Nguyên Nhân Của Bệnh Viêm Da Dầu Và Cách Phòng Tránh

Nguyên nhân của bệnh viêm da dầu dưới góc nhìn y học cổ truyền thường bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí, kết hợp với các yếu tố nội tại của cơ thể. Để kiểm soát căn bệnh này một cách bền vững, việc hiểu rõ từng tác nhân gây bệnh là bước khởi đầu quan trọng nhất giúp bảo vệ sức khỏe làn da từ gốc.

Nguyên nhân của bệnh viêm da dầu theo quan điểm Đông – Tây y kết hợp

Viêm da dầu (hay còn gọi là viêm da tiết bã) là tình trạng tổn thương mãn tính thường xuất hiện tại các vị trí “đắc địa” của tuyến bã nhờn như da đầu, mặt, ngực và các nếp gấp. Dưới lăng kính Đông y, căn bệnh này thuộc phạm vi chứng “Bạch tiết phong” hoặc “Diện du phong”. Bệnh lý này không đơn thuần là sự phản ứng bên ngoài mà là hệ quả của tình trạng “nội nhiệt cốt chưng”, khi phong nhiệt bám vào cơ thể, kết hợp với thấp nhiệt tại tỳ vị hun đúc lên bề mặt da, gây ra tình trạng đỏ rát, bong tróc và ngứa ngáy.

Sự hình thành viêm da dầu là một quá trình phức tạp, có sự giao thoa giữa cơ chế sinh lý hiện đại và biện chứng luận trị của y học cổ truyền. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:

• Sự rối loạn của Tạng phủ và tăng sản xuất dầu: Theo Tây y, tuyến bã nhờn hoạt động quá mức do di truyền hoặc hormone là tác nhân chính. Trong Đông y, đây chính là biểu hiện của tình trạng “Tỳ vị thấp nhiệt”. Khi chức năng vận hóa của Tỳ (hệ tiêu hóa) bị đình trệ, thấp nhiệt tích tụ lâu ngày sẽ phát tiết ra ngoài qua lỗ chân lông, tạo thành lớp dầu thừa nhớp dính.
• Tích tụ tế bào da chết và khí huyết ứ trệ: Khi khí huyết lưu thông kém, làn da không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến việc đào thải tế bào chết bị gián đoạn. Các tế bào này kết hợp với dầu thừa tạo thành lớp vảy bám chặt, gây bít tắc “huyền phủ” (lỗ chân lông), tạo môi trường thuận lợi cho nấm Malassezia phát triển.
• Rối loạn Hormone và mất cân bằng Âm – Dương: Sự thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt, mang thai hay tiền mãn kinh tương ứng với trạng thái mất cân bằng giữa phần Huyết và phần Khí. Khi Âm hư hỏa vượng, nhiệt độc dễ bùng phát trên da gây viêm nhiễm.
• Dị ứng, kích ứng và sự xâm nhập của Ngoại tà: Việc sử dụng mỹ phẩm không phù hợp hoặc tiếp xúc với hóa chất được coi là sự xâm nhập của “Độc tà” từ bên ngoài. Nếu chính khí (sức đề kháng) của cơ thể suy yếu, các tác nhân này sẽ nhanh chóng gây ra phản ứng viêm da dầu.
• Yếu tố tinh thần (Stress): Căng thẳng kéo dài trong Đông y gọi là “Can khí uất kết”. Khi tinh thần không thư thái, Can hỏa sẽ vượng lên, làm tiêu hao tân dịch và ảnh hưởng trực tiếp đến trạng thái của làn da.
• Yếu tố môi trường và tia UV: Ánh nắng gắt (Thử nhiệt) và ô nhiễm môi trường là những yếu tố ngoại nhân tác động trực tiếp vào bì phu, làm kích ứng tuyến bã và làm trầm trọng thêm tình trạng nhiệt độc dưới da.
• Di truyền và Thể chất đặc thù: Một số người có “thể chất nhạy cảm” hoặc “thể chất thấp nhiệt” bẩm sinh thường dễ mắc bệnh hơn. Đây là yếu tố tiên thiên khó thay đổi nhưng có thể điều chỉnh qua lối sống và dưỡng sinh.

Việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ là chìa khóa để xây dựng một lộ trình điều trị hiệu quả, giúp làn da không chỉ sạch vảy mà còn phục hồi được hàng rào bảo vệ tự nhiên.

=> Xem thêm: Viêm da tiết bã ở mặt tái phát khó chữa và giải pháp vàng từ Đông y

Cách điều trị và phòng tránh bệnh viêm da dầu toàn diện

Để chế ngự viêm da dầu, y học hiện đại chú trọng vào việc giảm viêm và kiểm soát nấm, trong khi y học cổ truyền tập trung vào việc “thanh nhiệt, giải độc, khu phong, dưỡng huyết”. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hai phương pháp này mang lại hiệu quả tối ưu.

1. Điều trị viêm da dầu theo hướng bền vững

• Vệ sinh da bằng thảo dược dịu nhẹ: Thay vì các loại xà phòng có tính tẩy rửa mạnh, ưu tiên các sản phẩm có chiết xuất tự nhiên giúp làm sạch dầu thừa nhưng không làm mất đi độ ẩm tự nhiên của da. Trong Đông y, việc dùng các lá thảo dược nấu nước rửa giúp sát khuẩn, làm sạch vảy da rất hiệu quả.
• Dưỡng ẩm và bảo vệ hàng rào da: Sử dụng kem dưỡng ẩm không chứa dầu (oil-free) để nuôi dưỡng lớp biểu bì. Một làn da đủ ẩm sẽ giảm bớt cơ chế tự tiết dầu để bù trừ.
• Liệu pháp điều trị từ gốc: Tham khảo ý kiến chuyên gia để sử dụng các bài thuốc có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp. Các vị thuốc như Kim ngân hoa, Bồ công anh, Đơn đỏ… không chỉ giúp giảm viêm ngoài da mà còn đào thải độc tố từ bên trong tạng phủ.
• Bảo vệ da trước tác động ngoại cảnh: Sử dụng kem chống nắng phù hợp và che chắn kỹ khi ra ngoài để tránh “thử tà” và khói bụi xâm nhập gây viêm.
• Điều chỉnh thói quen sinh hoạt: Tránh tuyệt đối việc cào gãi, nặn mụn vì sẽ làm tổn thương da, dễ gây nhiễm trùng. Hạn chế sử dụng hóa chất mỹ phẩm trong giai đoạn bệnh đang bùng phát.

2. Phòng tránh viêm da dầu tái phát

Để ngăn chặn bệnh quay trở lại, việc duy trì một lối sống khoa học và cân bằng là điều tiên quyết:

• Duy trì vệ sinh da mặt điều độ: Rửa mặt 2 lần mỗi ngày là đủ. Rửa quá nhiều sẽ làm mất đi “vệ khí” bảo vệ da, khiến da trở nên nhạy cảm hơn.
• Chế độ ăn uống “thanh đạm”: Hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, đường tinh luyện – vốn là những tác nhân hàng đầu gây tích tụ thấp nhiệt. Thay vào đó, hãy tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu Omega-3 (như cá béo, các loại hạt) để chống viêm từ bên trong.
• Vệ sinh môi trường sống: Chăn, drap, gối là nơi trú ngụ của nhiều vi khuẩn và tế bào chết. Hãy giặt giũ thường xuyên để giữ cho làn da luôn được tiếp xúc với môi trường sạch sẽ.
• Dưỡng tâm, an thần: Thực hiện các bài tập nhẹ nhàng như Yoga, thiền hoặc đi bộ để giải tỏa căng thẳng. Khi tâm an, khí huyết sẽ lưu thông thuận lợi, làn da từ đó cũng trở nên hồng hào, khỏe mạnh hơn.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về nguyên nhân của bệnh viêm da dầu. Nếu tình trạng bong tróc và đỏ rát kéo dài không thuyên giảm, đừng ngần ngại tìm đến sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa để có hướng xử lý kịp thời, tránh để bệnh chuyển biến nặng gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý.

Tham khảo thêm

• Cách phòng tránh bệnh viêm da dầu tái phát
• 5 loại dầu gội trị viêm da tiết bã tốt nhất thị trường