Viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay: Căn nguyên và cách trị từ gốc

Viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay là tình trạng đau nhức phổ biến, thường khởi phát ở những người trong độ tuổi lao động từ 30 đến 50. Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, đây không chỉ đơn thuần là tổn thương tại chỗ mà còn là hệ quả của sự suy giảm chính khí và sự xâm nhập của các yếu tố ngoại tà vào kinh lạc vùng khuỷu tay.

Bản chất của viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay dưới nhãn quan Đông y

Trong y học cổ truyền, viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay thuộc phạm vi chứng “Tý” hoặc “Khứu tý”. Căn bệnh này xảy ra khi kinh lạc vùng khuỷu tay bị tắc nghẽn, khiến khí huyết không thể lưu thông để nuôi dưỡng gân cốt. Khi “thông thì bất thống” (lưu thông thì không đau), nhưng khi “bất thông ắt sẽ thống” (tắc nghẽn ắt sẽ đau).

Cơ chế hình thành bệnh thường bắt nguồn từ sự phối hợp của ba yếu tố chính:

• Ngoại tà xâm nhập: Các yếu tố Phong (gió), Hàn (lạnh) và Thấp (ẩm thấp) thừa khi chính khí cơ thể suy yếu mà xâm nhập vào vùng khuỷu tay. Chúng làm khí huyết ngưng trệ, gây ra tình trạng viêm, sưng và đau nhức dai dẳng.
• Sự quá tải (Lao lực): Việc vận động tay quá mức hoặc lặp đi lặp lại một động tác làm tổn thương gân cơ (cân). Theo Đông y, “Can chủ cân”, khi gân cơ bị sử dụng quá độ sẽ làm hao tổn can huyết, khiến gân không còn độ đàn hồi và dễ bị viêm rách.
• Huyết ứ: Những chấn thương đột ngột hoặc vi chấn thương kéo dài tích tụ lại tạo thành các điểm huyết ứ. Huyết ứ ngăn cản máu mới đến nuôi dưỡng, dẫn đến tình trạng thoái hóa và xơ hóa gân duỗi tại mỏm lồi cầu.

“Y lý cổ truyền cho rằng, cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất. Một điểm đau ở khuỷu tay không bao giờ là câu chuyện riêng lẻ của xương hay gân, mà đó là tiếng cầu cứu của hệ thống kinh lạc đang bị bế tắc và tạng phủ đang dần suy kiệt.”

Nhận diện các thể bệnh thường gặp

Không phải mọi trường hợp đau khuỷu tay đều giống nhau. Việc phân tách các thể bệnh giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn để có hướng điều chỉnh phù hợp:

Thể Phong hàn thấp (Kinh lạc bế tắc)

Người bệnh thường cảm thấy đau tăng lên khi thời tiết thay đổi, trời lạnh hoặc mưa ẩm. Cơn đau có tính chất tê nhức, vùng khớp khuỷu có cảm giác nặng nề, khó vận động. Đây là tình trạng tà khí bám trụ lâu ngày khiến khí cơ không thông.

Thể Huyết ứ (Do chấn thương hoặc hoạt động quá độ)

Đặc trưng bởi cơn đau nhói tại một điểm cố định ở lồi cầu ngoài. Đau nhiều về đêm hoặc khi thực hiện các động tác duỗi cổ tay, cầm nắm. Vùng đau có thể hơi sưng hoặc có cảm giác nóng ran do khí huyết bị ứ trệ lâu ngày sinh nhiệt.

Thể Can thận hư tổn

Thường gặp ở người trung niên hoặc cao tuổi. Lúc này, chức năng của Can (nuôi dưỡng gân) và Thận (nuôi dưỡng xương) bị suy giảm. Đau không quá dữ dội nhưng âm ỉ, dai dẳng và dễ tái phát. Người bệnh thường kèm theo các biểu hiện như mỏi gối, ù tai, cơ thể mệt mỏi.

Nguyên nhân và những đối tượng dễ gặp nguy cơ

Cơ chế trực tiếp dẫn đến viêm cầu lồi ngoài xương cánh tay là sự căng thẳng quá mức của các cơ duỗi cổ tay và ngón tay. Tuy nhiên, y học cổ truyền nhấn mạnh vào yếu tố “nội hư” – tức là sức đề kháng bên trong suy giảm mới tạo điều kiện cho các tác nhân bên ngoài gây bệnh.

• Người chơi các môn thể thao sử dụng tay nhiều (tennis, cầu lông, golf) nhưng không khởi động kỹ hoặc tập luyện quá sức khiến “cân” bị tổn thương.
• Người làm các nghề nghiệp đặc thù như thợ mộc, họa sĩ, nhạc công hoặc người nội trợ thường xuyên thực hiện các động tác lặp đi lặp lại.
• Những người có cơ địa Can Thận kém, khí huyết lưu thông yếu khiến gân xương không được nuôi dưỡng đầy đủ, dễ bị thoái hóa dù chỉ chịu tác động nhẹ.

Các triệu chứng phổ biến thường bao gồm: đau vùng khuỷu tay lan xuống cẳng tay, tê rần, nhức mỏi, hạn chế vận động cầm nắm và ngửa bàn tay. Nếu không được chú ý sớm, tình trạng này có thể dẫn đến rách gân, tụ máu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày.

Hướng điều chỉnh và hỗ trợ cải thiện theo Đông y

Nguyên tắc cốt lõi trong việc xử lý viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay là: Khu phong – Tán hàn – Trừ thấp – Hoạt huyết – Hóa ứ, kết hợp với bồi bổ tạng phủ để ngăn ngừa tái phát.

Chế độ nghỉ ngơi và tập luyện

Trong giai đoạn đau cấp, việc quan trọng nhất là để tay được nghỉ ngơi. Hạn chế tối đa các động tác duỗi, ngửa mạnh cổ tay. Khi cơn đau giảm bớt, có thể thực hiện các bài tập co giãn cơ nhẹ nhàng để lưu thông khí huyết, tránh tình trạng dính khớp hoặc teo cơ.

Tác động bên ngoài

Chườm ấm (đối với thể hàn) hoặc xoa bóp nhẹ nhàng bằng các loại tinh dầu thảo dược giúp giãn cơ, thông kinh lạc. Tuy nhiên, cần lưu ý không nắn chỉnh thô bạo hoặc dùng dầu nóng quá mức khi đang có tình trạng viêm cấp tính nặng vì có thể gây tổn thương thêm cho gân cơ.

Khi nào cần thăm khám và đánh giá cụ thể?

Dù viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay được coi là bệnh lý lành tính, nhưng chúng ta tuyệt đối không nên chủ quan. Việc tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau hay tiêm corticosteroid tại chỗ khi chưa có chỉ định có thể gây ra nhiều hệ lụy như nhiễm trùng, teo da, thậm chí làm đứt gân hoàn toàn.

Người bệnh cần tìm đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán hình ảnh qua siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ MRI nhằm xác định mức độ tổn thương gân cơ. Đặc biệt, việc thăm khám y học cổ truyền sẽ giúp đánh giá đúng thể bệnh, từ đó có phác đồ gia giảm thảo dược phù hợp với từng cơ địa.

Đông y không chỉ điều trị một cái gân bị viêm, mà là điều trị con người có cái gân bị viêm đó. Sự cân bằng âm dương và sự lưu thông của khí huyết mới là nền tảng cho một hệ xương khớp khỏe mạnh.

Hy vọng những chia sẻ trên giúp người bệnh có cái nhìn đúng đắn về chứng viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay. Đừng để những cơn đau nhỏ cản trở nhịp sống của bạn. Hãy lắng nghe và chăm sóc cơ thể đúng cách ngay hôm nay.

Để được tư vấn cụ thể về tình trạng đau nhức khuỷu tay và nhận giải pháp điều hướng phù hợp với cơ địa, bà con có thể liên hệ trực tiếp qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.