Vỡ nang buồng trứng là gì? Nguyên nhân, triệu chứng

Vỡ nang buồng trứng có thể dẫn đến đau đớn dữ dội và chảy máu. Tình trạng này thường không nguy hiểm, nhưng cần điều trị phù hợp để đảm bảo sức khỏe. Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, đây không chỉ là một sự cố cơ học mà là hệ quả của một quá trình rối loạn khí huyết và tạng phủ kéo dài.

Vỡ nang buồng trứng theo quan niệm Đông y

Trong Đông y, u nang buồng trứng thường được xếp vào phạm vi chứng Trưng Hà – nghĩa là những khối u cục hình thành trong bụng dưới. Các khối này hình thành do sự ngưng trệ của Khí, Huyết và Đàm thấp tại bào cung (tử cung và buồng trứng).

Khi các khối Trưng Hà này (u nang) phát triển đến một mức độ nhất định, dưới tác động của các yếu tố như chấn thương bụng, quan hệ tình dục mạnh hoặc áp lực nội tại do khí trệ lâu ngày, bao nang có thể bị phá vỡ. Hiện tượng vỡ nang trong Đông y được hiểu là sự bùng phát đột ngột của Huyết ứ và Khí trệ, gây ra những cơn đau nhói như dùi đâm và tình trạng xuất huyết (vỡ mạch lạc).

Căn nguyên và dấu hiệu nhận biết theo y học cổ truyền

Nguyên nhân gây vỡ nang buồng trứng không chỉ đơn thuần là do kích thước u lớn mà còn do sự mất cân bằng sâu sắc trong cơ thể:

• Khí trệ Huyết ứ: Tình chí uất kết khiến Can khí không thông, huyết dịch vì thế mà ngưng trệ, tạo thành khối u. Khi u vỡ, gây đau bụng dữ dội, đau lan ra sau lưng hoặc xuống đùi.
• Nội tiết tố không cân bằng: Đông y coi đây là sự suy yếu của mạch Xung và mạch Nhâm, khiến việc điều hòa huyết dịch tại buồng trứng bị rối loạn.
• Chấn thương bụng: Tác động ngoại lực trực tiếp làm vỡ mạch lạc tại nơi có khối u sẵn có.

Các triệu chứng chị em thường gặp phải khi vỡ nang bao gồm:

• Đau bụng đột ngột: Cơn đau dữ dội ở bụng dưới, thường là một bên, cảm giác đau cố định (đặc trưng của Huyết ứ).
• Buồn nôn và nôn: Do khí nghịch lên khi khối u bị vỡ tác động đến tạng Tỳ và Vị.
• Chảy máu âm đạo: Máu kinh thường sẫm màu, có thể kèm máu cục.
• Mệt mỏi, sắc mặt nhợt nhạt: Dấu hiệu của việc mất huyết (Huyết hư) đột ngột.

Tham khảo thêm: Phương pháp thông tắc vòi trứng (ống dẫn trứng)

Mức độ nguy hiểm của vỡ nang buồng trứng

Hầu hết các trường hợp vỡ nang nhỏ thường tự tiêu sau khi dịch thoát ra. Tuy nhiên, Đông y cảnh báo sự nguy hiểm khi lượng Huyết ứ thoát ra quá nhiều gây thoát huyết (mất máu cấp), dẫn đến tình trạng sốc hoặc “vong dương”.

Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng:

• Kích thước khối Trưng Hà: Khối u càng lớn, lượng dịch và máu tràn ra ổ bụng càng nhiều, nguy cơ nhiễm trùng (Thấp nhiệt) càng cao.
• Lượng máu mất: Nếu mất máu quá nhiều sẽ dẫn đến Huyết hư nặng, làm cơ thể suy kiệt, da xanh xao, mạch nhược.
• Ảnh hưởng đến sinh sản: Vỡ nang có thể để lại sẹo dính tại vòi trứng hoặc buồng trứng, làm cản trở sự lưu thông của mạch Xung – Nhâm, dẫn đến khó thụ thai về sau.

Có thể bạn quan tâm: Bị buồng trứng đa nang muốn có con phải làm sao?

Chẩn đoán và hướng xử lý theo Đông y

Việc chẩn đoán vỡ nang buồng trứng trong Đông y kết hợp giữa “Tứ chẩn” (Vọng, Văn, Vấn, Thiết) và các phương tiện cận lâm sàng hiện đại:

• Vọng chẩn: Xem sắc mặt (nhợt nhạt do mất máu), xem lưỡi (lưỡi tím hoặc có điểm ứ huyết nếu do huyết ứ).
• Thiết chẩn: Bắt mạch thấy mạch Huyền (do đau hoặc khí trệ) hoặc mạch Nhược (do mất máu).
• Kết hợp siêu âm: Để xác định vị trí dịch tràn và kích thước còn lại của nang.

Điều trị vỡ nang buồng trứng bằng Đông y

Nguyên tắc điều trị của Đông y là “Cấp tắc trị tiêu, hoãn tắc trị bản” (Cấp bách thì trị ngọn, thong thả thì trị gốc). Khi nang mới vỡ, cần ưu tiên cầm máu, giảm đau và tán ứ. Sau khi tình trạng ổn định, cần bồi bổ tạng phủ để ngăn ngừa tái phát.

Pháp điều trị trong giai đoạn cấp tính

Nếu chị em bị đau dữ dội và ra máu nhiều, cần phối hợp các phương pháp để bảo tồn sức khỏe:

• Hoạt huyết hóa ứ: Sử dụng các vị thuốc có tác dụng làm tan máu đọng, thông kinh lạc để giảm đau bụng.
• Châm cứu: Tác động vào các huyệt như Tam Âm Giao, Huyết Hải, Khí Hải để điều hòa khí huyết và giảm đau đột ngột.

Pháp điều trị hồi phục và ngăn ngừa (Trị bản)

Sau khi cơn đau đi qua, việc điều trị cần tập trung vào gốc rễ của bệnh:

• Bổ huyết, dưỡng Can: Tăng cường chất lượng máu và chức năng tạng Can để điều hòa kinh nguyệt.
• Kiện Tỳ, trừ đàm: Ngăn chặn việc hình thành đàm thấp – nguyên liệu tạo ra các khối u nang mới.
• Điều hòa mạch Xung – Nhâm: Giúp buồng trứng hoạt động ổn định, ổn định nội tiết tố tự nhiên.

Có thể bạn nên biết: Thuốc Phụ Huyết Khang có tác dụng gì? Giá bán & cách dùng

Biện pháp phòng ngừa và lời khuyên chuyên khoa

Đông y luôn coi trọng việc phòng bệnh hơn chữa bệnh. Chị em có thể giảm thiểu nguy cơ vỡ nang bằng các cách sau:

• Giữ tinh thần lạc quan: Tránh uất ức, giận dữ để Can khí được sơ thông, tránh khí trệ tạo thành khối u.
• Khám phụ khoa định kỳ: Phát hiện sớm các khối Trưng Hà khi còn nhỏ để điều trị bằng thảo dược hiệu quả hơn.
• Chế độ ăn uống: Hạn chế đồ ăn sống lạnh, cay nóng dễ gây thấp nhiệt hoặc hàn ngưng ở bào cung.

Vỡ nang buồng trứng là một lời cảnh báo từ cơ thể về tình trạng mất cân bằng khí huyết trầm trọng. Chị em không nên chủ quan, hãy lắng nghe cơ thể và tham vấn chuyên môn kịp thời để bảo vệ thiên chức làm mẹ và sức khỏe toàn diện của mình.

Tham khảo thêm:

• U nang nước buồng trứng là gì, có nguy hiểm không?
• Chữa buồng trứng đa nang bằng thuốc nam có khỏi không?