Viêm phần phụ là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và điều trị

Trong y học cổ truyền, viêm phần phụ không được gọi tên một cách riêng biệt mà thường được xếp vào phạm vi các chứng như “đới hạ”, “phụ thống” hay “trưng hà”. Đây là tình trạng nhiễm trùng xảy ra tại vòi trứng, buồng trứng và hệ thống dây chằng. Qua lăng kính Đông y, căn bệnh này không chỉ đơn thuần là sự xâm nhập của vi khuẩn mà còn là hệ quả của việc chính khí suy giảm, tạo điều kiện cho thấp nhiệt, độc tà xâm phạm vào bào cung, gây nên tình trạng huyết ứ, khí trệ.

Hiểu về viêm phần phụ là hiểu về những tổn thương sâu sắc bên trong cơ thể người phụ nữ. Bệnh thường chia làm hai thể: cấp tính (với các biểu hiện rầm rộ như sốt, đau bụng dữ dội) và mãn tính (âm ỉ, kéo dài, dễ tái phát). Nếu không được thấu hiểu và điều trị kịp thời, bệnh không chỉ bào mòn sức khỏe mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thiên chức làm mẹ của chị em.

Căn nguyên gây viêm phần phụ theo quan điểm Đông y

Dưới góc nhìn y học cổ truyền, các tác nhân bên ngoài như vi khuẩn, nấm (ngoại tà) chỉ có thể gây bệnh khi sức đề kháng của chị em bị suy yếu. Có thể điểm qua những nguyên nhân chính sau:

• Nội nhân (Do cơ thể): Do tạng tỳ, thận suy yếu khiến thấp nhiệt tích tụ, lâu ngày sinh độc, làm ảnh hưởng đến chức năng của buồng trứng và vòi trứng.
• Ngoại nhân (Tác động từ bên ngoài): Việc vệ sinh vùng kín không đúng cách, thụt rửa quá sâu hoặc quan hệ tình dục không an toàn chính là lúc “tà độc” xâm nhập trực tiếp vào bào cung.
• Huyết ứ: Các thủ thuật ngoại khoa như đặt vòng, nạo phá thai nếu không được chăm sóc kỹ hậu phẫu sẽ khiến huyết ứ trệ lại, sinh viêm nhiễm.
• Thói quen sinh hoạt: Mặc quần lót quá chật, ẩm ướt khiến “khí uất sinh nhiệt”, tạo môi trường thuận lợi cho nấm và vi khuẩn phát triển.

Triệu chứng nhận biết viêm phần phụ qua từng giai đoạn

Mỗi chị em sẽ có những biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào thể trạng và mức độ tổn thương của tạng phủ:

– Giai đoạn cấp tính (Thấp nhiệt độc thịnh):

• Sốt cao, đôi khi rét run do chính khí và tà khí đang giao tranh.
• Đau dữ dội vùng hạ vị, bụng căng cứng, ấn vào thấy đau nhói.
• Cơ thể mệt mỏi, mạch nhanh.

– Giai đoạn mãn tính (Khí trệ huyết ứ):

• Đau âm ỉ vùng bụng dưới và hai bên hố chậu, đau tăng lên khi làm việc nặng.
• Rối loạn kinh nguyệt, rong kinh hoặc kinh nguyệt sẫm màu, có máu cục.
• Khí hư ra nhiều, có màu vàng hoặc hơi hồng, mùi hôi nồng.
• Đau rát khi quan hệ tình dục, ảnh hưởng đến hạnh phúc lứa đôi.

Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời

Đông y quan niệm “thông bất thống, thống bất thông”. Khi phần phụ bị viêm nhiễm, khí huyết không lưu thông dẫn đến dính tắc. Điều này gây ra những hệ lụy nặng nề:

• Vô sinh, hiếm muộn: Tình trạng dính tắc vòi trứng khiến “tinh” và “noãn” không thể gặp nhau để thụ thai.
• Thai ngoài tử cung: Vòi trứng bị chít hẹp do viêm, khiến phôi thai không về được buồng tử cung để làm tổ.
• Ung thư buồng trứng: Viêm nhiễm kéo dài gây biến đổi cấu trúc tế bào, tăng nguy cơ hình thành các khối u ác tính.

Giải pháp điều trị viêm phần phụ bằng y học cổ truyền

Điều trị bằng Đông y tập trung vào việc thanh nhiệt, giải độc, hoạt huyết hóa ứ và bồi bổ chính khí. Tùy theo từng thể bệnh mà các bài thuốc được gia giảm phù hợp:

Điều trị thể cấp tính (Thanh nhiệt, giải độc)

• Bài 1: Nghiệt bì 12g, hoàng liên 12g, hạt mã đề khô 12g, tỳ liên 16g, tỳ giải 16g, mã thuật 8g, kinh tam lăng 8g, đại hoàng 4g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang, liệu trình 10 – 15 ngày.
• Bài 2: Song hoa, liên kiều, kích thược, sơn chi tử, ý dĩ (mỗi vị 12g), xoan quả to, diên hồ sách (mỗi vị 10g). Sắc uống đặc để thanh nhiệt, tiêu viêm.

Điều trị thể mãn tính (Hoạt huyết, hóa ứ)

• Bài 1: Huyết sâm 12g, cỏ xước 12g, hạt quýt 8g, cỏ cú 8g, hạt vải 8g, tam lăng 8g, thanh khương 8g. Sắc uống giúp lưu thông khí huyết, giảm đau.
• Bài 2: Liêu sâm, xích thược, kê huyết đằng, cườm thảo (mỗi vị 12g), trần bì 8g, thương xác 8g, xuyên khung 10g. Bài thuốc giúp bồi bổ thể trạng, triệt tiêu ổ viêm từ bên trong.

Phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe phần phụ

Để bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của tà độc, chị em cần lưu ý:

• Giữ vùng kín sạch sẽ, đặc biệt trong kỳ kinh nguyệt và sau khi quan hệ.
• Lựa chọn trang phục thoải mái, chất liệu thấm hút tốt.
• Xây dựng lối sống lành mạnh, tránh căng thẳng làm suy giảm hệ miễn dịch.
• Thăm khám định kỳ để tầm soát sớm các dấu hiệu bất thường.

Có thể bạn quan tâm:

• Khám phụ khoa bao gồm những gì? Lưu ý trước và sau khi khám
• Khám phụ khoa ở bệnh viện nào tốt nhất hiện nay?
• Có nên dùng thuốc đặt phụ khoa đông y? Loại nào tốt, vì sao?