Vật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp: Tập đúng cách để đẩy lùi cứng khớp

Viêm cột sống dính khớp không đơn thuần chỉ là câu chuyện của những cơn đau nhức tại vùng thắt lưng hay sự co cứng của các đốt sống. Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, đây là một dạng bệnh lý thuộc phạm vi chứng “Tý”, cụ thể là “Cốt tý” hoặc “Thận tý”, nơi mà những rối loạn từ bên trong tạng phủ kết hợp với các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài tạo nên một vòng xoáy bệnh lý kéo dài.

Bản chất của viêm cột sống dính khớp theo y học cổ truyền

Trong y lý cổ truyền, “Thông bất thống, thống bất thông” – khi khí huyết lưu thông bình thường thì cơ thể không đau, ngược lại, đau nhức chính là dấu hiệu của sự tắc nghẽn. Đối với viêm cột sống dinh khớp, sự tắc nghẽn này diễn ra tại các kinh lạc chạy dọc cột sống, nơi được coi là “bể của các kinh dương”.

Nguyên nhân sâu xa thường xuất phát từ sự suy yếu của tạng Can và Thận. Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân (gân). Khi Thận khí hư suy, xương cốt không được nuôi dưỡng đầy đủ, trở nên yếu nhược. Khi Can huyết bất túc, hệ thống gân cơ co cứng, mất đi độ đàn hồi tự nhiên. Đây chính là “nội nhân” – mảnh đất màu mỡ để các “ngoại tà” như Phong, Hàn, Thấp xâm nhập.

• Phong tà: Gây ra sự di chuyển của cơn đau, khiến người bệnh lúc đau chỗ này, lúc nhức chỗ kia.
• Hàn tà: Làm co rút gân cơ, khiến tình trạng cứng khớp trở nên trầm trọng hơn vào buổi sáng hoặc khi trời lạnh.
• Thấp tà: Gây ra cảm giác nặng nề, trì trệ, khiến các khớp viêm sưng dai dẳng khó dứt.

Khi các yếu tố này kết hợp với nhau lâu ngày sẽ sinh nhiệt (Hỏa), gây ra tình trạng viêm nóng tại khớp. Nếu không được điều chỉnh kịp thời, khí huyết ứ trệ lâu ngày thành đàm thấp, bám vào xương khớp dẫn đến tình trạng “dính”, làm mất đi khả năng vận động tự nhiên của cột sống.

“Cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất, cột sống chính là trụ cột của sự sống. Một khi trụ cột ấy bị xâm lấn bởi tà khí, không chỉ vận động bị ảnh hưởng mà thần sắc và sinh lực cũng sẽ hao tổn theo.”

Tác dụng của vận động và vật lý trị liệu trong phục hồi cột sống

Việc áp dụng các bài tập vật lý trị liệu viêm cột sống dính khớp có thể giúp người bệnh giảm đau và duy trì tư thế thích hợp trong các hoạt động hàng ngày. Theo Đông y, vận động hợp lý chính là phương pháp “Hành khí hoạt huyết” hữu hiệu nhất tại chỗ. Khi chúng ta vận động đúng cách, khí huyết sẽ được thúc đẩy lưu thông đến những vùng đang bị bế tắc, giúp nuôi dưỡng lại gân xương và đẩy lùi tà khí ra ngoài.

Các bài tập không chỉ cải thiện sức mạnh cơ bắp mà còn giúp mở rộng lồng ngực, duy trì dung tích phổi – vốn là cơ quan chủ quản về khí trong cơ thể. Một khi “Khí” đủ mạnh, nó sẽ làm tiền đề để “Huyết” đi nuôi dưỡng toàn thân, hỗ trợ quá trình tự phục hồi của cơ thể diễn ra mạnh mẽ hơn.

Hướng dẫn các bài tập hỗ trợ cải thiện vận động tại nhà

Người bệnh có thể tham khảo một số bài tập sau đây để hỗ trợ làm mềm giãn các đốt sống và giảm bớt sự co thắt của hệ cân cơ. Tuy nhiên, cần lưu ý thực hiện nhẹ nhàng, lắng nghe phản ứng của cơ thể.

1. Nhóm bài tập kéo giãn và giải tỏa áp lực cột sống

Đây là nhóm bài tập quan trọng nhất để chống lại xu hướng co rút và dính khớp của bệnh lý này.

• Kéo giãn cột sống tư thế nằm sấp: Người bệnh nằm sấp trên sàn nhà, hai chân thẳng ra phía sau. Từ từ chống đỡ cơ thể trên khuỷu tay, đầu ngẩng cao. Động tác này giúp mở rộng các đốt sống thắt lưng, hỗ trợ khí huyết lưu thông dọc mạch Đốc. Giữ yên 10-20 giây, lặp lại 3-5 lần.
• Kéo dài cổ: Nằm ngửa, cố gắng cúi đầu sao cho cằm hướng về phía ngực nhưng không nhấc đầu khỏi sàn. Bài tập này giúp kéo giãn vùng luân xa cổ, giảm áp lực lên các đốt sống cổ vốn thường bị cứng trong viêm cột sống dính khớp.
• Căng ngực góc tường: Đặt tay lên hai bên góc tường, nhẹ nhàng đẩy ngực về phía trước. Động tác này cực kỳ quan trọng để ngăn chặn tình trạng gù lưng và hạn chế sự xơ cứng của xương sườn, giúp phổi hít thở sâu hơn.

2. Bài tập thở sâu – Nuôi dưỡng chính khí

Trong Đông y, phổi (Phế) chủ khí. Bài tập hít thở sâu không chỉ giúp mở rộng lồng ngực mà còn là cách để đưa dưỡng chất (Oxy) vào sâu trong máu, giúp thanh lọc cơ thể.

• Ngồi thẳng lưng, hít vào thật sâu bằng mũi sao cho bụng phình to ra.
• Thở ra từ từ bằng miệng, cảm nhận bụng xẹp lại.
• Luyện tập 5-10 phút mỗi ngày giúp tinh thần thư thái và hỗ trợ hệ hô hấp luôn khỏe mạnh.

3. Các bộ môn vận động dưỡng sinh hỗ trợ

Ngoài các bài tập tại chỗ, người bệnh có thể lựa chọn các bộ môn có tính chất mềm dẻo và nhịp nhàng như:

• Yoga: Các tư thế như cây cầu, rắn hổ mang hay tư thế núi rất phù hợp để làm ấm cột sống và kéo giãn nhẹ nhàng.
• Đi bộ: Đi bộ 15-30 phút mỗi ngày giúp kích hoạt nhịp sinh học của các khớp, hỗ trợ nuôi dưỡng sụn khớp thông qua sự vận động tự nhiên. Khi đi, cần chú ý giữ thẳng lưng, mắt nhìn thẳng.
• Aerobic nhẹ nhàng: Giúp kích thích hệ thống tim mạch và tăng cường khả năng vận động của toàn bộ hệ thống xương khớp dưới sự hướng dẫn chuyên môn.

Những lưu ý quan trọng khi tự luyện tập

Vật lý trị liệu hỗ trợ rất tốt trong việc cải thiện tình trạng viêm khớp và cứng khớp, nhưng cần được thực hiện một cách khoa học:

• Không nóng vội: Cần bắt đầu từ những động tác đơn giản nhất, không nên cố quá sức làm tổn thương thêm các dây chằng vốn đang bị viêm.
• Thời điểm luyện tập: Đối với người bị cứng khớp buổi sáng, nên thực hiện các động tác khởi động nhẹ nhàng ngay trên giường trước khi xuống đất.
• Lắng nghe cơ thể: Nếu trong quá trình tập thấy đau nhói hoặc triệu chứng sưng nóng tăng lên, cần dừng lại và xin ý kiến từ những người có chuyên môn.
• Kiên trì: Phục hồi trong Đông y không thể tính bằng ngày một ngày hai. Đó là một quá trình dưỡng sinh bền bỉ để tái thiết lập lại sự cân bằng cho cơ thể.

Hiểu đúng về bản chất viêm cột sống dính khớp giúp chúng ta có một thái độ bình tĩnh và chủ động trong quá trình chăm sóc sức khỏe. Đừng để những cơn đau làm nhụt chí, nhưng cũng đừng vì chủ quan mà bỏ lỡ thời điểm vàng để điều chỉnh lại cơ thể. Một lối sống lành mạnh, kết hợp giữa ăn uống dưỡng sinh, tập luyện đều đặn và sự tham vấn chuyên môn đúng lúc chính là chìa khóa để giữ gìn sự linh hoạt cho cột sống.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về tình trạng sức khỏe của mình, hãy liên hệ để nhận được sự hỗ trợ tận tình nhất qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.