Vật lý trị liệu phục hồi chức năng: Đánh thức vận động từ gốc tạng phủ

Vật lý trị liệu phục hồi chức năng là phương pháp phòng và chữa bệnh bảo tồn bằng các tác nhân vật lý nhân tạo hoặc bảo tồn như tia cực tím, nước hoặc xoa bóp,…

Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng là gì?

Vật lý trị liệu phục hồi chức năng là một chuyên ngành y học sử dụng các biện pháp vật lý như vận động trị liệu, liệu pháp bằng sóng, liệu pháp bằng nhiệt, điện trị liệu, massage… để giúp người bệnh phục hồi các chức năng bị suy giảm hoặc mất đi do chấn thương, bệnh tật hoặc phẫu thuật.

Trong quan niệm của y học cổ truyền, sức khỏe là sự lưu thông không ngừng nghỉ của khí và huyết qua hệ thống kinh lạc. Khi một bộ phận cơ thể bị tổn thương do ngoại tà (phong, hàn, thấp) xâm nhập hoặc do khí huyết ứ trệ, các chức năng vận động sẽ bị đình trệ. Phục hồi chức năng chính là quá trình “thông kinh hoạt lạc”, giúp khí huyết đi đến nuôi dưỡng các cơ nhục, khớp xương, từ đó tái lập sự cân bằng âm dương.

Mục tiêu của phương pháp:

• Giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động, di chuyển và sinh hoạt tự lập.
• Giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống.
• Ngăn ngừa các biến chứng và tái phát.

Đối tượng áp dụng:

• Người bị chấn thương cơ xương khớp, bao gồm gãy xương, bong gân, trật khớp, tổn thương dây chằng…
• Người bị bệnh lý về thần kinh, bao gồm tai biến mạch máu não, đột quỵ, bại não…
• Người bị bệnh lý về tim mạch, hô hấp, nội khoa…
• Người sau phẫu thuật.

Tham khảo thêm: khám – chữa thoát vị đĩa đệm ở đâu tốt nhất hiện nay?

Cơ chế tác động dưới góc nhìn Đông y hiện đại

Các phương pháp vật lý trị liệu hiện đại như sóng siêu âm, laser hay điện xung thực chất đều mang những đặc tính tương đồng với các học thuyết cổ truyền. Chẳng hạn, nhiệt trị liệu chính là dùng “ôn pháp” để trừ hàn, tán kết; điện xung là cách “kích thích kinh huyệt” để thông lạc. Sự kết hợp này giúp cơ địa người bệnh phản ứng tốt hơn với quá trình điều trị.

Chúng ta cần hiểu rằng, cơ thể không phải là các bộ phận rời rạc. Khi một chiếc chân đau, đó không chỉ là vấn đề ở xương chân mà có thể do can thận hư suy, không nuôi dưỡng được cân cốt. Vì vậy, phục hồi chức năng phải đi đôi với việc dưỡng từ bên trong.

Phương pháp vật lý trị liệu – phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu thụ động

Vật lý trị liệu thụ động là phương pháp điều trị được thực hiện bởi kỹ thuật viên hoặc các dụng cụ hỗ trợ, không đòi hỏi sự tham gia chủ động của người bệnh. Phương pháp này đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu, khi “chính khí” của người bệnh còn yếu, chưa thể tự vận động.

Mục đích:

• Giảm đau, sưng, viêm
• Cải thiện lưu thông máu
• Duy trì tầm vận động của khớp
• Ngăn ngừa teo cơ

Phương pháp phổ biến:

• Xoa bóp, bấm huyệt: Đây là tinh hoa của y học cổ truyền, giúp giải tỏa uất kết, hành khí hoạt huyết, đưa máu tươi đi nuôi dưỡng vùng tổn thương.
• Chườm nóng/lạnh: Sử dụng nhiệt độ để điều tiết sự đóng mở của tấu lý (lỗ chân lông) và sự lưu thông của huyết dịch.
• Kích thích điện: Giúp đánh thức các dây thần kinh bị chèn ép hoặc đình trệ.
• Siêu âm và Laser: Tác động sâu vào các mô, hỗ trợ tiêu viêm, tán ứ ở mức độ tế bào.

Vật lý trị liệu chủ động

Khi cơ thể đã dần hồi phục, người bệnh cần bước sang giai đoạn chủ động. Đây là quá trình tự vận hành “nội lực” để củng cố sức mạnh của hệ thống cơ xương khớp.

Phương pháp:

• Tập thể dục: Các bài tập vận động chuyên biệt giúp khớp linh hoạt hơn.
• Yoga và Dưỡng sinh: Những động tác chậm rãi, kết hợp hơi thở giúp điều hòa khí huyết, rất phù hợp với y lý Đông y.
• Pilates: Tập trung vào sức mạnh cốt lõi, giúp ổn định cột sống – nơi được coi là “trụ cột” của dương khí trong cơ thể.

Tìm hiểu thêm: thoái hóa cột sống tập thể dục như thế nào cho an toàn và cải thiện bệnh?

Chỉ định và chống chỉ định

Chỉ định

Vật lý trị liệu là phương pháp điều trị không dùng thuốc, hỗ trợ cải thiện cho nhiều tình trạng bệnh lý mạn tính thường gặp:

• Thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm: Giúp giảm chèn ép, giải phóng kinh lạc bị uất kết.
• Viêm khớp dạng thấp: Hỗ trợ tán hàn, trừ thấp, giảm sưng đau các khớp.
• Sau chấn thương và phẫu thuật: Rút ngắn thời gian phục hồi, tránh tình trạng “phế dụng” (các bộ phận không dùng lâu ngày bị mất chức năng).
• Tai biến mạch máu não: Phục hồi di chứng liệt, giúp khơi thông lại dòng chảy khí huyết bị đình trệ sau cơn đột quỵ.

Chống chỉ định

Mặc dù lành tính, nhưng phương pháp này cần được đánh giá cụ thể và thận trọng trong các trường hợp:

• Tình trạng cấp tính như gãy xương chưa cố định, viêm khớp nhiễm khuẩn cấp.
• Bệnh lý nền không ổn định: Suy tim nặng, suy hô hấp, cao huyết áp chưa kiểm soát.
• Các trường hợp có khối u ác tính (trừ trường hợp được bác sĩ chuyên khoa chỉ định riêng biệt).

Lời khuyên cho chúng ta là không nên chủ quan trước những dấu hiệu nhỏ của cơ thể. Một cơn mỏi cổ, một tiếng lạo xạo ở khớp gối đều là tiếng cầu cứu của hệ thống kinh lạc. Việc can thiệp sớm bằng vật lý trị liệu đúng cách sẽ giúp bảo tồn tối đa chức năng vận động mà không cần đến những can thiệp xâm lấn quá mức.

Có thể bạn quan tâm

• điều trị thoát vị đĩa đệm bằng sóng radio khi nào nên thực hiện?
• thoát vị đĩa đệm có ảnh hưởng đến sinh sản không?

Để thấu hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe xương khớp và nhận lộ trình phục hồi chuyên sâu, bà con có thể kết nối trực tiếp qua Zalo 0972.606.773 hoặc gọi đến số điện thoại 0972 606 773 để được hỗ trợ kịp thời nhất.