Nổi cục ở mu bàn chân: Cẩn trọng căn nguyên xương khớp tiềm ẩn

Bị nổi cục ở mu bàn chân là tình trạng khá phổ biến, gây ra không ít lo ngại cho người bệnh. Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, đây không chỉ là sự biến đổi cục bộ tại chỗ mà còn là tín hiệu phản ánh những rối loạn từ bên trong tạng phủ và sự mất cân bằng của khí huyết.

Nổi cục ở mu bàn chân dưới góc nhìn Đông y: Bản chất và căn nguyên

Trong Đông y, mu bàn chân là nơi đi qua của nhiều kinh lạc quan trọng như kinh Tỳ, kinh Vị, kinh Can và kinh Thận. Bất kỳ một khối u cục hay sự sưng tấy nào xuất hiện tại khu vực này đều cho thấy sự đình trệ của khí huyết hoặc sự xâm nhập của các tà khí từ bên ngoài.

Nguyên nhân chính thường do chính khí suy yếu, tạo điều kiện cho các yếu tố ngoại tà như Phong, Hàn, Thấp, Nhiệt xâm nhập vào cơ thể. Khi các tà khí này khu trú tại khớp và cân cơ ở mu bàn chân, chúng làm cản trở sự vận hành của khí huyết, dẫn đến tình trạng “thông bất thống, thống bất thông” (thông thì không đau, đau là do không thông). Lâu ngày, sự tắc nghẽn này tạo thành các khối u cục, sưng đau mà y học cổ truyền gọi chung là chứng Tý.

“Thân thể là một khối thống nhất, một điểm bất thường ở chi dưới đôi khi lại bắt nguồn từ sự suy yếu của tạng can chủ về cân, hay tạng thận chủ về xương cốt. Việc nhận diện đúng bản chất khối cục giúp chúng ta điều chỉnh từ gốc rễ thay vì chỉ xử lý phần ngọn.”

1. Nang hạch và sự đình trệ của đàm thấp

Nang hạch ở chân thường được biểu hiện là khối u mô tròn chứa dịch, xuất hiện dọc theo gân hoặc khớp. Dưới lăng kính Đông y, đây có thể coi là một dạng “đàm kết”. Khi công năng vận hóa của tạng phủ (đặc biệt là Tỳ) bị rối loạn, thủy dịch không được chuyển hóa bình thường sẽ tích tụ lại thành đàm, theo khí huyết đi đến các khớp nhỏ và kết lại thành khối.

Nếu khối nang phát triển lớn, gây chèn ép lên kinh lạc và dây thần kinh, người bệnh sẽ cảm thấy tê cứng, đau nhức dữ dội hoặc ngứa ran. Mặc dù đa phần là lành tính, nhưng sự xuất hiện của chúng là lời cảnh báo về hệ thống chuyển hóa dịch trong cơ thể đang gặp vấn đề.

2. Bệnh Gout – Hệ quả của Thấp nhiệt uất kết

Tình trạng nổi cục ở mu bàn chân do gout (Thống phong) là một ví dụ điển hình của sự tích tụ độc tố. Khi chế độ ăn uống quá nhiều đạm, uống nhiều rượu bia khiến thấp nhiệt tích tụ lâu ngày không thoát ra được, nồng độ acid uric tăng cao dẫn đến hình thành các hạt tophi.

Các hạt tophi này chính là những khối u cục cứng, thường xuất hiện ở khớp ngón chân cái hoặc mu bàn chân. Đông y quan niệm đây là trạng thái tà độc xâm nhập sâu vào cốt tủy, gây ra những cơn đau như kim châm, dữ dội về đêm, kèm theo sưng đỏ và nóng rát.

3. Gai xương và sự suy yếu của Can Thận

Tình trạng gai xương hình thành ở mu bàn chân thường liên quan mật thiết đến quá trình lão hóa hoặc chấn thương cũ. Trong y lý, thận chủ cốt, can chủ cân. Khi can thận hư suy, xương khớp không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến thoái hóa.

Để bù đắp vào những phần xương bị tổn thương hoặc chịu áp lực lớn, cơ thể tự điều chỉnh bằng cách tăng sinh mô xương, hình thành các gai. Sự xuất hiện của gai xương kèm theo đau nhức lan tỏa xuống ngón chân, mệt mỏi là dấu hiệu cho thấy chính khí và tạng phủ đang cần được bồi bổ nghiêm túc.

4. Viêm khớp dạng thấp và các nốt thấp khớp

Nhiều trường hợp, viêm khớp dạng thấp cũng có thể là nguyên nhân gây nổi cục dưới da mu bàn chân. Đây là các nốt thấp khớp cứng, kích thước từ hạt đậu đến quả óc chó. Đông y xếp bệnh này vào chứng “Lịch tiết phong”, do phong hàn thấp xâm nhập vào tận kinh hữu mạc, gây biến dạng khớp và hình thành các u cục bền vững, khó tiêu tan nếu chỉ dùng các biện pháp bôi ngoài thông thường.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Qua kinh nghiệm lâm sàng nhiều năm, Lão nhận thấy đa phần bà con khi thấy nổi cục ở mu bàn chân thường chỉ lo lắng tìm cách làm cho cục đó lặn đi hoặc dùng thuốc giảm đau cấp tốc. Tuy nhiên, cái gốc của vấn đề nhiều khi không nằm ở “chỗ đau” đó. Khối u cục thực chất là kết quả cuối cùng của một quá trình rối loạn vận hóa lâu dài bên trong cơ thể. Nếu chúng ta chỉ xử lý phần ngọn mà bỏ qua việc điều dưỡng cơ địa, bồi bổ tạng phủ thì bệnh rất dễ tái phát và chuyển biến phức tạp hơn. Việc nhận diện đúng thể bệnh thông qua màu sắc, tính chất khối u và các biểu hiện toàn thân là vô cùng quan trọng để có hướng xử lý đúng đắn, tránh việc tự ý đắp thuốc lá hay châm chọc gây nhiễm trùng nguy hiểm.

Lời khuyên trong chăm sóc và điều chỉnh sinh hoạt

Khi phát hiện mu bàn chân có những khối u cục bất thường, việc đầu tiên cần làm là theo dõi sát sao và thay đổi thói quen để giảm áp lực cho đôi chân:

• Hạn chế đi lại quá nhiều hoặc vận động mạnh khiến vùng mu bàn chân chịu áp lực.
• Lựa chọn giày dép mềm mại, rộng rãi để tránh cọ xát vào khối u cục gây viêm nhiễm.
• Có thể áp dụng biện pháp ngâm chân bằng thảo dược ấm để hỗ trợ lưu thông khí huyết, giúp kinh lạc thư giãn.
• Chú ý chế độ ăn uống: Giảm bớt thực phẩm giàu đạm, đồ cay nóng nếu có nghi ngờ liên quan đến thấp nhiệt hoặc gout.

Khi nào cần thăm khám chuyên khoa?

Tình trạng nổi cục ở mu bàn chân đa phần lành tính nhưng không được chủ quan. Bà con cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế uy tín để được đánh giá cụ thể nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Khối u to lên nhanh chóng về kích thước hoặc có biểu hiện sưng tấy, đỏ rực.
• Đau đớn dữ dội, đau tăng về đêm hoặc đau ngay cả khi không vận động.
• Vùng da tại khối u bị nứt nẻ, chảy dịch hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Kèm theo sốt cao, mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác đây là nang hạch, hạt tophi, gai xương hay các khối u phần mềm khác, từ đó có phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng nổi cục ở mu bàn chân. Sự thấu hiểu về căn nguyên sẽ giúp chúng ta có thái độ đúng đắn trong việc chăm sóc và điều trị, bảo tồn tối đa chức năng vận động cho đôi chân.

Nếu cần được tư vấn kỹ hơn về các triệu chứng nổi cục ở chân hoặc các vấn đề xương khớp mạn tính, bà con có thể kết nối trực tiếp qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773 để nhận được sự hỗ trợ tận tình nhất.