Gai cột sống và cách vận bài thuốc Đông y giúp bà con hồi phục tận gốc

Gai cột sống là một trong những hệ quả tất yếu của quá trình lão hóa tự nhiên hoặc do những áp lực quá tải lên hệ thống xương khớp kéo dài. Trong góc nhìn của Y học cổ truyền, đây không đơn thuần là sự xuất hiện của các mấu xương thừa, mà là biểu hiện của sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí, giữa sự nuôi dưỡng và sự thoái hóa của cơ thể.

Bản chất bệnh gai cột sống dưới lăng kính Đông y

Theo quan niệm của Đông y, bệnh gai cột sống thuộc phạm vi chứng Tý hoặc Thống phong. Căn nguyên cốt lõi được xác định bởi sự kết hợp của hai yếu tố nội nhân và ngoại nhân.

Về nội nhân, thận chủ cốt tủy, can chủ cân. Khi tuổi tác cao hoặc lao lực quá độ, chức năng của tạng Can và Thận bị suy giảm, không còn đủ sức nuôi dưỡng hệ thống xương khớp (cốt) và dây chằng (cân). Khi phần gốc đã yếu, các yếu tố ngoại tà như Phong, Hàn, Thấp, Nhiệt dễ dàng thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc.

Sự xâm nhập của tà khí gây ra tình trạng khí trệ huyết ứ. Khí huyết không lưu thông được dẫn đến sự bồi đắp bất thường tại các khớp xương, hình thành nên các “gai”. Đây chính là biểu hiện của việc cơ thể cố gắng bù đắp cho sự lỏng lẻo của cấu trúc xương khớp nhưng lại gây ra sự tắc nghẽn, đau nhức.

Thông bất thống, thống bất thông – Khi khí huyết lưu thông bình thường thì không đau, khi có sự đau đớn tức là khí huyết đang bị tắc nghẽn.

Các thể bệnh thường gặp và cơ chế hình thành triệu chứng

Trong thực tế lâm sàng, người bệnh gai cột sống thường rơi vào các thể bệnh phổ biến sau:

• Thể phong hàn thấp: Người bệnh thường đau tăng khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là khi trời lạnh hoặc ẩm ướt. Cảm giác đau âm ỉ, tê nặng ở vùng cột sống, đôi khi lan xuống chi dưới.
• Thể can thận hư: Thường gặp ở người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính. Đau lưng mỏi gối, đau tăng về đêm hoặc khi làm việc mệt mỏi, đi kèm với các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt.
• Thể khí huyết ứ trệ: Đau nhói tại một điểm cố định, cảm giác như dùi đâm, vận động khó khăn, thường xuất hiện sau các chấn thương hoặc bê vác nặng sai tư thế.

Việc nhận diện đúng thể bệnh giúp chúng ta hiểu rằng không phải mọi cái gai đều cần “cắt bỏ”, mà quan trọng là phải giải tỏa sự bế tắc và hồi phục chức năng tạng phủ bên trong.

Định hướng hỗ trợ cải thiện qua các bài thuốc cổ truyền

Các bài thuốc Đông y hướng tới mục tiêu: Khu phong, tán hàn, trừ thấp, hoạt huyết hóa ứ và đặc biệt là bổ can thận. Dưới đây là một số hướng tiếp cận bài thuốc theo các thể bệnh (mang tính tham khảo chuyên môn):

Hướng bài thuốc bồi bổ và giảm đau

Sử dụng các vị thuốc có tính ấm, thông kinh lạc để giúp khí huyết vận hành trơn tru hơn:

• Thành phần tiêu biểu: Bạch thược, Uy linh tiên, Mộc qua, Đỗ trọng, Cát căn, Cam thảo, Kê huyết đằng.
• Tác dụng: Hỗ trợ thư cân, hoạt lạc, giúp giảm tình trạng co thắt cơ xung quanh vùng có gai xương.

Hướng bài thuốc cho thể bệnh nặng, lâu ngày

Đối với những trường hợp mạn tính, cần sử dụng các vị thuốc mạnh hơn để khu phong, trừ thấp và bổ huyết:

• Thành phần tiêu biểu: Kỳ xà, Tần giao, Chế phụ tử, Đương quy, Xích thược, Quế chi, Tàm sa, Sinh địa.
• Tác dụng: Hỗ trợ trừ tà khí nằm sâu trong kinh lạc, nuôi dưỡng huyết mạch.

Hướng bài thuốc kiện cốt, cường thân

Tập trung vào việc củng cố cấu trúc xương khớp từ bên trong:

• Thành phần tiêu biểu: Tam thất, Lộc giác, Độc hoạt, Tục đoạn, Long cốt, Sinh địa, Đỗ trọng.
• Tác dụng: Hỗ trợ làm mạnh gân xương, giảm tốc độ thoái hóa cột sống.

Việc áp dụng các bài thuốc cần sự kiên trì và tuân thủ chặt chẽ liều lượng. Tùy vào cơ địa, mỗi người sẽ có khả năng hấp thụ và đáp ứng khác nhau. Người bệnh nên sắc thuốc đúng cách để tinh chất thảo dược được chiết xuất tối đa, giúp cơ thể dễ dàng hấp thụ.

Những lưu ý quan trọng để bảo vệ cột sống

Sử dụng thuốc chỉ là một phần, việc duy trì một lối sống thuận tự nhiên là chìa khóa để giữ cho cột sống luôn dẻo dai:

• Lắng nghe cơ thể: Khi có dấu hiệu đau mỏi, cần nghỉ ngơi và đánh giá lại tư thế làm việc. Tránh việc bê vác nặng đột ngột gây tổn thương kinh lạc.
• Chế độ dinh dưỡng: Ưu tiên các thực phẩm giúp bổ huyết, dưỡng cốt. Nhiều bệnh nhân băn khoăn bị gai cột sống có nên uống canxi hay không, thực tế việc bổ sung cần sự cân đối và theo chỉ dẫn của chuyên gia để tránh tình trạng lắng đọng.
• Vận động phù hợp: Các bài tập nhẹ nhàng như dưỡng sinh, đi bộ giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng đình trệ dẫn đến ứ huyết tại khớp.
• Kiên trì trị liệu: Đông y không mang lại kết quả tức thì như các loại thuốc giảm đau hóa dược nhưng mang lại sự ổn định lâu dài.

Cột sống là điểm tựa của sinh mệnh, chăm sóc cột sống chính là bảo vệ nguồn nhựa sống của cơ thể.

Trong một số trường hợp nặng, khi gai xương chèn ép sâu vào thần kinh gây teo cơ, đại tiểu tiện không tự chủ, việc tham khảo ý kiến về mổ gai cột sống là cần thiết để tránh các biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, việc phục hồi bằng Đông y vẫn đóng vai trò then chốt để củng cố sức khỏe xương khớp.

Gai cột sống không phải là dấu chấm hết cho sự vận động. Bằng hiểu biết đúng đắn và hướng tiếp cận nhân văn từ Y học cổ truyền, chúng ta hoàn toàn có thể chung sống hòa bình và cải thiện chất lượng cuộc sống một cách chủ động.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc vận động do gai cột sống hoặc muốn tìm hiểu kỹ hơn về tình trạng sức khỏe của mình, hãy liên hệ để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.

Tham khảo thêm:

• Bài thuốc chữa thoái hóa cột sống từ lá ngải cứu
• điều trị thoái hóa cột sống cổ bằng các bài thuốc nam