Trĩ Ngoại Tắc Mạch Là Gì? Cách Nhận Biết Và Điều Trị

Trĩ ngoại tắc mạch là một trong những biến chứng thường gặp của bệnh trĩ, lúc này các búi trĩ bị sưng to và sung huyết gây đau nhức cho người bệnh. Nếu bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây ra các biến chứng nguy hiểm như nhiễm trùng hậu môn, nhiễm trùng máu…

Trĩ ngoại tắc mạch là gì?

Dưới góc nhìn của y học hiện đại, trĩ ngoại tắc mạch là tình trạng các tĩnh mạch ở mạng lưới tĩnh mạch trĩ dưới da quanh lỗ hậu môn bị vỡ hoặc tắc nghẽn, hình thành nên những cục máu đông (huyết khối) bên trong búi trĩ. Điều này khiến búi trĩ sưng to, căng cứng và gây đau đớn dữ dội.

Còn trong Đông y, tình trạng này thuộc phạm vi chứng “Trĩ lậu”, thường do khí huyết ứ trệ, thấp nhiệt uất kết tại vùng giang môn (hậu môn) mà thành. Khi huyết không lưu thông được sẽ gây ra sưng đau, kết tụ lại thành khối cứng, chính là hiện tượng tắc mạch mà chúng ta thường thấy.

Nguyên nhân chính gây ra tình trạng này thường xuất phát từ những thói quen làm gia tăng áp lực đột ngột hoặc kéo dài lên vùng hạ tiêu, đặc biệt là giang môn:

• Khí huyết ứ trệ do áp lực: Rặn mạnh khi đại tiện, lao động nặng nhọc, mang vác vật nặng khiến huyết mạch bị chèn ép, dễ vỡ.
• Thấp nhiệt nội sinh: Chế độ ăn uống nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ, thiếu chất xơ dẫn đến táo bón kinh niên. Trong Đông y, táo bón khiến nhiệt tích tụ tại đại trường, thiêu đốt tân dịch, làm huyết sưng tấy.
• Đặc thù sinh lý: Phụ nữ trong những tháng cuối thai kỳ, do thai nhi đè ép lên tĩnh mạch vùng chậu, khiến lưu thông máu về tim bị cản trở, gây ứ huyết tại hậu môn.
• Thể trạng: Thừa cân, béo phì hoặc lười vận động cũng là yếu tố khiến khí cơ không thông, dễ hình thành búi trĩ.

Dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ ngoại tắc mạch

Các triệu chứng của tắc mạch trĩ ngoại thường khởi phát đột ngột và có mức độ nghiêm trọng hơn hẳn so với bệnh trĩ thông thường. Bà con có thể nhận diện qua các biểu hiện sau:

• Đau đớn dữ dội: Cơn đau thường xuất hiện đột ngột sau một gắng sức (như rặn đại tiện hoặc khiêng đồ nặng). Cảm giác đau nhức kéo dài liên tục, khiến người bệnh khó đứng, khó ngồi, thậm chí là khó đi lại.
• Xuất hiện khối sưng cứng: Tại rìa hậu môn xuất hiện một hoặc nhiều khối sưng nhỏ bằng hạt đậu hoặc lớn hơn, khi sờ vào thấy căng cứng và rất đau. Đây chính là cục máu đông bị kẹt lại.
• Biến đổi màu sắc: Búi trĩ có thể chuyển sang màu tím thẫm hoặc xanh tím do hiện tượng sung huyết và huyết khối bên trong.
• Cảm giác mót rặn: Người bệnh luôn có cảm giác buồn đi đại tiện nhưng không đi được, hoặc cảm thấy vướng víu, kích ứng tại vùng hậu môn.
• Hoại tử và chảy máu: Nếu áp lực quá lớn, lớp da trên búi trĩ có thể bị hoại tử, dẫn đến rỉ máu hoặc cục máu đông tự vỡ ra ngoài.

Trĩ ngoại tắc mạch có nguy hiểm không?

Tắc mạch trĩ ngoại không chỉ gây đau đớn cục bộ mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe nếu để kéo dài:

• Nhiễm trùng hậu môn: Các búi trĩ bị tắc mạch rất dễ bị viêm nhiễm. Vi khuẩn từ phân và môi trường xung quanh có thể xâm nhập gây mủ, áp xe.
• Hoại tử búi trĩ: Khi máu không thể lưu thông để nuôi dưỡng các mô, phần da và cơ quanh búi trĩ sẽ bị chết đi (hoại tử), gây lở loét và mùi hôi khó chịu.
• Nhiễm trùng máu: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất. Vi khuẩn từ vùng viêm nhiễm tại hậu môn có thể đi ngược vào hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng toàn thân.
• Ảnh hưởng đến chất lượng sống: Cơn đau dai dẳng khiến người bệnh suy nhược tinh thần, ngại vận động, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và sinh hoạt hàng ngày.

Tham khảo thêm: Cách ngâm nước muối chữa bệnh trĩ – giảm đau, sát trùng

Cách điều trị trĩ ngoại tắc mạch hiệu quả

Hiện nay, việc điều trị trĩ ngoại tắc mạch có sự kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại và y học cổ truyền nhằm mang lại hiệu quả bền vững nhất cho người bệnh.

1. Điều trị theo phương pháp Tây y

Tây y tập trung vào việc giải quyết triệu chứng nhanh chóng, giúp người bệnh thoát khỏi cơn đau tức thì.

• Nội khoa: Sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc trợ tĩnh mạch (giúp tăng sức bền thành mạch) và thuốc nhuận tràng để hạn chế áp lực khi đi ngoài. Ưu điểm là giảm đau rất nhanh, nhưng nhược điểm là thường chỉ giải quyết được “phần ngọn”, bệnh dễ tái phát nếu căn nguyên ứ trệ chưa được loại bỏ.
• Ngoại khoa: Trong trường hợp tắc mạch nặng, gây đau đớn không thể chịu nổi, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nhỏ để trích rạch, lấy cục máu đông ra ngoài. Thủ thuật này giúp giảm áp lực ngay lập tức, tuy nhiên cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín để tránh nhiễm trùng và biến chứng hậu phẫu.

2. Điều trị bằng bài thuốc Đông y thảo dược

Khác với Tây y, Đông y hướng tới việc điều trị tận gốc bằng cách hoạt huyết, hóa ứ, thanh nhiệt và giải độc. Mục tiêu không chỉ là làm tiêu búi trĩ mà còn ổn định hệ tiêu hóa, tăng cường sức khỏe của đại trường.

Các nhóm dược liệu thường được sử dụng trong Đông y điều trị trĩ bao gồm:

• Nhóm hoạt huyết, hóa ứ: Tam thất, Đương quy, Đan sâm… giúp tan cục máu đông, tăng cường lưu thông máu tại hậu môn.
• Nhóm thanh nhiệt, giải độc: Sài đất, Kim ngân hoa, Bồ công anh… giúp giảm sưng tấy, ngăn ngừa viêm nhiễm và hoại tử.
• Nhóm nhuận tràng: Vừng đen, Phan tả diệp (liều lượng vừa đủ)… giúp làm mềm phân, giảm áp lực cho tĩnh mạch trĩ.

Quá trình điều trị bằng Đông y thường chia làm 3 giai đoạn rõ rệt:
1. Giai đoạn tiêu viêm (2-4 tuần): Giảm đau nhức, giảm sưng tấy vùng hậu môn.
2. Giai đoạn hóa ứ (1-2 tháng): Cục máu đông tan dần, búi trĩ bắt đầu co lại.
3. Giai đoạn ổn định (2-3 tháng): Tăng cường sức bền thành mạch, ổn định tiêu hóa để ngăn ngừa tái phát.

Tham khảo thêm: 11 thuốc chữa bệnh trĩ tốt nhất hiện nay và giá bán

Các biện pháp ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị

Để ngăn ngừa trĩ ngoại tắc mạch tái phát và hỗ trợ quá trình điều trị, bà con cần thiết lập một lối sống “thuận tự nhiên”, giúp khí huyết lưu thông tốt:

• Dinh dưỡng “Xanh”: Bổ sung tối đa rau xanh, trái cây (đặc biệt là các loại có tính nhuận tràng như đu đủ, khoai lang, mồng tơi). Hạn chế tuyệt đối các gia vị cay (ớt, tiêu) và chất kích thích (rượu, bia) vì chúng gây nhiệt tích tụ tại đại trường.
• Thủy liệu pháp: Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày để giữ cho phân luôn mềm.
• Vận động nhẹ nhàng: Thay vì ngồi quá lâu, bà con nên tập các bài tập như đi bộ, yoga hoặc các bài tập co thắt cơ vùng chậu (Kegel) để tăng cường lưu thông máu vùng hạ tiêu.
• Thói quen đại tiện: Tuyệt đối không nhịn đi ngoài, không dùng điện thoại khi đi vệ sinh để tránh tạo áp lực kéo dài lên tĩnh mạch hậu môn.
• Vệ sinh sạch sẽ: Sau mỗi lần đi ngoài, nên rửa bằng nước ấm thay vì dùng giấy khô để giảm kích ứng lên búi trĩ.

Trĩ ngoại tắc mạch là một biến chứng đòi hỏi sự can thiệp kịp thời và đúng đắn. Hy vọng những chia sẻ dưới góc nhìn kết hợp Đông – Tây y trên đây sẽ giúp bà con có cái nhìn sâu sắc hơn, từ đó lựa chọn được phương pháp điều trị phù hợp nhất cho mình.

Có thể bạn quan tâm:

• 10+ bài thuốc xông chữa bệnh trĩ tốt nhất và cách dùng
• Tác hại của bệnh trĩ từ từ nhưng đau đớn hơn bạn nghĩ