Bị Viêm Loét Dạ Dày Nên Ăn Gì, Uống Gì Và Kiêng Gì?

Bệnh viêm loét dạ dày trong Đông y thuộc phạm vi chứng “Vị quản thống”. Căn nguyên thường do tỳ vị hư hàn, can khí uất kết hoặc do ăn uống thất điều (ăn uống không điều độ) mà thành. Khi niêm mạc dạ dày bị tổn thương, việc lựa chọn thực phẩm không đơn thuần là cung cấp dinh dưỡng mà còn là một phương pháp “dùng thức ăn làm thuốc” (thực trị) để kiện tỳ, hòa vị và làm lành vết loét.

Viêm loét dạ dày nên ăn gì? Theo quan điểm y học cổ truyền và hiện đại, người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm có tính bình, dễ hấp thụ, giúp trung hòa axit và bảo vệ chính khí của tỳ vị.

Viêm loét dạ dày nên ăn gì để hỗ trợ phục hồi?

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị và phòng ngừa viêm dạ dày. Dưới góc nhìn Đông y, thực phẩm nên chọn là những loại có khả năng “ích khí, kiện tỳ”. Dưới đây là một số loại thực phẩm tiêu biểu:

Thực phẩm giàu flavonoid – Kháng viêm tự nhiên

Theo các nghiên cứu y học hiện đại, việc bổ sung thực phẩm giàu flavonoid có tác dụng chống oxy hóa mạnh mẽ, bảo vệ niêm mạc dạ dày trước sự tấn công của vi khuẩn H.pylori. Trong Đông y, nhiều vị thuốc quý cũng chứa hoạt chất này giúp thanh nhiệt, giải độc.

Dưới đây là một số nguồn thực phẩm giàu flavonoid bà con nên bổ sung:

• Trái cây:
  • Táo: Chứa quercetin giúp giảm viêm. Theo Đông y, táo tính bình, vị ngọt, giúp sinh tân giải khát, rất tốt cho người vị âm hư.
  • Quả mọng: Việt quất, dâu tây chứa anthocyanin – “kháng sinh tự nhiên” giúp bảo vệ tế bào niêm mạc.
  • Cam: Cung cấp flavonoid giúp tăng sức đề kháng, tuy nhiên cần chọn loại cam ngọt để tránh kích ứng axit.
• Rau củ:
  • Cần tây: Có tác dụng thanh nhiệt, hạ hỏa, giúp giảm tình trạng nóng rát dạ dày.
  • Súp lơ xanh: Chứa sulforaphane tiêu diệt vi khuẩn HP, hỗ trợ quá trình làm lành vết loét.
  • Hành tây: Cung cấp quercetin, hỗ trợ tiêu hóa khi được chế biến chín.
• Thức uống:
  • Trà xanh: Giàu catechin giúp chống oxy hóa, nhưng lưu ý không nên uống trà quá đặc khi bụng đói.

Tham khảo thêm: Thực phẩm tốt cho người viêm dạ dày – Thức ăn tốt nhất

Thực phẩm giàu tinh bột – Giảm áp lực cho tỳ vị

Nhóm thực phẩm này được ví như “lớp màng bao phủ” bảo vệ niêm mạc. Trong Đông y, các loại ngũ cốc như gạo, khoai đều có vị ngọt, tính bình, đi vào kinh Tỳ, Vị giúp bổ trung ích khí.

• Yến mạch: Chứa chất xơ hòa tan giúp nhuận tràng, giảm đầy bụng. Bà con nên nấu cháo yến mạch thật nhừ để dễ tiêu hóa.
• Bánh mì nguyên cám: Khả năng thấm hút dịch vị axit dư thừa rất tốt, giúp giảm cơn đau thượng vị nhanh chóng.
• Khoai lang: Bổ tỳ, ích thận. Chất xơ trong khoai lang giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru mà không gây kích ứng vết loét.
• Cơm, bún gạo: Là nguồn tinh bột lành tính nhất. Nên ăn cơm mềm, nhai kỹ để giảm bớt gánh nặng co bóp cho dạ dày.

Chất béo và protein lành mạnh – Tái tạo niêm mạc

Để vết loét nhanh lành, cơ thể cần protein để tái tạo tế bào. Tuy nhiên, cần chọn loại protein dễ tiêu để tránh gây “tích trệ” (khó tiêu).

• Cá béo (Cá hồi, cá thu): Giàu Omega-3 giúp giảm viêm tại chỗ vùng loét.
• Dầu thực vật: Dầu ô liu, dầu hạt cải giúp bôi trơn hệ tiêu hóa, giảm ma sát thức ăn lên niêm mạc.
• Thịt nạc: Ức gà, thịt lợn thăn cung cấp năng lượng mà không làm dạ dày phải tiết quá nhiều dịch vị để tiêu hóa chất béo xấu.
• Sữa chua: Cung cấp lợi khuẩn (probiotics) giúp cân bằng hệ vi sinh, hỗ trợ tỳ vị vận hóa thức ăn tốt hơn.

Nhóm thực phẩm giàu vitamin – Tăng cường chính khí

Vitamin không chỉ hỗ trợ miễn dịch mà còn là chất xúc tác quan trọng cho quá trình phục hồi tổn thương niêm mạc.

• Rau bina, bông cải: Giàu vitamin K giúp cầm máu tại các vết loét nhỏ (nếu có).
• Cà rốt: Chứa Beta-carotene bảo vệ lớp màng nhầy của dạ dày.
• Chuối: Vị ngọt, tính bình, giúp nhuận tràng và trung hòa axit. Đây là loại quả “vàng” cho người đau dạ dày.

Tham khảo thêm: 3 cách chữa viêm loét dạ dày bằng nghệ hiệu quả hơn cả thuốc

Thức uống cho người viêm loét dạ dày

Nước là dung môi quan trọng giúp thanh lọc cơ thể và pha loãng dịch vị axit dư thừa trong dạ dày.

• Nước lọc: Nên uống nước ấm để tránh gây “hàn khí” cho dạ dày. Uống từng ngụm nhỏ suốt cả ngày.
• Nước dừa: Có tính kháng khuẩn nhẹ, giúp bổ sung điện giải cho cơ thể.
• Trà thảo mộc: Trà hoa cúc, trà gừng ấm giúp tán hàn, giảm co thắt dạ dày rất hiệu quả.
• Nước ép rau củ: Đặc biệt là nước ép bắp cải (giàu vitamin U) được mệnh danh là “vitamin chống loét”.

Bị viêm loét dạ dày nên kiêng gì?

Trong Đông y, việc kiêng khem được gọi là “tòng tà”, tức là tránh những yếu tố gây hại từ bên ngoài và bên trong khiến bệnh trầm trọng hơn. Những thực phẩm dưới đây dễ gây “nhiệt độc”, làm vết loét thêm sưng tấy.

Thực phẩm gây tăng axit dạ dày (Tăng “Vị hỏa”):

• Trái cây chua: Chanh, khế, xoài xanh chứa nhiều axit hữu cơ làm mòn vết loét.
• Gia vị cay nóng: ớt, tiêu, mù tạt làm giãn mạch máu dạ dày, gây xung huyết vùng loét.
• Đồ uống có ga, rượu bia: Đây là những tác nhân hàng đầu phá hủy lớp màng bảo vệ niêm mạc.

Thực phẩm khó tiêu hóa (Gây “Thực tích”):

• Đồ ăn sống, lạnh: Rau sống, gỏi cá dễ mang theo vi khuẩn và làm tổn thương “dương khí” của tỳ vị.
• Thực phẩm quá dai, cứng: Sụn, da động vật, đồ chiên rán quá kỹ khiến dạ dày phải làm việc quá sức.

Chất kích thích:

• Thuốc lá: Làm giảm lưu lượng máu đến niêm mạc, khiến vết loét không có đủ dưỡng chất để tự phục hồi.
• Cà phê đặc: Kích thích tiết axit mạnh mẽ ngay cả khi không có thức ăn.

Lưu ý về thói quen ăn uống chuẩn Đông y

Bên cạnh việc chọn thực phẩm, “cách ăn” cũng quan trọng không kém để bảo vệ tỳ vị:

• Nhai kỹ, nuốt chậm: Để nước bọt (tân dịch) hòa trộn với thức ăn, giúp giảm bớt việc nhào trộn cơ học của dạ dày.
• Ăn đúng giờ, đủ bữa: Tạo phản xạ có điều kiện cho dạ dày tiết dịch vị ổn định.
• Chia nhỏ bữa ăn: Không nên ăn quá no (gây chướng bụng) cũng không nên để quá đói (axit gặm nhấm niêm mạc).
• Giữ tinh thần lạc quan: Can (gan) và Vị (dạ dày) có mối quan hệ mật thiết. Stress, lo âu sẽ làm “Can khí phạm Vị”, khiến cơn đau dạ dày bùng phát dữ dội hơn.
• Chế biến ưu tiên hấp, luộc: Hạn chế tối đa dầu mỡ và nhiệt độ cao làm biến đổi chất trong thực phẩm.

Viêm loét dạ dày là căn bệnh mạn tính đòi hỏi sự kiên trì. Việc kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng khoa học và các bài thuốc Đông y thảo dược lành tính sẽ giúp bà con sớm lấy lại sự thoải mái trong ăn uống và sinh hoạt. Hãy luôn lắng nghe cơ thể mình, vì “Người bệnh an thì bác sĩ mới yên lòng”.

Có thể bạn quan tâm:

• Mẹo chữa đau dạ dày bằng chuối xanh hết bệnh sau vài ngày
• Cách chữa bệnh đau dạ dày bằng nghệ có thực sự hiệu quả