nguyên (Phần Gốc)

Để ngăn chặn mụn nước tái phát khắp người, việc thanh nhiệt, trừ thấp và bồi bổ tạng phủ là điều tiên quyết. Các vị dược liệu như Kim ngân hoa, Bồ công anh (kháng sinh thực vật) hay Ké đầu ngựa (trị phong ngứa) thường được sử dụng trong các bài thuốc Đông y để đào thải độc tố từ bên trong huyết quản.

Vệ sinh đúng cách là chìa khóa để ngăn ngừa nhiễm trùng và sẹo để lại trên da

Khi nào tình trạng trở nên đáng báo động?

Mặc dù đa số trường hợp mụn nước có thể tự lành, nhưng người bệnh tuyệt đối không được chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng sau:

• Dịch trong mụn chuyển sang mủ vàng hoặc xanh, có mùi hôi.
• Vùng da xung quanh sưng tấy, đỏ rực và nóng rát khi chạm vào.
• Mụn nước xuất hiện ở các vị trí nhạy cảm như mắt, miệng, vùng kín.
• Cơ thể có triệu chứng sốt cao, mệt mỏi, sưng hạch bạch huyết.

Việc điều trị muộn hoặc sai cách có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết hoặc để lại những vết sẹo thâm mất thẩm mỹ trên da. Khi thấy các dấu hiệu bất thường, bà con nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời.