Chăm sóc sau mổ thoát vị đĩa đệm: Cách phục hồi gân cốt từ gốc

Trong quan niệm của y học cổ truyền, cột sống được coi là trụ cột của cơ thể, nơi kinh mạch lưu thông và bảo vệ tạng phủ. Khi một người trải qua phẫu thuật thoát vị đĩa đệm, đó không chỉ là sự can thiệp vào cấu trúc xương khớp mà còn là sự tác động trực tiếp đến khí huyết và hệ thống kinh lạc. Việc phục hồi sau mổ không đơn thuần là chờ đợi vết thương khép miệng, mà là một quá trình điều thân, dưỡng khí để tái thiết lập sự cân bằng âm dương, giúp chính khí đủ mạnh để đẩy lùi tà khí xâm nhập.

Góc nhìn Đông y về phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm

Mổ thoát vị đĩa đệm là kỹ thuật hiện đại giúp giải phóng sự chèn ép dây thần kinh một cách trực tiếp. Khi đĩa đệm bị tổn thương đến mức phải phẫu thuật, cơ thể đã trải qua một thời gian dài bị phong, hàn, thấp tà xâm lấn hoặc do tạng thận suy yếu mà thành. Sau phẫu thuật, dù nguyên nhân vật lý đã được xử lý, nhưng phần “khí” tại vị trí đó thường bị ứ trệ do sự xâm lấn của dao kéo.

Y học cổ truyền chia quá trình phục hồi sau phẫu thuật thành các giai đoạn dựa trên tình trạng khí huyết. Ban đầu là giai đoạn hoạt huyết hóa ứ để giảm sưng nề, sau đó là giai đoạn bổ can thận, dưỡng khí huyết để nuôi dưỡng lại vùng đĩa đệm và cột sống đã bị tổn thương. Nếu chỉ chú trọng vào vết mổ mà quên mất việc bồi bổ tạng phủ, người bệnh rất dễ gặp phải tình trạng đau nhức tái phát do chính khí còn yếu, chưa đủ sức ngăn chặn ngoại tà.

Cột sống là nơi lưu trú của mạch Đốc – bể chứa của các kinh dương. Một khi mạch Đốc được thông suốt, khí huyết đầy đủ thì bách bệnh tự lui, cơ thể mới thực sự tìm lại được sự dẻo dai vốn có.

Cơ chế hình thành các triệu chứng sau phẫu thuật

Nhiều người bệnh thường lo lắng khi thấy cảm giác tê bì hoặc đau mỏi vẫn còn xuất hiện sau mổ. Dưới góc độ Đông y, đây có thể là dấu hiệu của “huyết ứ kinh lạc”. Phẫu thuật gây ra những tổn thương nhất định đến các mao mạch và tổ chức phần mềm, dẫn đến huyết không thông, mà “thông bất thống, thống bất thông” (thông thì không đau, đau là do không thông). Bên cạnh đó, sau mổ, sức đề kháng tạm thời suy giảm, phong hàn thấp tà dễ dàng thừa cơ xâm nhập vào các lỗ hổng của vệ khí, gây nên tình trạng đau nhức khi thời tiết thay đổi.

• Khí trệ huyết ứ: Gây đau nhức tại chỗ, cảm giác nặng nề, khó cử động vùng lưng.
• Can thận hư tổn: Dẫn đến tình trạng mỏi gối, yếu chân, vận động không có lực sau thời gian dài nằm bất động.
• Phong hàn xâm nhập: Gây co thắt cơ, đau tăng lên khi gặp lạnh hoặc trời mưa ẩm.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Lão thường căn dặn bà con rằng, vết mổ có thể lành sau vài tuần nhưng gốc rễ của bệnh – tức là sự suy yếu của tạng phủ – thì cần thời gian dài hơn để phục hồi. Nhiều trường hợp triệu chứng đau nhức không nằm ở chính “chỗ đau” hay vết mổ mà xuất phát từ việc khí huyết lưu thông kém hoặc cơ địa vốn dĩ đã bị hư hàn. Nếu bà con chỉ chú tâm xử lý triệu chứng bên ngoài bằng thuốc giảm đau mà bỏ qua việc kiện tỳ, bổ thận để nâng cao chính khí thì rất khó để cơ thể hồi phục hoàn toàn. Một liệu trình phục hồi đúng nghĩa phải giúp bà con khỏe từ bên trong, để cột sống thực sự vững chãi trước những áp lực của cuộc sống.

Quy trình chăm sóc và bồi bổ cơ thể toàn diện

Việc phục hồi chức năng vận động không chỉ dựa vào tập luyện mà còn cần một chế độ dinh dưỡng “thuận tự nhiên” để cung cấp nguyên liệu cho quá trình tái tạo mô và xương.

Chế độ vận động thuận theo kinh lạc

Trong 24 giờ đầu, người bệnh cần tuyệt đối nằm nghỉ để ổn định kinh mạch vùng cột sống. Sau đó, việc vận động cần được thực hiện từ tốn, chậm rãi theo nguyên tắc “dẫn khí đi trước, lực theo sau”. Đi bộ nhẹ nhàng không chỉ giúp lưu thông máu mà còn là cách để đánh thức các dây thần kinh đang bị ức chế. Các bài tập phục hồi chức năng nên được phối hợp với nhịp thở sâu để tăng cường oxy (khí) đến các tế bào, giúp vết thương mau lành.

Cần đặc biệt tránh các tư thế gây “vặn xoắn” mạch Đốc như khom lưng, cúi người đột ngột hoặc mang vác vật nặng. Những động tác này có thể làm dịch chuyển đĩa đệm khi các dây chằng xung quanh (cân) chưa đủ độ bền chắc.

Dinh dưỡng bồi bổ tạng phủ

Chế độ ăn sau mổ nên ưu tiên những thực phẩm có tính bình, dễ tiêu hóa và giàu dưỡng chất để “kiện tỳ vị”. Tỳ vị có khỏe thì mới hấp thu được tinh hoa từ thức ăn để hóa sinh ra khí huyết đi nuôi cơ thể.

• Thực phẩm nên dùng: Các loại thịt nạc (heo, bò, gà) để bổ sung đạm; cá hồi, cá thu giàu omega-3 giúp giảm viêm tự nhiên; các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung canxi và khoáng chất.
• Rau củ đậm màu: Rau bina, súp lơ xanh giúp thanh nhiệt, giải độc và cung cấp chất xơ.
• Thực phẩm nên kiêng: Tuyệt đối tránh đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ vì dễ gây nhiệt độc, làm chậm quá trình liền sẹo. Đồ uống có cồn và chất kích thích làm tiêu hao tinh huyết, cản trở sự hồi phục của tạng thận.

Theo dõi và nhận diện các tín hiệu của cơ thể

Quá trình phục hồi thường kéo dài từ 6 tuần đến 12 tháng tùy vào cơ địa từng người. Trong khoảng thời gian này, người bệnh cần biết lắng nghe cơ thể mình. Nếu thấy xuất hiện các dấu hiệu như vết mổ sưng nóng, đỏ đau, hoặc sốt nhẹ kéo dài, đó là biểu hiện của “nhiệt độc xâm nhiễm”, cần được thăm khám ngay.

Các lần tái khám định kỳ vào tuần thứ 2 và tuần thứ 6 sau phẫu thuật là mốc quan trọng để đánh giá sự ổn định của cột sống. Đây cũng là thời điểm để điều chỉnh các bài tập vận động sao cho phù hợp với sự dẻo dai của gân cơ.

Chăm sóc sau mổ thoát vị đĩa đệm là một hành trình cần sự kiên trì và hiểu biết. Khi chúng ta thấu hiểu được nhu cầu của cơ thể dưới góc nhìn Đông y, việc phục hồi sẽ không còn là gánh nặng mà là cơ hội để bồi bổ, tái tạo lại một nền tảng sức khỏe vững chắc hơn cho tương lai.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong quá trình hồi phục hoặc cần tư vấn sâu hơn về cách chăm sóc xương khớp theo y lý cổ truyền, hãy liên hệ trực tiếp để được hỗ trợ cụ thể qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.