Bệnh Trĩ Ở Phụ Nữ Sau Sinh: Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị

Bệnh trĩ là một trong những nỗi ám ảnh với phụ nữ sau sinh, không chỉ gây ra nhiều phiền toái trong sinh hoạt, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tâm lý người bệnh. Bài viết này sẽ cung cấp đến độc giả những thông tin về bệnh trĩ ở phụ nữ sau sinh và phương pháp điều trị an toàn, hiệu quả dưới góc nhìn Đông – Tây y kết hợp.

Tổng quan về tình trạng bệnh trĩ ở phụ nữ sau sinh

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, bệnh trĩ (hay còn gọi là chứng Hạ trĩ) ở phụ nữ sau sinh không đơn thuần là sự thương tổn tại chỗ mà là hệ quả của tình trạng khí huyết hư suy sau quá trình vượt cạn. Khi cơ thể người mẹ trải qua giai đoạn mang thai và sinh nở, huyết mạch bị tổn thương, khí lực hao tán, dẫn đến tình trạng khí hư không thể thăng đề (kéo lên), khiến các tĩnh mạch tại vùng hậu môn trực tràng bị sa giãn, hình thành búi trĩ.

Tây y giải thích đây là tình trạng hệ thống tĩnh mạch vùng hậu môn bị áp lực quá lớn gây phình giãn, tạo thành trĩ ngoại hoặc trĩ nội. Theo thống kê tại Việt Nam, khoảng 20% phụ nữ đối mặt với tình trạng này sau khi sinh. Dù không nguy hiểm tính mạng, nhưng nếu để kéo dài, bệnh sẽ gây ra các biến chứng như thiếu máu mãn tính, bệnh phụ khoa do dịch nhầy từ búi trĩ gây viêm nhiễm ngược dòng, thậm chí là hoại tử búi trĩ.

Các triệu chứng bị trĩ ở phụ nữ sau sinh

Các dấu hiệu của bệnh trĩ thường diễn tiến từ âm thầm đến rầm rộ, tương ứng với sự mất cân bằng giữa khí và huyết trong cơ thể:

• Đi đại tiện thấy máu (Tiện huyết): Đây là biểu hiện của tình trạng huyết hư, huyết nhiệt. Lúc đầu máu chỉ thấm nhẹ trên giấy vệ sinh, nhưng khi nhiệt độc tích tụ nhiều, máu có thể chảy thành tia hoặc giọt, có màu đỏ tươi. Đông y quan niệm ‘huyết đi sai đường’ là do khí không nhiếp được huyết.
• Ngứa ngáy và đau rát hậu môn: Do thấp nhiệt tích tụ tại vùng hạ tiêu, kết hợp với dịch nhầy từ niêm mạc trực tràng tiết ra gây viêm da, ngứa ngáy dữ dội.
• Sa búi trĩ: Khi đi đại tiện, sản phụ cảm thấy có khối thịt mềm sa xuống. Ban đầu búi trĩ có thể tự co lên (khí còn đủ sức thăng đề), nhưng sau đó phải dùng tay đẩy hoặc nằm yên bên ngoài (khí hư hạ hãm hoàn toàn).
• Biến chứng khác: Có thể xuất hiện tình trạng nứt kẽ hậu môn gây đau như kim châm, hoặc hình thành ổ áp xe nếu bị nhiễm trùng nặng.

Đọc thêm: Dùng lá vông chữa bệnh trĩ được không? Khi nào thì khỏi?

Nguyên nhân gây ra bệnh trĩ ở phụ nữ sau sinh

Phụ nữ sau sinh là nhóm đối tượng đặc thù bởi cơ thể trải qua những biến đổi cơ học và sinh lý rất lớn:

1. Quá trình mang thai và sinh nở (Áp lực cơ học)

Trong thai kỳ, tử cung lớn dần gây chèn ép lên tĩnh mạch chủ dưới và các tĩnh mạch vùng chậu, làm máu lưu thông kém, gây ứ trệ (huyết ứ). Khi chuyển dạ, việc rặn đẻ không đúng cách hoặc rặn quá sức làm gia tăng áp lực đột ngột lên ổ bụng và vùng hậu môn, đẩy búi trĩ ra ngoài.

2. Tình trạng táo bón kéo dài (Thấp nhiệt đại trường)

Sau sinh, do nồng độ progesterone thay đổi làm nhu động ruột giảm, cộng với thói quen kiêng khem quá mức (ít rau xanh) khiến phân khô cứng. Theo Đông y, đây là tình trạng tân dịch hao tổn, không đủ để làm trơn nhuận đại trường, dẫn đến táo bón. Mỗi lần đi tiêu, sản phụ phải rặn nhiều làm tổn thương niêm mạc và tĩnh mạch hậu môn.

3. Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng

Việc ngồi nhiều, ít vận động trong thời gian ở cữ khiến khí huyết vùng hạ tiêu không lưu thông. Đồng thời, việc bổ sung quá nhiều thực phẩm bổ dưỡng, nhiều đạm mà thiếu chất xơ vô tình gây gánh nặng cho hệ tiêu hóa, tích tụ nhiệt độc.

Điều trị bệnh trĩ cho phụ nữ sau sinh

Mục tiêu điều trị cho sản phụ là phải đảm bảo tính An toàn cho cả mẹ và bé, đồng thời loại bỏ căn nguyên gây bệnh để tránh tái phát.

1. Điều trị bằng Y học hiện đại

• Thuốc Tây dạng uống: Thường bao gồm thuốc nhuận tràng, thuốc trợ tĩnh mạch (giúp tăng sức bền thành mạch). Tuy nhiên, các mẹ cần thận trọng vì một số hoạt chất có thể đi vào sữa mẹ, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ.
• Thuốc bôi và đặt: Thuốc bôi trĩ cho phụ nữ sau sinh thường chứa các hoạt chất giảm viêm, giảm đau tại chỗ. Ưu điểm là tác dụng nhanh nhưng nhược điểm là chỉ giải quyết được phần ngọn.
• Phẫu thuật: Áp dụng cho trường hợp trĩ độ 3, độ 4 bị sa nghẹt, hoại tử hoặc chảy máu không cầm được. Dù mang lại hiệu quả tức thì nhưng phẫu thuật gây đau đớn và tiềm ẩn rủi ro nhiễm trùng tầng sinh môn.

2. Điều trị bằng phương pháp dân gian

Các mẹ thường truyền tai nhau dùng lá trầu không, rau diếp cá hay nước muối để ngâm rửa. Theo Đông y, các loại thảo dược này có tính sát khuẩn, tiêu viêm, hỗ trợ làm sạch vùng hậu môn rất tốt. Tuy nhiên, hiệu quả thường chậm và chỉ phù hợp với bệnh ở mức độ nhẹ.

3. Giải pháp Đông y kết hợp – Hướng đi toàn diện

Y học cổ truyền tập trung vào nguyên lý “Công – Bổ kiêm trị”. Nghĩa là vừa dùng thuốc để tiêu viêm, co búi trĩ (Công), vừa dùng thuốc để bồi bổ khí huyết, nhuận tràng (Bổ). Các vị thuốc như Thăng ma, Sài hồ giúp thăng dương khí, đưa búi trĩ co lên tự nhiên; trong khi Đương quy, Sinh địa giúp bổ huyết, nhuận tràng, giải quyết triệt để táo bón.

Tham khảo thêm: Bệnh trĩ ra máu nguy hiểm như thế nào? Cách xử lý hiệu quả

Phụ nữ nên làm gì khi bị trĩ sau sinh?

Để hỗ trợ quá trình điều trị đạt kết quả tốt nhất, sản phụ cần thực hiện “kỷ luật” trong sinh hoạt hàng ngày:

• Dinh dưỡng “nhuận trường”: Tăng cường rau xanh (rau lang, mồng tơi), trái cây chín và uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày để nuôi dưỡng tân dịch.
• Vận động nhẹ nhàng: Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu. Các bài tập vận động vùng chậu nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông, tránh ứ trệ tại hậu môn.
• Vệ sinh đúng cách: Ngâm hậu môn bằng nước ấm sau khi đi đại tiện giúp giãn cơ vòng, giảm đau và lưu thông mạch máu.
• Thói quen đi tiêu: Tập thói quen đi đại tiện vào một giờ cố định trong ngày, không rặn quá mạnh và không dùng điện thoại khi đi tiêu.

Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, các chị em không nên tự ý dùng thuốc mà nên tìm đến các chuyên gia Y học cổ truyền để được thăm khám “biện chứng luận trị”, đưa ra bài thuốc phù hợp nhất với thể trạng và giai đoạn sau sinh của mình.

Có thể bạn quan tâm:

• Cách ngâm nước muối chữa bệnh trĩ giúp giảm đau, sát khuẩn
• Bệnh trĩ uống thuốc có hết hoàn toàn không? Giải đáp thắc mắc