Đau khớp gối khi mang thai: Hiểu đúng căn nguyên để mẹ tròn con vuông

Đau khớp gối khi mang thai là vấn đề thường gặp ở mẹ bầu. Tình trạng này xuất hiện có thể do các nguyên nhân cơ học hay những vấn đề khác nghiêm trọng hơn. Mẹ bầu cần sớm khắc phục để tránh ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thai kỳ.

Góc nhìn Đông y về tình trạng đau khớp gối khi mang thai

Theo quan niệm của y học cổ truyền, hệ thống xương khớp do tạng Thận làm chủ (Thận chủ cốt tủy) và được nuôi dưỡng bởi Can huyết (Can chủ cân). Khi mang thai, cơ thể người phụ nữ phải huy động một lượng lớn tinh huyết của tạng phủ để nuôi dưỡng thai nhi. Điều này dễ dẫn đến tình trạng “huyết bất túc”, làm cho các đầu khớp, dây chằng không được nuôi dưỡng đầy đủ, trở nên lỏng lẻo và dễ đau nhức.

Bên cạnh đó, khi chính khí suy giảm do quá trình mang thai nhọc nhằn, các yếu tố ngoại tà như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (độ ẩm) dễ dàng xâm nhập vào kinh lạc vùng gối, gây ra sự bế tắc khí huyết. Dân gian thường gọi đây là chứng Tý. Khí huyết không thông dẫn đến đau nhức (thông tắc bất thống, thống tắc bất thông). Biểu hiện đau khớp gối ở mẹ bầu thường đi kèm với cảm giác tê nặng, mỏi nhừ, nhất là khi thời tiết thay đổi hoặc về đêm.

“Thân thể sản phụ như đóa hoa đang dồn nhựa sống cho nhụy, gốc rễ có vững thì cành lá mới tươi. Việc chăm sóc xương khớp lúc này thực chất là bồi bổ vào phần gốc của khí huyết và tạng phủ.”

Nguyên nhân gây đau khớp gối dưới lăng kính y học

Dưới đây là những phân tích chi tiết về sự hình thành các cơn đau khớp gối trong thai kỳ dưới góc độ chuyên môn:

1. Sự thay đổi nội tiết tố và sự lỏng lẻo của hệ thống “Cân”

Trong thời kỳ mang thai, nội tiết tố trong cơ thể mẹ bầu thường có sự thay đổi lớn. Đặc biệt, hormone relaxin được sản xuất nhiều hơn để làm giãn các dây chằng vùng chậu, chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Tuy nhiên, tác dụng của hormone này không chỉ khu trú ở vùng chậu mà còn làm giãn các dây chằng quanh khớp gối. Theo Đông y, đây chính là hiện tượng “cân lỏng lẻo”, khiến khớp gối mất đi sự vững chãi, dễ bị tổn thương khi di chuyển.

2. Áp lực trọng lượng và sự mất cân bằng Khí lực

Khớp gối là một trong những vị trí khớp phải hứng nhiều áp lực nhất từ trọng lượng cơ thể. Khi mang thai, việc tăng cân nhanh chóng tạo sức ép nặng nề lên sụn khớp. Về mặt khí hóa, bụng bầu lớn làm cản trở sự lưu thông của khí huyết ở hai kinh Túc thái dương và Túc thiếu dương lưu chuyển qua vùng chân, gây ra tình trạng ứ trệ tại đầu gối.

3. Thói quen sinh hoạt và sự ngưng trệ kinh lạc

Nhiều mẹ bầu do mệt mỏi nên ít vận động, dẫn đến khí trệ huyết ứ. Việc lười vận động khiến dịch khớp (được coi là phần Tân dịch nuôi dưỡng khớp) không được sản sinh và luân chuyển đều đặn, gây khô khớp. Ngược lại, những thói quen xấu như đứng quá lâu, ngồi sai tư thế cũng làm ảnh hưởng đến dòng chảy của kinh mạch, khiến tà khí dễ khu trú tại khớp gối.

4. Thiếu hụt dưỡng chất nuôi dưỡng Tạng phủ

Sự thiếu hụt canxi hay vitamin D trong thai kỳ, xét theo y lý, chính là sự suy giảm về phần “Chất” của Thận tinh. Khi Thận không đủ tinh để sinh tủy, xương khớp sẽ trở nên yếu ớt. Nếu không được bổ sung kịp thời, các tế bào sụn khớp dễ bị thoái hóa, gây đau nhức dai dẳng.

5. Các yếu tố bệnh lý tiền tàng

Một số trường hợp mẹ bầu có sẵn cơ địa phong thấp hoặc các bệnh lý như viêm khớp dạng thấp sẽ thấy triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn khi mang thai do cơ thể đang ở trạng thái nhạy cảm.

Cách hỗ trợ cải thiện đau khớp gối an toàn cho mẹ bầu

Trong thai kỳ, việc hạn chế sử dụng tân dược là nguyên tắc tối quan trọng. Thay vào đó, chúng ta có thể áp dụng các liệu pháp tự nhiên, lành tính để điều hòa khí huyết và giảm nhẹ triệu chứng.

1. Vận động liệu pháp điều hòa khí huyết

Việc thực hiện các bài tập nhẹ nhàng giúp kinh lạc được khơi thông, tránh ứ trệ. Mẹ bầu có thể thực hiện các bài tập xoay đầu gối, yoga thai sản hay đi bộ nhẹ nhàng. Đây là cách “dẫn khí” về các khớp vô cùng hiệu quả.

• Cần tập luyện với cường độ vừa phải, lắng nghe phản ứng của cơ thể.
• Nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để có bài tập phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ.

2. Liệu pháp xoa bóp, ấn huyệt (Massage)

Dùng lực từ bàn tay tác động nhẹ nhàng lên vùng khớp gối giúp hoạt huyết, hóa ứ. Các động tác xoa, bóp, miết nhẹ nhàng quanh xương bánh chè giúp kích thích lưu thông máu, giảm tình trạng co cứng cơ và làm dịu cơn đau vào ban đêm, giúp mẹ bầu ngủ ngon hơn.

3. Chườm nóng và chườm lạnh

Đây là phương pháp điều tiết nhiệt năng để giảm đau. Nếu đau nhức do lạnh hoặc mỏi, chườm nóng bằng túi nước ấm (60-70 độ) giúp giãn mạch, thông kinh. Nếu khớp gối có biểu hiện sưng đỏ, nóng rát (nhiệt chứng), mẹ bầu nên áp dụng chườm lạnh nhẹ nhàng để giảm viêm.

4. Ứng dụng thảo dược tự nhiên (Dùng ngoài da)

Sử dụng các vị thuốc Nam có tính ấm, khu phong để chườm đắp bên ngoài là phương pháp an toàn và hiệu quả:

• Lá ngải cứu: Một vị thuốc quý có tính ấm, giúp trừ hàn thấp. Sao nóng lá ngải cứu với một chút muối hạt, bọc vào túi vải và đắp lên gối trong 10-15 phút sẽ thấy cơn đau dịu rõ rệt.
• Gừng tươi: Có tác dụng ôn trung, tán hàn. Mẹ bầu có thể dùng nước gừng đun sôi để xông hoặc ngâm chân (không ngập gối) để giúp khí huyết lưu thông toàn thân, gián tiếp giảm áp lực cho khớp gối.
• Ớt cayenne hoặc tinh dầu thảo dược: Massage nhẹ nhàng giúp làm ấm khớp, tuy nhiên cần kiểm tra phản ứng trên da trước khi dùng diện rộng.

Phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe xương khớp thai kỳ

Để hành trình mang thai trở nên nhẹ nhàng hơn, việc chủ động phòng ngừa đau nhức xương khớp là điều cần thiết:

• Xây dựng chế độ ăn uống giàu canxi, phospho và vitamin D từ các thực phẩm tự nhiên như cá, tôm, rau xanh đậm.
• Giữ ấm vùng khớp, tránh để gió lạnh trực tiếp thổi vào đầu gối khi ngủ hoặc khi đi ra ngoài.
• Lựa chọn giày dép bệt, có độ bám tốt, hạn chế tuyệt đối giày cao gót để tránh làm sai lệch trục khớp gối.
• Cân đối thời gian nghỉ ngơi và làm việc, tránh đứng hoặc ngồi một chỗ quá lâu.

Đau khớp gối khi mang thai dù thường gặp nhưng không nên chủ quan. Khi các cơn đau đi kèm với sưng lớn, nóng đỏ hoặc hạn chế vận động nghiêm trọng, mẹ bầu cần được các chuyên gia y tế đánh giá cụ thể để có hướng hỗ trợ kịp thời, đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Để nhận được những tư vấn kỹ lưỡng hơn về tình trạng đau nhức xương khớp trong thai kỳ theo y pháp cổ truyền, bà con có thể liên hệ trực tiếp qua Zalo 0972.606.773 hoặc trao đổi với đội ngũ chuyên gia tại Messenger Lão Tuấn để được hỗ trợ tận tình.