Đau Tức Vùng Ức Ngay Dưới Mỏ Ác Là Bệnh Gì? Cách Xử Lý

Đau tức vùng ức ngay dưới mỏ ác là triệu chứng thường gặp, không chỉ cảnh báo các vấn đề về tiêu hóa mà còn liên quan đến mạch vành hay hô hấp. Theo Đông y, đây thường là dấu hiệu của tình trạng khí trệ, huyết ứ hoặc tỳ vị hư hàn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.

Đau tức vùng ức ngay dưới mỏ ác cảnh báo bệnh gì?

Trong y học, vùng ức (thượng vị) là nơi “cửa ngõ” của nhiều tạng phủ quan trọng. Nếu chỉ là cơn đau thoáng qua sau khi ăn quá no, có thể do thực tích (thức ăn tích tụ). Tuy nhiên, nếu đau âm ỉ hoặc dữ dội kéo dài, đó là lời cảnh báo từ cơ thể về các bệnh lý thực thể.

Dưới góc nhìn kết hợp Đông – Tây y, tình trạng đau tức vùng ức thường khu trú vào các nhóm bệnh lý sau:

1. Bệnh mạch vành (Tâm thống)

Tây y xác định bệnh mạch vành xảy ra khi các nhánh động mạch bị hẹp do mảng bám, gây cản trở lưu thông máu. Dưới góc nhìn Đông y, đây thuộc chứng “Tâm thống” hoặc “Hung tý”, do tâm huyết ứ trệ, không thông gây đau.

Người bệnh thường cảm thấy ngực bị bóp nghẹt, nóng ran, đau lan từ ngực xuống vùng ức. Nếu không được xử lý, tình trạng “huyết ứ” nặng hơn có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

2. Bệnh lý đường hô hấp (Phế khí nghịch)

Hệ hô hấp (tạng Phế) khi bị tổn thương sẽ làm rối loạn quá trình trao đổi khí. Các bệnh lý như hen suyễn, phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) hay phù phổi không chỉ gây khó thở mà còn tạo áp lực ngược lên vùng ức.

• Hen suyễn: Phế khí bị tắc nghẽn, gây ho khan, đau tức ngực và ức.
• Phổi tắc nghẽn: Tình trạng viêm mãn tính khiến đờm đặc tích tụ, gây cản trở khí cơ.
• Phù phổi: Dịch ứ tại túi khí, gây cảm giác ngột ngạt, tim đập nhanh và đau tức dữ dội khi nằm.

3. Bệnh tuyến tụy

Tuyến tụy nằm ngay vùng thượng vị. Khi viêm tụy cấp xảy ra (thường do thấp nhiệt uất kết bởi rượu bia hoặc sỏi mật), cơn đau sẽ bùng phát dữ dội từ dưới mỏ ác lan ra sau lưng. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa cần được can thiệp ngay lập tức.

4. Trào ngược dạ dày thực quản (Tỳ vị khí nghịch)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau tức vùng ức. Tây y giải thích do axit dịch vị trào ngược bào mòn niêm mạc. Đông y coi đây là chứng “Vị khí nghịch” – thay vì đi xuống để tiêu hóa thức ăn, khí lại đẩy ngược lên trên.

Người bệnh thường bị nóng rát vùng ức, ợ chua, buồn nôn, miệng tiết nhiều nước bọt. Bệnh trào ngược dạ dày nếu kéo dài sẽ gây viêm loét thực quản, hẹp thực quản.

Xem thêm: Bệnh trào ngược dạ dày thực quản có nguy hiểm không? Chuyên gia cảnh báo

5. Viêm loét dạ dày tá tràng

Tình trạng “Vị quản thống” (đau vùng dạ dày) trong Đông y thường do can khí phạm vị hoặc tỳ vị hư hàn. Những vết loét trên niêm mạc do vi khuẩn HP hoặc thói quen ăn uống thất thường gây ra những cơn đau tức dưới mỏ ác, kèm theo đầy bụng, rối loạn tiêu hóa.

6. Co thắt và viêm loét thực quản

Sự rối loạn cơ trơn thực quản hoặc các ổ loét do axit trào ngược lâu ngày khiến quá trình vận chuyển thức ăn bị gián đoạn. Cơn đau thường không dữ dội như đau dạ dày nhưng gây cảm giác nghẹn, khó nuốt và đau tức âm ỉ vùng ức.

7. Các nguyên nhân ngoại lai khác

• Chấn thương ngực: Tổn thương cơ, xương sườn do va đập.
• Bóc tách động mạch chủ: Một tình trạng nguy cấp khi lớp nội mạc động mạch chủ bị rách, gây đau lan tỏa vùng ức, choáng váng.

Cách xử lý khi bị đau tức vùng ức ngay dưới mỏ ác

Tùy vào mức độ và tần suất, bà con có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà hoặc cần can thiệp y tế chuyên sâu.

1. Các liệu pháp tự nhiên và dưỡng sinh

Nếu cơn đau do đầy hơi, khó tiêu hoặc căng thẳng (can khí uất kết), có thể áp dụng:

• Chườm ấm vùng thượng vị: Sử dụng túi chườm hoặc muối rang ấm giúp tán hàn, hành khí, giảm đau tức thì.
• Thay đổi tư thế: Ngồi thẳng lưng để giảm áp lực lên cơ hoành và dạ dày.
• Trà thảo mộc: Một ly trà gừng ấm giúp làm ấm tỳ vị, giảm co thắt dạ dày hiệu quả.
• Hít thở sâu (Phép dưỡng sinh): Giúp điều hòa khí huyết, giảm bớt áp lực tâm lý – một nguyên nhân gây co thắt dạ dày thực quản.

2. Thăm khám và chẩn đoán chính xác

Đừng chủ quan khi cơn đau không còn là “thoảng qua”. Bà con cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu “báo động đỏ”:

• Cơn đau tức kéo dài, tần suất dày đặc không giảm khi nghỉ ngơi.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen (dấu hiệu xuất huyết).
• Khó thở, vã mồ hôi, đau lan lên hàm hoặc ra cánh tay (dấu hiệu tim mạch).
• Sốt cao, sụt cân không rõ nguyên nhân.

Nếu cơn đau tức vùng ức kích hoạt thường xuyên, bà con hãy chủ động tìm đến bác sĩ để tìm ra chính xác nguyên nhân

3. Điều trị theo phác đồ Đông – Tây y kết hợp

Việc điều trị cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ chuyên khoa:

• Tây y: Sử dụng các thuốc kháng axit, giảm đau, hoặc can thiệp ngoại khoa khi có bóc tách động mạch, thủng dạ dày.
• Đông y: Tập trung vào việc điều hòa tạng phủ, sử dụng các bài thuốc Nam dược từ Chè dây, Dạ cẩm, Ô tặc cốt… để phục hồi niêm mạc dạ dày, ổn định khí cơ lâu dài.

Đau tức vùng thượng vị dưới mỏ ác là tín hiệu cơ thể đang cầu cứu. Hãy theo dõi sát sao và can thiệp đúng lúc để bảo vệ sức khỏe của chính mình.

Bạn có thể tham khảo thêm:

• Đau vùng thượng vị về đêm là bệnh gì, nguy hiểm không?
• Các bệnh về dạ dày thường gặp và cách xử lý