Ghẻ Lở – Hắc Lào Giống Hay Khác Nhau, Làm Sao Phân Biệt?

Ghẻ lở và hắc lào là các tình trạng da liễu phổ biến trong đời sống hàng ngày. Do biểu hiện thực thể của hai bệnh lý này khá giống nhau nên dễ xảy ra tình trạng nhầm lẫn trong việc nhận diện. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y học, bệnh ghẻ và hắc lào đều khác nhau hoàn toàn về tính chất, mức độ ảnh hưởng, nguyên nhân và hướng điều trị.

Ghẻ lở và hắc lào dưới góc nhìn Đông – Tây y: Giống hay khác nhau?

Hắc lào và ghẻ lở là một trong số các bệnh da liễu thường gặp nhất, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam. Tây y xác định ghẻ lở (bệnh ghẻ) là tổn thương da do sự xâm nhập, đào hang và ký sinh của bọ ve Sarcoptic scabies. Trong khi đó, hắc lào lại là dạng nhiễm trùng da do vi nấm thuộc nhóm Dermatophytes gây ra.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), cả hai căn bệnh này đều thuộc phạm vi các chứng bệnh do ngoại tà xâm nhập kết hợp với tình trạng tạng phủ suy yếu. Tuy nhiên, căn nguyên sâu xa có sự khác biệt:

• Bệnh ghẻ (Ghẻ sang): Thường do thấp nhiệt uất kết ở da, kết hợp với việc tiếp xúc với ký sinh trùng (trùng độc) gây ra. Khi “thấp” và “nhiệt” giao tranh, độc tố tích tụ phát lộ ra ngoài bằng các mụn nước nhỏ.
• Hắc lào (Tê khiết sang/Lác đồng tiền): Do phong tà, thấp tà và nhiệt tà xâm kích vào chân lông, kẽ da. Khi tỳ vị vận hóa kém, thấp nhiệt nội sinh tạo điều kiện cho vi nấm (phong độc) cư ngụ và phát triển thành vòng tròn.

Việc nhầm lẫn trong chẩn đoán không chỉ khiến quá trình điều trị kéo dài mà còn có thể khiến độc tố ngấm sâu vào huyết phận, gây ra những biến chứng khó lường.

Cách phân biệt ghẻ lở – hắc lào qua triệu chứng thực thể

Dù cùng gây ra những cơn ngứa ngáy điên đảo, nhưng nếu chú ý quan sát kỹ “hình thức” của tổn thương, bạn hoàn toàn có thể phân biệt được hai loại bệnh này.

1. Biểu hiện thực thể

Bệnh ghẻ:

Đặc điểm: Bệnh ghẻ đặc trưng bởi tổn thương da dạng mề đay, phát ban và có kèm theo các mụn nước nhỏ mọc riêng rẽ. Trong Đông y, đây là dấu hiệu của “thấp độc” phát tác. Các vùng da bị ảnh hưởng thường có màu đỏ tươi (nhiệt vượng). Theo thời gian, do gãi nhiều làm trầy xước, da dễ bị chàm hóa, mụn mủ, bội nhiễm (thấp nhiệt hóa hỏa).

Vị trí: Con ghẻ có xu hướng tìm đến những vùng da mỏng, ẩm ướt để đào hang. Do đó, vị trí điển hình thường là kẽ ngón tay, ngấn cổ tay, lòng bàn tay, quanh rốn, mông, bộ phận sinh dục.

Hắc lào:

Đặc điểm: Hắc lào biểu hiện bằng các quầng đỏ hình tròn như đồng tiền xu (nên gọi là lác đồng tiền). Đây là hình ảnh đặc trưng của “phong độc” ngưng tụ. Vùng trung tâm thường có xu hướng lành trước, xung quanh viền nổi mụn nước li ti. Da hắc lào thường khô ráo hơn ghẻ nhưng khi đổ mồ hôi sẽ cực kỳ ngứa.

Vị trí: Thường xuất hiện ở các vùng da kín, dễ ra mồ hôi như bẹn, háng, nách, ngực, bụng hoặc mặt.

2. Triệu chứng cơ năng (Cảm giác ngứa)

Đây là điểm mấu chốt để nhận diện “kẻ thù” đang trú ngụ trên da:

• Bệnh ghẻ: Ngứa dữ dội nhất là về đêm. Theo Đông y, đêm là lúc âm thịnh dương suy, con ghẻ cái hoạt động mạnh để đào hang đẻ trứng, gây kích thích phong động làm người bệnh không thể ngủ yên.
• Hắc lào: Ngứa phát sinh bất kể ngày đêm nhưng tăng lên rõ rệt khi cơ thể nóng lên và đổ mồ hôi. Lúc này, thấp nhiệt vận động khiến nấm phát triển mạnh gây châm chích.

Hắc lào thường lành tính hơn, biến chứng chủ yếu là nhiễm trùng da cục bộ. Tuy nhiên, bệnh ghẻ nếu không kiểm soát tốt, độc tố ký sinh trùng có thể chạy vào máu gây viêm cầu thận cấp (huyết nhiệt độc nặng) rất nguy hiểm.

Phương pháp điều trị hắc lào và ghẻ lở hiệu quả

Nguyên tắc chung của điều trị cả hai bệnh này là kết hợp “trong đánh ra, ngoài bôi vào” để vừa diệt tác nhân gây bệnh, vừa bồi bổ vệ khí.

1. Điều trị bệnh ghẻ lở

Trong y học hiện đại, mục tiêu là tiêu diệt ký sinh trùng và trứng của chúng. Các loại thuốc bôi tại chỗ thường dùng như:

• Thuốc mỡ lưu huỳnh (Sulfur) – một loại dược chất có tính sát trùng từ lâu đời.
• Dung dịch DEP (Diethylphthalate) bôi trực tiếp vào các nốt ghẻ.
• Kết hợp tắm xà phòng y tế hoặc các loại lá dân gian có tính kháng khuẩn cao như lá đắng, cúc tần, lá đào.

2. Điều trị bệnh hắc lào

Với hắc lào, trọng tâm là ức chế sự phát triển của vi nấm. Các loại thuốc thường dùng bao gồm:

• Thuốc bôi kháng nấm: Nizoral, Lamisil, dung dịch ASA hoặc BSI.
• Thuốc uống: Itraconazol, Ketoconazol (chỉ dùng khi nấm lan rộng và có chỉ định của bác sĩ do thuốc có tác dụng phụ lên gan).

Chủ động phòng ngừa ghẻ lở và hắc lào tái phát

Cả ghẻ và hắc lào đều là những bệnh lý “ưa” sự ẩm ướt và kém vệ sinh. Để làn da luôn khỏe mạnh, bà con cần thực hiện các biện pháp sau:

• Giữ da khô thoáng: Luôn lau khô người sau khi tắm, tránh mặc quần áo ẩm ướt hoặc quá chật gây bí bách lỗ chân lông.
• Vệ sinh môi trường sống: Thường xuyên giặt giũ chăn màn, gối, khăn tắm và phơi dưới nắng to để tiêu diệt mầm bệnh. Ánh nắng mặt trời chính là “dương khí” tự nhiên giúp diệt khuẩn cực tốt.
• Hạn chế tiếp xúc: Không dùng chung đồ cá nhân với người đang nhiễm bệnh. Nếu trong nhà có người bị ghẻ, cần điều trị đồng loạt để tránh lây nhiễm chéo.
• Chế độ ăn uống: Tăng cường các loại thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất để nâng cao “vệ khí”. Tránh các thực phẩm cay nóng, kích thích vì chúng làm tăng nhiệt độc trong cơ thể.

Ghẻ lở và hắc lào tuy không đe dọa tính mạng tức thời nhưng lại gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và tâm lý. Hiểu đúng bệnh, dùng đúng thuốc sẽ giúp bà con nhanh chóng lấy lại làn da khỏe mạnh và sự tự tin trong cuộc sống.

Có thể bạn quan tâm:

• 8 cách chữa hắc lào tại nhà hiệu quả nhanh nhất
• 10 thuốc trị hắc lào tốt nhất hiện nay – hiệu quả tận gốc