Các Nguyên Nhân Gây Viêm Da Tiết Bã Thường Gặp Và Cách Phòng Ngừa

Mặc dù là bệnh lý mạn tính phổ biến với các tổn thương cơ bản như dát đỏ, da sáp, ngứa nhẹ, phát ban… tuy nhiên, các nguyên nhân gây viêm da tiết bã hiện nay vẫn chưa được xác định rõ ràng. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, đây không chỉ là câu chuyện của lớp biểu bì bên ngoài mà là sự mất cân bằng sâu sắc của các tạng phủ bên trong.

Căn nguyên viêm da tiết bã dưới lăng kính Đông – Tây y kết hợp

Viêm da tiết bã (hay còn gọi là viêm da dầu) là tình trạng rối loạn hoạt động của tuyến bã nhờn, thường xuất hiện tại các vùng da tập trung nhiều nang lông như mặt, da đầu, ngực và lưng. Trong khi Y học hiện đại tập trung vào sự hiện diện của nấm Malassezia và các phản ứng viêm tại chỗ, thì Đông y gọi đây là chứng “Bạch tiết phong”.

Theo lý luận Y học cổ truyền, nguyên nhân gây viêm da tiết bã xuất phát từ việc chính khí suy kém, tạo điều kiện cho phong, nhiệt, thấp (độ ẩm) xâm nhập. Khi các yếu tố này kết tụ tại da, lâu ngày sinh nhiệt, làm huyết táo, khiến tân dịch bị thiêu đốt, dẫn đến tình trạng da vừa bóng dầu (do thấp nhiệt) lại vừa có vảy bong tróc (do huyết hư phong táo).

8 nguyên nhân gây viêm da tiết bã thường gặp

Nguyên nhân gây viêm da tiết bã liên quan đến nhiều yếu tố bao gồm:

1. Yếu tố cơ địa và tạng Tỳ suy yếu

Nhiều bệnh nhân mắc viêm da tiết bã là do gặp phải tình trạng tăng tiết bã nhờn khiến da luôn nhiều dầu, bóng. Dưới góc nhìn Đông y, đây thường là những người có cơ địa “thấp nhiệt”. Khi tạng Tỳ bị suy yếu, không chuyển hóa được tinh chất từ thức ăn sẽ sinh ra nội thấp. Lượng bã nhờn tiết ra hằng ngày luôn cao khiến nang lông và tuyến bã nhờn thường xuyên bít kín, gây ra tình trạng viêm sưng, đỏ rát.

2. Rối loạn nội tiết tố (Thận khí và Can hỏa)

Sự biến động về hormone ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của tuyến dầu. Đông y cho rằng điều này liên quan mật thiết đến sự cân bằng giữa tạng Can và Thận:

• Thường xảy ra ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ dưới 3 tháng tuổi. Theo Tây y, nguyên nhân là do tác dụng của androgen từ mẹ truyền qua nhau thai.
• Ở tuổi dậy thì, mang thai hoặc khi căng thẳng quá mức, Can khí uất kết dễ sinh hỏa, khiến nhiệt độc bốc lên mặt và da đầu, làm bùng phát viêm da tiết bã.

3. Yếu tố di truyền

Viêm da tiết bã cũng có thể được gây ra bởi yếu tố di truyền (tiên thiên bất túc). Nếu cha mẹ có cơ địa da dầu hoặc mắc các bệnh viêm da mạn tính, con cái có nguy cơ cao sở hữu cấu trúc tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn bình thường.

=> đọc ngay: triệu chứng của bệnh viêm da dầu và phương pháp chữa trị hiệu quả

4. Suy giảm hệ miễn dịch (Vệ khí bất cố)

Khi “Vệ khí” (lớp rào chắn bảo vệ cơ thể theo Đông y) suy yếu, các tác nhân bên ngoài như nấm và vi khuẩn dễ dàng tấn công. Tây y chứng minh viêm da tiết bã có mối liên quan đến sự suy giảm hệ thống miễn dịch, thường xảy ra ở người nhiễm HIV, cấy ghép cơ quan hoặc suy dinh dưỡng, thiếu kẽm…

5. Tác động từ mỹ phẩm và hóa chất

Việc sử dụng mỹ phẩm kém chất lượng hoặc không phù hợp làm tổn thương lớp màng bảo vệ tự nhiên của da. Điều này gây ra tình trạng viêm, sưng, tăng tiết và ứ đọng bã nhờn ở da mặt, vùng cổ, trán và hai bên cánh mũi. Nhiều bệnh nhân bị viêm da tiết bã là do da quá nhạy cảm nhưng lại tẩy rửa quá mạnh, khiến cơ thể tự bù đắp bằng cách tiết ra nhiều dầu hơn.

6. Tác dụng phụ từ thuốc điều trị

Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến bã nhờn và làm mất cân bằng hệ vi sinh trên da:

• Nhóm thuốc corticoid (khi lạm dụng gây giãn mạch, yếu da).
• Nhóm thuốc điều trị huyết áp và mất trí nhớ.
• Nhóm thuốc điều trị dạ dày, chống dị ứng.

7. Môi trường và thói quen sinh hoạt (Ngoại tà xâm nhập)

Thói quen sinh hoạt không điều độ làm tổn thương “hàng rào bảo vệ”, khiến tà khí dễ xâm nhập. Các yếu tố bao gồm:

• Không vệ sinh vật dụng cá nhân như chăn, nệm, dụng cụ trang điểm… tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm Malassezia phát triển.
• Thức quá khuya, thường xuyên căng thẳng (gây hao tổn can huyết, sinh nội nhiệt).
• Chế độ ăn nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ, đường sữa làm tăng gánh nặng cho Tỳ vị, kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh.

8. Ảnh hưởng từ các bệnh lý khác

Một số nguyên nhân gây viêm da tiết bã khác cũng khá phổ biến liên quan đến hệ thần kinh và chuyển hóa:

• Bệnh Parkinson, trầm cảm (do ảnh hưởng đến sự kiểm soát của hệ thần kinh lên tuyến bã).
• Hen suyễn và các bệnh lý về chuyển hóa.

=> bật mí: 10 loại thuốc trị viêm da tiết bã được dùng (uống + bôi)

Giải pháp khắc phục từ gốc rễ bằng Đông y

Để điều trị viêm da tiết bã hiệu quả, Y học cổ truyền không chỉ chú trọng tiêu viêm tại chỗ mà còn tập trung vào “trị bệnh cầu kỳ bản” (chữa bệnh tận gốc). Nguyên tắc chủ đạo là Sơ can – Kiện tỳ – Thanh nhiệt – Hóa thấp.

Việc kết hợp các nhóm thảo dược có tính vị phù hợp giúp điều chỉnh lại chức năng tạng phủ, từ đó ổn định tuyến bã nhờn một cách tự nhiên:

• Nhóm giải độc, tiêu viêm: Kim ngân hoa, Bồ công anh, Đơn đỏ… giúp thanh nhiệt, đẩy lùi độc tố tích tụ dưới da.
• Nhóm trừ thấp, ổn định tuyến bã: Phục linh, Thương truật giúp kiện tỳ, trừ thấp nhiệt, giảm tình trạng bóng dầu.
• Nhóm dưỡng huyết, nhuận da: Tang bạch bì, Kinh giới giúp điều hòa khí huyết, phục hồi làn da bị tổn thương và ngăn ngừa bong tróc.

Cách phòng ngừa viêm da tiết bã bền vững

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc điều chỉnh lối sống theo nguyên tắc dưỡng sinh sẽ giúp giữ cho làn da luôn ổn định:

• Chế độ ăn uống “thanh đạm”: Hạn chế đồ cay nóng (sinh nhiệt), đồ ngọt và dầu mỡ (sinh thấp). Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin A, C, E để dưỡng da.
• Giữ tâm thế bình an: Tránh căng thẳng, thức khuya bởi “Tâm an thì da mới ổn”. Ngủ đủ giấc giúp cơ thể phục hồi vệ khí.
• Chăm sóc da khoa học: Vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, tránh khói bụi. Sử dụng các loại nước lá thảo dược để tắm gội giúp sát khuẩn nhẹ nhàng, không lạm dụng hóa chất.
• Rèn luyện thể chất: Tập thể dục giúp khí huyết lưu thông, tăng cường đào thải độc tố qua mồ hôi, hỗ trợ tuyến bã nhờn hoạt động trơn tru hơn.

Viêm da tiết bã tuy là bệnh lý mạn tính dai dẳng nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta hiểu rõ căn nguyên và có phương pháp tác động đúng đắn. Việc kết hợp giữa khoa học hiện đại và tinh hoa Y học cổ truyền chính là chìa khóa để bà con tìm lại sự tự tin với làn da khỏe mạnh.

Trên đây là những phân tích chi tiết về nguyên nhân gây viêm tiết bã thường gặp và biện pháp phòng ngừa. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bội nhiễm, bà con nên tìm đến các chuyên gia y tế để được thăm khám và tư vấn lộ trình điều trị phù hợp nhất.

Tham khảo thêm:

• viêm da tiết bã nhờn ở mặt – biểu hiện và cách điều trị tận gốc
• triệu chứng bệnh viêm da dầu và phương pháp chữa trị hiệu quả