Bệnh Trĩ Có Lây Không? Làm Sao Phòng Ngừa Hiệu Quả?

Bệnh trĩ có lây không? Dưới lăng kính của Y học cổ truyền (Đông y), đây không phải là chứng bệnh do ngoại tà xâm nhập từ người này sang người khác. Người bệnh nên đến bệnh viện và trao đổi với bác sĩ để được tư vấn chính xác cũng như có kế hoạch điều trị, phòng ngừa phù hợp.

Bệnh trĩ có lây không? Góc nhìn từ học thuyết Âm Dương Ngũ Hành

Trong Đông y, bệnh trĩ (hay còn gọi là trĩ sang) là tình trạng tĩnh mạch ở xung quanh hoặc trong hậu môn bị phình to, viêm nổi. Nguyên nhân bao gồm căng thẳng, áp lực ở hậu môn, táo bón và mang thai. Vậy dưới góc nhìn của y lý cổ truyền, bệnh trĩ có lây không?

Theo y thư cổ, trĩ được hình thành do sự rối loạn của các tạng phủ, đặc biệt là Tỳ và Vị, dẫn đến khí huyết ứ trệ, thấp nhiệt uất kết tại vùng giang môn (hậu môn). Vì nguồn gốc bệnh bắt nguồn từ sự mất cân bằng nội tại, bệnh trĩ không lây từ người này sang người khác qua tiếp xúc gần gũi. Tuy nhiên, nếu vùng hạ tiêu bị nhiễm khuẩn, có thể gây vấn đề và lây nhiễm các bệnh phụ khoa hoặc da liễu qua chia sẻ vật dụng cá nhân. Duy trì vệ sinh cá nhân và tránh chia sẻ vật dụng để phòng tránh các biến chứng này.

[Image of the structure of internal and external hemorrhoids]

Lý do bệnh trĩ không lây dưới góc nhìn Đông y:

• Khí huyết ứ trệ: Bệnh trĩ không do “dịch lệ” (virus, vi khuẩn mang tính truyền nhiễm) gây ra. Nó là hệ quả của việc khí hư không nhiếp được huyết, làm huyết sa xuống hạ tiêu, tích tụ thành búi.
• Cơ chế bệnh sinh nội tại: Bệnh trĩ hình thành do sự phình to các đám rối tĩnh mạch ở hậu môn và trực tràng – điều mà Đông y gọi là tình trạng kinh mạch bị giãn lỏng, mất đi tính đàn hồi do chính khí suy kém.
• Yếu tố nguy cơ (Căn nguyên gây bệnh):
  • Táo bón mãn tính: Do nhiệt kết đại trường, làm tân dịch khô cạn, đại tiện khó khăn gây áp lực lên búi trĩ.
  • Tiêu chảy mãn tính: Tỳ vị hư hàn, thấp nhiệt hạ chú khiến niêm mạc hậu môn bị tổn thương liên tục.
  • Mang thai: Thai nhi chèn ép làm khí huyết lưu thông tại vùng hạ tiêu bị cản trở (huyết ứ).
  • Béo phì: Đàm thấp tích tụ quá nhiều gây bít tắc kinh lạc.
  • Ngồi nhiều: Làm khí cơ ngưng trệ, huyết không hành được dẫn đến tụ huyết thành trĩ.
  • Di truyền: Tiên thiên bất túc (thể trạng yếu từ trong bụng mẹ) khiến thành mạch không bền vững.

Do đó, bạn hoàn toàn có thể yên tâm rằng bệnh trĩ không thể lây từ người này sang người khác qua bất kỳ hình thức nào, bao gồm:

• Tiếp xúc trực tiếp (nắm tay, ôm ấp).
• Quan hệ tình dục (dù không lây trĩ nhưng cần thận trọng vì áp lực lên vùng chậu).
• Dùng chung đồ dùng cá nhân.
• Mẹ sang con (chỉ mang tính di truyền về thể tạng, không phải lây nhiễm sinh học).

Tuy nhiên, nếu bạn đang nghi ngờ mình mắc bệnh trĩ với các triệu chứng như đại tiện ra máu (huyết nhiệt), sa búi trĩ, bạn nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị chính xác bằng phương pháp kết hợp Đông – Tây y.

Tham khảo thêm: Bệnh trĩ có uống bia & rượu được không, bao nhiêu đủ? (Dưới góc nhìn Đông y, rượu bia là đại nhiệt, dễ làm hỏa độc bùng phát khiến bệnh trĩ trầm trọng hơn).

—

Bệnh trĩ có chữa khỏi không? Phép trị “Bản” và “Tiêu”

Trong Đông y, việc điều trị không chỉ là cắt bỏ búi trĩ (trị Tiêu – ngọn) mà còn phải điều hòa tạng phủ (trị Bản – gốc). Bệnh trĩ có thể chữa khỏi, nhưng khả năng hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, phương pháp điều trị, và đặc biệt là sự kiên trì trong thói quen sinh hoạt.

Khả năng chữa khỏi của bệnh trĩ theo từng giai đoạn (Độ):

• Bệnh trĩ độ 1 (Khí huyết mới ngưng trệ): Có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng các bài thuốc thanh nhiệt, lương huyết, chỉ huyết kết hợp với thay đổi chế độ ăn uống. Lúc này búi trĩ mới hình thành, chính khí còn mạnh nên phục hồi rất nhanh.
• Bệnh trĩ độ 2 (Huyết ứ kết thành khối): Có thể chữa khỏi bằng phương pháp điều trị nội khoa Đông y (thuốc uống kết hợp thuốc ngâm rửa) hoặc ngoại khoa. Mục tiêu là hoạt huyết hóa ứ để búi trĩ tự co lên.
• Bệnh trĩ độ 3 (Trung khí hạ hãm): Khi búi trĩ đã sa ra ngoài và khó tự co, Đông y tập trung vào phép “Bổ trung ích khí” để thăng đề búi trĩ. Tuy nhiên, nếu búi trĩ quá lớn gây tắc nghẹt, phẫu thuật thường là phương pháp hiệu quả nhất để giải quyết phần ngọn.
• Bệnh trĩ độ 4 (Khí huyết hư suy nghiêm trọng): Khó chữa khỏi hoàn toàn chỉ bằng thuốc đơn thuần và thường cần phẫu thuật can thiệp, sau đó dùng Đông y để bồi bổ cơ thể, tránh tái phát.

Để tăng khả năng chữa khỏi, việc “nhân cường tật nhược” (cơ thể khỏe mạnh thì bệnh lùi xa) thông qua điều trị sớm và thay đổi chế độ sinh hoạt là cực kỳ quan trọng.

—

Biện pháp phòng ngừa bệnh trĩ: Dưỡng sinh và Điều độ

Đông y rất coi trọng việc phòng bệnh thông qua “Dưỡng sinh”. Để ngăn ngừa trĩ, chúng ta cần giữ cho hệ thống tiêu hóa (Tỳ Vị) hoạt động trơn tru và khí huyết lưu thông thông suốt.

Chế độ ăn uống (Ẩm thực trị liệu):

• Tăng cường thực phẩm nhuận tràng: Ăn rau xanh, trái cây (như đu đủ, chuối chín), ngũ cốc nguyên hạt giúp làm mềm phân. Trong Đông y, đây là cách bổ sung tân dịch cho đại trường, giảm nguy cơ táo bón do nhiệt kết.
• Uống đủ nước: Ít nhất 2 lít nước mỗi ngày giúp hành khí, hoạt huyết và làm phân mềm để di chuyển dễ dàng qua đường ruột.
• Hạn chế thức ăn “Cay nóng – Nhiều dầu mỡ”: Các loại gia vị như ớt, tiêu, gừng quá mức sẽ tạo ra nội nhiệt, thiêu đốt tân dịch, kích thích hệ tiêu hóa và làm tăng tình trạng huyết nhiệt gây trĩ.

Thói quen sinh hoạt (Hành trì dưỡng sinh):

• Tập thể dục thường xuyên: Các bài tập như đi bộ, đặc biệt là bài tập Nhíu hậu môn (vận động vùng cơ đáy chậu) ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng cường lưu thông máu, thăng đề khí huyết và giảm áp lực lên các tĩnh mạch.
• Tránh “Cửu tọa” (Ngồi quá lâu): Ngồi lâu làm khí trệ. Nên đứng dậy và đi lại ít nhất 5 phút sau mỗi 30 phút ngồi để khí cơ được vận hành.
• Đại tiện điều độ: Đi đại tiện đúng giờ (tốt nhất là giờ Mão từ 5-7h sáng khi kinh Đại Trường hoạt động mạnh nhất) và giữ vệ sinh hậu môn bằng nước ấm sau mỗi lần đi để ngăn ngừa thấp nhiệt gây viêm nhiễm.

Một số biện pháp khác:

• Tránh gắng sức quá đà: Không mang vác vật nặng quá sức vì sẽ khiến khí dồn xuống hạ tiêu, gây áp lực lên búi trĩ.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm cân nếu thừa cân để giảm bớt gánh nặng “đàm thấp” lên cơ thể.
• Sử dụng thảo dược hỗ trợ: Có thể dùng các loại trà thảo mộc có tính mát như hoa hòe, diếp cá để thanh nhiệt, lương huyết sau khi tham khảo ý kiến thầy thuốc.

Hãy nhớ rằng, bệnh trĩ tuy không lây nhưng lại gây đau đớn và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống (Khí uất làm tinh thần mệt mỏi). Trao đổi với bác sĩ về vấn đề bệnh trĩ có lây không và có kế hoạch điều trị, chăm sóc sức khỏe phù hợp. Ngoài ra, người bệnh cần xây dựng lối sống khoa học, “thuận theo tự nhiên”, chế độ ăn uống lành mạnh để cải thiện sức khỏe tổng thể, bảo vệ chính khí của bản thân.

Tham khảo thêm:

• Bệnh trĩ có thể tự khỏi được không? Mất bao lâu?
• Lá bàng chữa bệnh trĩ – Phương pháp dân gian giúp thanh nhiệt, giải độc và co búi trĩ hiệu quả, an toàn.

Would you like me to help you draft a specific East Asian herbal remedy plan or a series of Qigong exercises specifically for hemorrhoid prevention?