Viêm quanh khớp vai: Hiểu đúng căn nguyên để vận động linh hoạt

Viêm quanh khớp vai là tình trạng tổn thương phần mềm quanh khớp như giãn cơ, dây chằng, bao khớp… gây đau nhức và hạn chế khả năng vận động của khớp vai. Trong Y học cổ truyền, bệnh được nhìn nhận không chỉ là tổn thương tại chỗ mà còn liên quan mật thiết đến sự suy yếu của tạng phủ và sự xâm nhập của tà khí. Hiểu đúng bản chất từng thể bệnh sẽ giúp chúng ta có hướng điều trị và chăm sóc bảo tồn khớp vai một cách hiệu quả nhất.

Bản chất bệnh viêm quanh khớp vai theo góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, viêm quanh khớp vai thuộc phạm vi chứng “Tý”, cụ thể thường được gọi là “Kiên tý”, “Kiên ngưng” hoặc “Lậu kiên phong”. Căn nguyên gốc rễ thường do cơ thể bước vào độ tuổi trung niên, can thận bắt đầu suy yếu, khí huyết không còn dồi dào để nuôi dưỡng cân cơ, cốt tiết. Khi đó, các yếu tố ngoại tà bao gồm Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc vùng vai, làm tắc nghẽn sự vận hành của khí huyết. “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – khi dòng chảy của khí huyết bị cản trở, đau đớn sẽ phát sinh.

Tùy theo sự thịnh suy của các loại tà khí và tình trạng chính khí của người bệnh mà bệnh được chia thành các thể lâm sàng khác nhau. Việc nhận diện đúng thể bệnh là chìa khóa quan trọng để lập ra lộ trình điều trị chuẩn xác.

Thể Kiên thống – Khi đau nhức chiếm ưu thế

Viêm quanh khớp vai thể Kiên thống thường do Hàn tà và Phong tà chiếm ưu thế. Người bệnh thường gặp phải những triệu chứng đặc trưng:

• Cơn đau nhức dữ dội xuất hiện tại vị trí xung quanh khớp vai, có thể lan lên cổ hoặc xuống tay.
• Ban đầu, các cơn đau chỉ nhói lên khi vận động mạnh hoặc làm việc quá sức, về sau cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn, ngay cả khi nghỉ ngơi.
• Đau tăng rõ rệt khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là khi gặp lạnh hoặc độ ẩm không khí tăng cao.
• Khả năng vận động như giơ tay lên cao, vòng tay ra sau lưng gặp nhiều hạn chế do đau.
• Người bệnh thường xuyên mất ngủ, ngủ không sâu giấc vì cơn đau hành hạ về đêm. Kiểm tra thấy chất lưỡi hồng, rêu trắng mỏng.

Thể Kiên ngưng – Tình trạng khớp vai đông cứng

So với thể Kiên thống, thể Kiên ngưng thể hiện sự ngưng trệ khí huyết nghiêm trọng hơn, dẫn đến tình trạng dính bao khớp. Các đặc điểm nhận diện bao gồm:

• Cảm giác đau nhức đôi khi không dữ dội bằng thể Kiên thống nhưng khớp vai lại có dấu hiệu “đông cứng”.
• Khớp vai bị hạn chế vận động ở tất cả các hướng, người bệnh hầu như không thể làm được các hoạt động tự chăm sóc đơn giản như chải đầu, gãi lưng hay mặc áo.
• Khi thời tiết lạnh ẩm, cảm giác nhức mỏi và sự co cứng càng trở nên nặng nề hơn.
• Nếu tình trạng này kéo dài mà không được can thiệp đúng cách, các cơ quanh khớp vai có thể bị teo nhẹ do thiếu sự nuôi dưỡng và vận động.
• Lưỡi hồng, rêu trắng dính nhớt, mạch thường trầm hoạt thể hiện tình trạng thấp trệ bên trong.

Thể Hậu kiên phong – Biến chứng lan tỏa chi trên

Đây là thể bệnh đặc biệt nghiêm trọng, còn được gọi là thể loạn dưỡng phản xạ chi trên. Lúc này, tổn thương không chỉ khu trú ở vai mà còn lan xuống toàn bộ cánh tay và bàn tay:

• Cơn đau nhức dai dẳng, lan tỏa từ vai xuống bàn tay, gây khó khăn cực độ trong sinh hoạt.
• Xuất hiện tình trạng phù cứng ở bàn tay và cẳng tay, da có thể bầm tím, cảm giác lạnh tay rõ rệt.
• Các cơ ở bàn tay bị teo rõ, lực nắm của bàn tay giảm sút đáng kể.
• Móng tay trở nên giòn, yếu và dễ gãy hơn bình thường do dinh dưỡng không được đưa tới tận cùng kinh lạc.

“Y pháp trị liệu không chỉ là dùng thuốc, mà là dùng cái tâm của người thầy thuốc để điều hòa lại sự thăng giáng của khí cơ, giúp cơ thể tự phục hồi từ bên trong.”

Hướng điều trị viêm quanh khớp vai toàn diện

Y học cổ truyền ưu tiên sự kết hợp giữa các bài thuốc uống trong để bồi bổ tạng phủ và các liệu pháp tác động bên ngoài để thông kinh hoạt lạc.

Phép trị theo từng thể bệnh

Đối với thể Kiên thống: Phép trị chủ đạo là Khu phong, tán hàn, trừ thấp và ôn thông kinh lạc. Sử dụng các bài thuốc có tính ấm như Sinh khương, Quế chi, Khương hoạt, Phòng phong kết hợp với các vị thuốc bổ huyết như Đương quy để hoạt huyết hóa ứ. Phương pháp châm cứu (châm tả) và xoa bóp nhẹ nhàng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau nhanh chóng.

Đối với thể Kiên ngưng: Cần tập trung vào Trừ thấp, tán hàn và đặc biệt là Thư cân hoạt lạc để giải phóng sự đông cứng của khớp. Các bài thuốc thường bổ sung thêm Xuyên sơn giáp, Bạch chỉ, Nghệ vàng để tăng cường khả năng phá ứ. Trong giai đoạn này, vận động khớp vai là động tác quan trọng nhất dưới sự hướng dẫn của thầy thuốc để mở dần biên độ khớp.

Đối với thể Hậu kiên phong: Ưu tiên Bổ khí huyết, hoạt huyết tiêu ứ để hồi phục dinh dưỡng cho vùng chi trên bị tổn thương. Các vị thuốc như Hoàng kỳ, Thục địa, Đào nhân, Hồng hoa thường được trọng dụng. Xoa bóp bấm huyệt cần thực hiện kiên trì cả ở vùng vai và bàn tay sau khi tình trạng phù nề đã thuyên giảm.

Lời khuyên trong sinh hoạt và phòng ngừa

Để bảo vệ khớp vai và hỗ trợ quá trình phục hồi, người bệnh cần lưu ý:

• Hạn chế tối đa việc mang vác vật nặng đột ngột hoặc thực hiện các động tác lặp đi lặp lại gây áp lực lên khớp vai.
• Giữ ấm vùng vai, tránh để gió lạnh hoặc hơi ẩm xâm nhập trực tiếp, nhất là khi ngủ về đêm hoặc khi sử dụng điều hòa.
• Thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng theo chỉ dẫn để duy trì độ linh hoạt của bao khớp, tránh tình trạng dính khớp dẫn đến đông cứng.
• Đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, ưu tiên các thực phẩm giúp bổ thận và lưu thông khí huyết.
• Khi nhận thấy các dấu hiệu đau mỏi kéo dài, không nên tự ý dùng thuốc giảm đau mà cần được thăm khám để đánh giá đúng tình trạng bệnh.

Việc kết hợp giữa lối sống lành mạnh và phương pháp điều trị Đông y đúng hướng sẽ giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Hiểu về viêm quanh khớp vai: triệu chứng, chẩn đoán và điều trị theo y lý cổ truyền giúp chúng ta có cái nhìn bình tĩnh và khoa học hơn. Đồng thời, cần phân biệt với các tình trạng khác như viêm lồi câu ngoài xương cánh tay: dấu hiệu, điều trị & phòng ngừa để có hướng xử lý phù hợp nhất.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động hay đau nhức vai gáy kéo dài, hãy chủ động liên hệ để được tư vấn lộ trình chăm sóc phù hợp nhất qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.