Virus Gây Bệnh Giời Leo Là Loại Virus Gì? Có Nguy Hiểm Không?

Bệnh giời leo, hay còn gọi là zona thần kinh trong y học hiện đại, vốn không còn xa lạ với người Việt. Tuy nhiên, dưới lăng kính của Y học cổ truyền (YHCT), căn bệnh này không chỉ đơn thuần là sự tấn công của một loại vi sinh vật bên ngoài mà còn là hệ quả của sự mất cân bằng bên trong cơ thể, khi “nội tạng suy yếu” tạo điều kiện cho “ngoại tà xâm nhập”. Hiểu rõ về loại virus gây bệnh giời leo theo cả hai chiều hướng Đông – Tây y sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện và phương pháp đối phó hiệu quả nhất.

Virus gây bệnh giời leo là loại virus gì?

Theo y học hiện đại, thủ phạm chính gây ra bệnh giời leo chính là virus Varicella-Zoster (VZV). Đây cũng chính là tác nhân gây ra bệnh thủy đậu ở trẻ em. Loại virus này thuộc họ Herpesviridae, có đặc tính kỳ lạ là sau khi gây bệnh thủy đậu và “rút lui”, chúng không bị tiêu diệt hoàn toàn mà lẩn trốn vào các hạch thần kinh cảm giác trong cơ thể người.

Dưới đây là những đặc điểm sinh học và dịch tễ của loại virus “ẩn mình” này:

1. Đặc điểm sinh học và cấu tạo

Varicella-Zoster là một loại virus có cấu trúc phức tạp. Chúng có hình cầu, kích thước vô cùng nhỏ bé (khoảng 180 – 200 nm). Cấu tạo của chúng bao gồm:

• Một phân tử ADN sợi kép chứa mã di truyền.
• Lớp vỏ capsid đối xứng bảo vệ lõi protein bên trong.
• Lớp vỏ ngoài (envelope) lấy từ màng nhân tế bào chủ, giúp chúng dễ dàng xâm nhập và ngụy trang trong cơ thể.

Một điểm đáng lưu ý là loại virus này có sức đề kháng rất yếu với môi trường bên ngoài. Chúng gần như chỉ có thể tồn tại và sinh sôi trong cơ thể người hoặc tế bào linh trưởng. Khi ra ngoài môi trường tự nhiên, chúng dễ dàng bị tiêu diệt bởi các yếu tố nhiệt độ và hóa chất thông thường.

2. Dịch tễ học và khả năng gây bệnh của Varicella-Zoster

Về dịch tễ học:

Con người là ổ bệnh duy nhất của virus Varicella-Zoster. Virus chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các nốt mụn nước. Thời điểm giao mùa, đặc biệt là từ cuối đông sang đầu xuân, là lúc virus hoạt động mạnh nhất và dễ bùng phát thành dịch nếu chính khí của cộng đồng suy giảm.

Khả năng gây bệnh:

Virus này có khả năng gây ra hai trạng thái bệnh lý khác nhau tùy thuộc vào thời điểm và sức khỏe của vật chủ:

• Bệnh thủy đậu (Varicella): Thường xảy ra trong lần đầu tiên cơ thể tiếp xúc với virus. Virus nhân lên ở đường hô hấp, sau đó đi vào máu và gây ra tình trạng phát ban, nổi mụn nước toàn thân kèm sốt cao.
• Bệnh giời leo (Herpes Zoster): Đây là sự tái hoạt động của virus sau nhiều năm ẩn náu. Khi gặp điều kiện thuận lợi (miễn dịch suy giảm, stress, bệnh nan y), virus “thức tỉnh”, chạy dọc theo dây thần kinh và gây tổn thương da ở khu vực mà dây thần kinh đó chi phối.

3. Phương pháp chẩn đoán vi sinh

Để xác định sự hiện diện của virus Varicella-Zoster, y học hiện đại sử dụng các phương pháp:

• Chẩn đoán trực tiếp: Lấy dịch tiết từ nốt mụn nước để soi dưới kính hiển vi (tìm tế bào khổng lồ nhiều nhân – tế bào Tzanck) hoặc nhuộm huỳnh quang để phát hiện kháng nguyên virus.
• Chẩn đoán gián tiếp: Xét nghiệm máu để tìm các kháng thể IgG và IgM thông qua kỹ thuật ELISA, giúp xác định người bệnh đang ở giai đoạn cấp tính hay đã từng nhiễm trong quá khứ.

Virus gây bệnh giời leo có nguy hiểm không?

Nhiều người chủ quan cho rằng giời leo chỉ là bệnh ngoài da thông thường, chỉ cần bôi vài loại thuốc là khỏi. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa chuyên sâu, virus Varicella-Zoster tiềm ẩn nhiều mối nguy hại khôn lường nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời.

Cơn đau do giời leo gây ra trong Đông y được ví như “đau như dao cắt, như lửa thiêu”. Đó là tình trạng huyết ứ, khí trệ nặng nề tại kinh lạc. Nếu hỏa độc không được giải trừ tận gốc, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng:

• Đau thần kinh hậu Zona: Đây là biến chứng ám ảnh nhất. Ngay cả khi các nốt mụn đã lành, cơn đau vẫn dai dẳng hàng tháng, hàng năm do dây thần kinh đã bị virus làm tổn thương nghiêm trọng.
• Bội nhiễm da: Các nốt mụn nước bị vỡ ra, nếu không giữ gìn vệ sinh sẽ dẫn đến nhiễm trùng, loét da, để lại sẹo xấu (thấp nhiệt độc thịnh).
• Biến chứng mắt: Nếu virus tấn công dây thần kinh số V đi vào mắt, có thể gây viêm giác mạc, thậm chí là mù lòa.
• Viêm não, viêm phổi: Trong những trường hợp chính khí quá suy kiệt, virus có thể xâm nhập sâu vào các tạng phủ, gây viêm màng não hoặc viêm phổi cấp tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Đặc biệt, phụ nữ mang thai nhiễm virus này cần cực kỳ cẩn trọng vì nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi như dị tật bẩm sinh hoặc sảy thai. Trẻ em và người cao tuổi cũng là những đối tượng dễ gặp biến chứng nặng nề nhất.

Để phòng ngừa sự tấn công của loại virus này, việc tiêm phòng vaccine là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, việc giữ cho tâm thế bình an, ăn uống điều độ để bồi bổ “tỳ vị”, giữ vững “chính khí” chính là lá chắn thép giúp cơ thể chống lại mọi sự xâm nhập của ngoại tà.

Có thể bạn quan tâm:

• Bị giời leo khi đang cho con bú có nguy hiểm không? Cách xử lý
• Trẻ sơ sinh bị giời leo có sao không? Gặp biến chứng gì?