Bạch Biến Và Bạch Tạng Giống Hay Khác Nhau?

Bạch biến và bạch tạng là hai căn bệnh về da hoàn toàn khác nhau. Người bệnh bạch tạng mất hẳn hoặc suy giảm sắc tố da, có biểu hiện đồng đều trên da. Trong khi đó, bạch biến là tình trạng những tế bào sản sinh sắc tố da bị phá hủy, có biểu hiện mất màu cục bộ trên da.

Bạch biến và bạch tạng giống hay khác nhau? Góc nhìn Y học cổ truyền và Hiện đại

Trong cấu trúc làn da của mỗi người luôn tồn tại các tế bào chuyên biệt sản sinh ra sắc tố, hay còn gọi là hắc tố Melanin. Theo quan điểm sinh lý học hiện đại, Melanin đóng vai trò như một “lá chắn” bảo vệ da trước tác động của tia cực tím. Dưới ánh nắng mặt trời, các tế bào này tăng cường hoạt động khiến da sậm màu hơn. Ngược lại, người sống ở vùng hàn đới, ít tiếp xúc ánh nắng thường có làn da trắng do lượng hắc tố thấp.

Dưới lăng kính của Y học cổ truyền (YHCT), màu sắc da không chỉ là biểu hiện bên ngoài mà còn phản ánh sự hưng suy của khí huyết và tạng phủ. Làn da hồng hào, nhuận sắc là dấu hiệu của khí huyết sung túc, tạng Phế (chủ bì mao) và tạng Can (chủ tàng huyết) hoạt động nhịp nhàng. Khi quá trình tổng hợp hoặc phân bố sắc tố gặp trục trặc, cơ thể sẽ xuất hiện những biểu hiện bất thường về màu da như trong bệnh bạch tạng và bạch biến.

Bệnh bạch tạng (Albinism) được y học hiện đại xác định là một rối loạn di truyền làm giảm sản xuất hoặc mất hẳn Melanin. Biểu hiện là làn da trắng nhợt nhạt đồng bộ từ khi sinh ra, tóc bạc, mống mắt trong suốt và thị lực kém. Người bệnh rất nhạy cảm với ánh sáng mặt trời.

Trong khi đó, bạch biến (Vitiligo) lại là tình trạng các tế bào sắc tố bị phá hủy cục bộ. Da không mất màu toàn thân mà xuất hiện các mảng trắng bệch, loang lổ, không đều màu trên các vùng cơ thể khác nhau.

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở tính chất “đồng bộ” và “thời điểm”:

• Bạch tạng: Trắng toàn thân (đồng bộ), biểu hiện ngay khi chào đời.
• Bạch biến: Trắng từng mảng (cục bộ), thường phát sinh dần dần theo tuổi đời.

Về nguyên nhân gây bạch biến, y học hiện đại vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, nhưng các giả thuyết chính bao gồm: rối loạn thần kinh gây tự phá hủy enzyme, cơ chế tự miễn (tế bào miễn dịch tấn công tế bào sắc tố) và yếu tố di truyền.

Từ góc nhìn Đông y, bạch biến (hay còn gọi là Bạch điến phong) xảy ra khi “khí huyết bất hòa”, “phong tà xâm kích”. Khi cơ thể suy nhược, can thận bất túc, khí huyết không nuôi dưỡng được làn da, kết hợp với các yếu tố bên ngoài làm tắc nghẽn kinh lạc, dẫn đến sắc tố da bị biến đổi.

Các phương pháp điều trị và cải thiện bệnh bạch biến

Hiện nay, y học vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm hoàn toàn bạch biến, nhưng có nhiều cách giúp cải thiện thẩm mỹ và ổn định vùng da bị ảnh hưởng.

1. Điều trị nội khoa và sự hỗ trợ từ hoạt chất

Các phương pháp Tây y thường tập trung vào việc kích thích sản sinh Melanin thông qua thuốc uống hoặc kem bôi chứa Steroid. Những hoạt chất này giúp vùng da phai màu ổn định trở lại. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc Tây kéo dài có thể gây ra các phản ứng phụ như tăng men gan hoặc vàng da. Do đó, việc theo dõi sát sao của bác sĩ chuyên khoa là vô cùng cần thiết.

2. Sử dụng liệu pháp quang học (PUVA)

Sử dụng ánh sáng Laser hoặc tia UVA kết hợp với thuốc Psoralen là một bước tiến đáng kể. Các bước sóng ánh sáng giúp phục hồi màu sắc trên da bằng cách kích hoạt các tế bào sắc tố còn sót lại. Tuy nhiên, liệu pháp này đòi hỏi sự kiên trì với liệu trình từ 20 – 50 lần chiếu và có thể gây phỏng rộp da nếu không được thực hiện tại cơ sở uy tín.

3. Can thiệp ngoại khoa

Với những trường hợp điều trị nội khoa không hiệu quả, phẫu thuật ghép da hoặc cấy ghép sắc tố là lựa chọn cuối cùng. Bác sĩ sẽ lấy vùng da khỏe mạnh hoặc tách chiết hắc tố Melanin để nuôi cấy và cấy vào vùng da bị mất sắc tố. Phương pháp này đòi hỏi kỹ thuật cao và quy trình chăm sóc hậu phẫu nghiêm ngặt.

4. Tự chăm sóc và chế độ dưỡng sinh tại nhà

Trong Đông y, chế độ ăn uống và sinh hoạt đóng vai trò cực kỳ quan trọng, gọi là “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Đối với người bệnh bạch biến, việc cân bằng âm dương trong cơ thể thông qua lối sống là chìa khóa để kiểm soát bệnh.

• Bảo vệ làn da: Luôn dùng kem chống nắng (SPF trên 15) và che chắn kỹ khi ra ngoài. Trong Y học cổ truyền, việc tránh “nắng độc” giúp bảo vệ phần âm của da không bị hao tổn.
• Dinh dưỡng “dưỡng huyết”: Ưu tiên các thực phẩm giàu axit folic, kẽm, vitamin B và ngũ cốc. Tránh các thực phẩm mang tính “nhiệt” như đồ cay nóng, chiên xào, bia rượu vì dễ làm “huyết nhiệt”, khiến bệnh chuyển biến xấu hơn.
• Thanh lọc cơ thể: Uống đủ nước hàng ngày giúp nuôi dưỡng tế bào và thanh thải độc tố.
• Ổn định tâm lý: Sự tự ti, lo âu (Thần bất an) sẽ gây rối loạn khí cơ, làm bệnh trầm trọng hơn. Hãy luôn giữ tinh thần lạc quan, tập luyện thể dục để tăng cường sức đề kháng.

Lời khuyên cho người bệnh bạch tạng

Vì bạch tạng là chứng trạng tiên thiên, người bệnh cần xác định chung sống hòa bình và bảo vệ cơ thể một cách tối đa. Làn da và đôi mắt của người bạch tạng cực kỳ yếu ớt trước hỏa độc (tia UV).

• Sử dụng trang phục dày, sẫm màu để cản tia UV hiệu quả nhất.
• Luôn đeo kính râm để bảo vệ mống mắt vốn thiếu hụt sắc tố che chắn.
• Bổ sung đầy đủ dưỡng chất để nâng cao “chính khí”, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
• Khám sức khỏe định kỳ để tầm soát sớm các nguy cơ về ung thư da.

Dù là bạch biến hay bạch tạng, việc thấu hiểu cơ thể và lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp sẽ giúp người bệnh tự tin hơn trong cuộc sống. Sự kết hợp giữa tiến bộ của Tây y và tính nhân văn, bền vững của Đông y chính là hướng đi giúp bảo vệ sức khỏe làn da một cách toàn diện nhất.

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức. Để có phác đồ điều trị chính xác nhất cho từng thể trạng, người bệnh nên đến thăm khám trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa uy tín.

Có thể bạn quan tâm:

• Bạch biến nên ăn và kiêng ăn gì tốt cho bệnh?
• Chữa bệnh bạch biến bằng củ riềng có khỏi không?