Bệnh Lác Đồng Tiền Là Gì? Nguyên Nhân Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Bệnh lác đồng tiền gây ra các vùng tổn thương da có ranh giới rõ ràng, khiến người bệnh ngứa ngáy, đau rát, khó chịu. Nếu không phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể phát triển mạnh và chuyển thành mạn tính, gây khó khăn trong việc điều trị về sau.

Bệnh lác đồng tiền là gì?

Bệnh lác đồng tiền, hay còn gọi là hắc lào, dưới lăng kính của Y học hiện đại là tình trạng nhiễm nấm thuộc nhóm Dermatophytes (điển hình là Epidermophyton và Trichophyton). Tuy nhiên, trong Đông y, căn bệnh này thuộc phạm vi chứng “Tề tiễn” hoặc “Cổ tiễn”. Đây là trạng thái da bị tà độc xâm nhập, gây ra những vòng tròn đỏ rực như hình đồng tiền cổ, với phần rìa nổi mụn nước li ti và trung tâm có xu hướng lành trước.

Bệnh có thể khởi phát ở bất kỳ ai, nhưng đặc biệt ưa thích những cơ thể có chính khí suy yếu, thường xuyên làm việc trong môi trường ẩm thấp. Nam giới ở độ tuổi thanh thiếu niên và trung niên thường có tỷ lệ mắc cao hơn do đặc thù vận động nhiều, mồ hôi ứ trệ tạo điều kiện cho thấp nhiệt kết tụ.

Lác đồng tiền có lây không?

Dưới góc độ khoa học, nấm Dermatophytes có khả năng phát tán bào tử rất mạnh, khiến lác đồng tiền trở thành căn bệnh dễ lây lan qua nhiều con đường:

• Tiếp xúc da trực tiếp với người đang bị tổn thương.
• Sử dụng chung vật dụng cá nhân như khăn tắm, quần áo, lược chải đầu (đối với lác da đầu).
• Tiếp xúc với thú cưng (chó, mèo) bị nhiễm nấm.
• Môi trường công cộng ẩm ướt như bể bơi, phòng tắm hơi.

Về mặt Đông y, việc lây nhiễm này được giải thích là do “Cảm nhiễm ngoại tà”. Khi cơ thể tiếp xúc với nguồn bệnh trong điều kiện vệ sinh kém, tà khí thừa cơ xâm nhập qua các kẽ hở của vệ khí (hệ miễn dịch) để gây bệnh trên da.

=> Xem thêm: Bị hắc lào lâu năm và các cách điều trị dứt điểm

Nguyên nhân mắc bệnh lác đồng tiền

Tây y chỉ rõ thủ phạm là các loại nấm như Trichophyton, Epidermophyton và Microsporum. Tuy nhiên, để những bào tử nấm này “nảy mầm” và phát triển thành bệnh, cần có các yếu tố thuận lợi:

• Vệ sinh thân thể kém: Mồ hôi và bã nhờn tích tụ là môi trường lý tưởng cho nấm sinh sôi.
• Môi trường sống: Nguồn nước bẩn, không khí ẩm thấp.
• Suy giảm miễn dịch: Chính khí hư hao khiến cơ thể không còn khả năng tự bảo vệ trước sự tấn công của vi nấm.

Đông y đi sâu hơn vào căn nguyên nội tại, cho rằng bệnh hình thành do 3 yếu tố chính: Phong, Thấp và Nhiệt. Khi phong tà kết hợp với thấp tà uất kết tại da lâu ngày hóa nhiệt, gây ra tình trạng khí huyết ứ trệ, không nuôi dưỡng được da thịt, dẫn đến khô ráp, bong tróc và ngứa ngáy dữ dội.

Dấu hiệu và hình ảnh bệnh lác đồng tiền

Các triệu chứng thường lộ diện sau khoảng 4 – 14 ngày tiếp xúc với nguồn bệnh. Dấu hiệu nhận biết điển hình bao gồm:

• Xuất hiện các đốm đỏ hình tròn hoặc bầu dục, ranh giới rất rõ ràng với vùng da lành.
• Phần rìa vết thương nổi nhiều mụn nước lấm tấm, trung tâm có xu hướng nhạt màu hơn.
• Cảm giác ngứa ngáy râm ran, đặc biệt ngứa dữ dội khi cơ thể ra mồ hôi hoặc về đêm (thời điểm phong tà hoạt động mạnh).
• Da khô, bong vảy li ti.

Tùy vào vị trí trú ngụ của tà độc mà biểu hiện sẽ có chút khác biệt:

• Da đầu: Gây rụng tóc từng mảng, tạo thành các vết hói đỏ, có thể có mủ (do nhiệt độc vượng) và mùi hôi khó chịu.
• Vùng bẹn, háng: Đây là nơi thấp nhiệt dễ tích tụ nhất do kín đáo, ẩm ướt. Tổn thương thường đối xứng hai bên, gây ngứa rát kinh khủng khi vận động.
• Bàn chân: Thường xuất hiện ở kẽ ngón chân, gây bong tróc, bợt trắng và ngứa rát.

Bệnh lác đồng tiền có nguy hiểm không và có tự khỏi không?

Xét về tính mạng, lác đồng tiền không gây nguy hiểm cấp bách. Tuy nhiên, về mặt thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống, đây là một “nỗi ám ảnh”. Nếu không được xử lý đúng cách, bệnh rất dễ lan rộng (diễn tiến từ một vài đốm thành hắc lào toàn thân) và gây biến chứng nhiễm trùng, chàm hóa, để lại sẹo thâm khó điều trị.

Nhiều bà con lầm tưởng bệnh có thể tự khỏi. Thực tế, bào tử nấm rất cứng đầu, chúng có thể tạm ẩn đi khi thời tiết khô ráo nhưng sẽ bùng phát mạnh mẽ ngay khi có điều kiện ẩm ướt. Đông y cho rằng nếu không trị tận gốc “thấp nhiệt” bên trong, bệnh sẽ tái đi tái lại như vòng luẩn quẩn.

Hướng dẫn cách điều trị bệnh lác đồng tiền

1. Tiếp cận theo hướng Tây y (Giải quyết triệu chứng tại chỗ)

Y học hiện đại sử dụng các hoạt chất có tính kháng nấm mạnh để tiêu diệt mầm bệnh nhanh chóng:

• Thuốc bôi tại chỗ: Các loại kem chứa Miconazol, Ketoconazol, Clotrimazol… giúp ức chế sự tổng hợp màng tế bào nấm.
• Dung dịch sát khuẩn: Cồn BSI, ASA có tác dụng làm sạch vùng da tổn thương, ngăn ngừa bội nhiễm.
• Thuốc uống: Với các trường hợp nặng hoặc lan rộng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng nấm đường uống như Itraconazole hoặc Fluconazole.

2. Tiếp cận theo hướng Đông y (Trị bệnh từ gốc)

Nguyên tắc điều trị của Đông y là “Khu phong – Tán hàn – Thanh nhiệt – Giải độc”. Không chỉ dừng lại ở việc bôi ngoài, Đông y chú trọng vào việc lập lại sự cân bằng âm dương và bồi bổ tạng phủ.

Các thảo dược quý thường được sử dụng bao gồm:

• Kim ngân hoa, Bồ công anh: Kháng sinh tự nhiên giúp thanh nhiệt, giải độc, tiêu diệt nấm từ bên trong.
• Hoàng liên, Khổ sâm: Có tác dụng sát khuẩn, làm khô các nốt mụn nước và giảm ngứa nhanh chóng.
• Xuyên khung, Đương quy: Bồi bổ khí huyết, giúp nuôi dưỡng da và ngăn ngừa sẹo thâm.

Sự kết hợp giữa Thuốc uống (để điều hòa nội tại) và Thuốc bôi/ngâm rửa (để diệt nấm tại chỗ) chính là chìa khóa để trị dứt điểm, không cho bệnh tái phát.

3. Mẹo dân gian hỗ trợ tại nhà

Trong trường hợp bệnh mới khởi phát, diện tích nhỏ, bà con có thể áp dụng một số phương pháp sau để hỗ trợ:

• Tỏi: Chứa Allicin – một chất kháng sinh mạnh. Giã nát tỏi đắp lên vết thương khoảng 1-2 tiếng rồi rửa sạch.
• Củ riềng: Có tính ấm, chứa các tinh dầu giúp sát trùng và ngăn chặn nấm lan rộng.
• Dầu dừa: Chứa axit lauric hỗ trợ làm dịu da, giảm khô ráp và ngứa ngáy.

Tham khảo thêm: 6 cách trị lác đồng tiền tại nhà hiệu quả

Biện pháp phòng ngừa và lời khuyên từ chuyên gia

Để ngăn chặn sự xâm nhập của thấp nhiệt và vi nấm, việc phòng bệnh là ưu tiên hàng đầu:

• Giữ cho cơ thể luôn khô ráo, đặc biệt là các vùng nếp gấp (bẹn, nách, kẽ ngón chân).
• Lựa chọn quần áo bằng chất liệu cotton thấm hút mồ hôi tốt.
• Vệ sinh chăn màn, gối đệm thường xuyên bằng nước nóng để tiêu diệt bào tử nấm ẩn nấp.
• Nâng cao sức đề kháng bằng chế độ ăn uống khoa học, bổ sung nhiều rau xanh và hoa quả chứa Vitamin C.
• Tránh xa các thực phẩm dễ gây kích ứng, nóng trong như đồ cay nóng, rượu bia.

Bệnh lác đồng tiền không khó trị, nhưng đòi hỏi sự kiên trì và đúng phương pháp. Đừng để những đốm tròn nhỏ làm ảnh hưởng đến sự tự tin và sức khỏe của bà con. Hãy lắng nghe cơ thể mình, điều trị từ sớm để bảo vệ làn da luôn khỏe mạnh.

Tham khảo thêm:

• Lác đồng tiền ở trẻ em – Dấu hiệu và cách điều trị
• Bệnh hắc lào có tự khỏi được không? Bao lâu thì khỏi dứt điểm?